Chủ động diệt chuột bảo vệ lúa vụ Xuân

Người dân xã Dân Chủ phối trộn mồi bả diệt chuột.

Theo đánh giá của ngành Nông nghiệp và Môi trường, chuột là một trong những đối tượng gây hại nguy hiểm nhất đối với cây lúa. Chúng không chỉ cắn phá mạ non, lúa mới cấy mà còn gây hại ở giai đoạn làm đòng, trổ bông, thậm chí trước thu hoạch. Thiệt hại do chuột gây ra thường mang tính cục bộ nhưng có thể lan rộng nhanh chóng nếu không có biện pháp phòng trừ hiệu quả. Ngoài ra, chuột còn là trung gian truyền nhiều loại dịch bệnh nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, vật nuôi.

Nhằm kiểm soát hiệu quả tình trạng này, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch diệt chuột tập trung bảo vệ sản xuất nông nghiệp và sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu chung của kế hoạch là chủ động quản lý chuột hại một cách đồng loạt, linh hoạt, đúng thời điểm, đúng phương pháp và duy trì liên tục, qua đó giảm thiểu tối đa thiệt hại do chuột gây ra trên các loại cây trồng, tại các trang trại và khu dân cư. Đồng thời, kế hoạch cũng hướng tới việc phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh từ chuột sang người, góp phần bảo vệ môi trường sống và sức khỏe cộng đồng.

Theo đó, đợt diệt chuột được triển khai trong vụ Đông Xuân, từ giữa tháng 2 đến cuối tháng 3, thời điểm lúa đang trong giai đoạn sinh trưởng mạnh, dễ bị chuột tấn công nhằm bảo vệ cây trồng trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, thuận lợi cho chuột phát triển. Việc tổ chức diệt chuột tập trung giúp nâng cao hiệu quả, hạn chế tình trạng chuột di chuyển từ vùng này sang vùng khác.

Bên cạnh việc sử dụng thuốc, tỉnh đặc biệt chú trọng áp dụng tổng hợp các biện pháp diệt chuột, trong đó lấy phòng là chính, diệt trừ là quan trọng và lâu dài. Trước hết là biện pháp canh tác, giải pháp mang tính nền tảng và bền vững. Người dân được khuyến cáo thực hiện vệ sinh đồng ruộng, phát quang bờ bụi, làm sạch cỏ ven bờ, nhất là tại các khu vực gò cao, bãi hoang nơi chuột thường trú ngụ, sinh sản. Việc cải tạo môi trường sống không chỉ làm giảm mật độ chuột mà còn hạn chế khả năng phát sinh, phát triển của chúng trong suốt mùa vụ.

Song song với đó, các biện pháp thủ công cũng được triển khai rộng rãi và mang lại hiệu quả thiết thực. Nông dân sử dụng nhiều loại bẫy như lồng sập, bẫy bán nguyệt, bẫy keo dính... đặt tại các đường đi, hang ổ hoặc khu vực chuột thường xuyên gây hại. Biện pháp sinh học cũng được khuyến khích áp dụng nhằm tạo sự cân bằng sinh thái lâu dài.

Việc duy trì và phát triển đàn chó, mèo trong khu dân cư góp phần kiểm soát số lượng chuột một cách tự nhiên. Đồng thời, ngành chức năng tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân về vai trò của các loài thiên địch như rắn, chim cú mèo, chim lợn... trong việc tiêu diệt chuột. Người dân được khuyến cáo không săn bắt, tiêu diệt các loài này, từ đó góp phần duy trì hệ sinh thái tự nhiên, hạn chế sự bùng phát của chuột.

Việc sử dụng biện pháp hóa học được kiểm soát chặt chẽ theo hướng an toàn, hiệu quả. Các loại thuốc có nguồn gốc sinh học, thuốc diệt chuột thuộc nhóm chết chậm, chống đông máu có trong danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam, ưu tiên sử dụng các loại thuốc ít độc hại với người, vật nuôi, môi trường và sử dụng thuốc tuân thủ nguyên tắc 4 đúng. Một số loại thuốc trừ chuột như Hicate 0.25WP, Antimice 3DP, Rat K 2%DP,...

Điển hình trong triển khai thực hiện là xã Dân Chủ, nơi công tác diệt chuột được tổ chức bài bản, đồng loạt, đạt hiệu quả rõ rệt. Xã phát động diệt chuột tập trung trên toàn địa bàn nhằm tạo hiệu ứng lan tỏa, hạn chế tối đa tình trạng chuột di chuyển từ khu vực này sang khu vực khác. Thuốc diệt chuột được sử dụng mang nhãn hiệu Cú mèo do Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật hỗ trợ, đảm bảo chất lượng và an toàn theo quy định. Bên cạnh đó, UBND xã hỗ trợ kinh phí mua mồi bả, Nhân dân tích cực tham gia đóng góp ngày công, thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự đồng thuận cao trong cộng đồng.

Việc tổ chức thực hiện được triển khai đồng bộ tại các khu dân cư, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị ở cơ sở. Bộ phận chuyên môn của xã phối hợp với trưởng khu dân cư trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng thuốc đúng liều lượng, đúng quy trình kỹ thuật, đảm bảo hiệu quả và an toàn. Đồng thời, công tác bảo vệ môi trường cũng được chú trọng, người dân được yêu cầu thu gom bao bì sau sử dụng, thu gom chuột chết và chôn lấp đúng quy định, tránh gây ô nhiễm môi trường và lây lan dịch bệnh.

Thực tế triển khai cho thấy, những địa phương làm tốt công tác diệt chuột tập trung, kết hợp đồng bộ các biện pháp đã giảm rõ rệt mật độ chuột, thiệt hại trên đồng ruộng. Nhiều cánh đồng lúa phát triển tốt, tỷ lệ dảnh hữu hiệu cao, tạo tiền đề cho năng suất cao vào cuối vụ. Quan trọng hơn, ý thức của người dân về phòng trừ chuột đã có sự chuyển biến tích cực, từ bị động sang chủ động, từ làm riêng lẻ sang phối hợp đồng loạt.

Tuy nhiên, công tác diệt chuột vẫn còn một số khó khăn như địa hình phức tạp, nhiều khu vực giáp ranh, chuột dễ di chuyển; một bộ phận người dân còn chủ quan, chưa tuân thủ đầy đủ hướng dẫn kỹ thuật; việc duy trì các biện pháp sinh học chưa được quan tâm đúng mức. Do đó, trong thời gian tới, các cấp, ngành và địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật, đồng thời tăng cường kiểm tra, đôn đốc để đảm bảo kế hoạch được thực hiện hiệu quả.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng thuận của người dân, công tác diệt chuột bảo vệ lúa vụ Xuân 2026 đang từng bước phát huy hiệu quả rõ nét. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm bảo vệ năng suất cây trồng mà còn là bước đi quan trọng hướng tới nền nông nghiệp an toàn, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, đảm bảo sức khỏe cộng đồng trong những năm tới.

Hoàng Hương