Chủ động gỡ vướng từ cơ sở

 Người dân xã Chân Mây - Lăng Cô đến giải quyết thủ tục đất đai tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã.

Còn nhiều vướng mắc

Khi bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, cùng với quá trình phân cấp, phân quyền, nhiều vấn đề trực tiếp đặt lên bàn của lãnh đạo xã, phường. Từ đất đai đến đầu tư công, chỉ một quy định chưa rõ cũng có thể làm hồ sơ kéo dài. Tại phường Hương An, việc miễn, giảm tiền sử dụng đất đối với hộ có công tại các khu tái định cư cho thấy yêu cầu tháo gỡ từ thực tiễn.

Theo đồng chí Lê Kim Nam, Phó Chủ tịch UBND phường Hương An, hiện có ít nhất 34 trường hợp đã nộp hồ sơ nhưng chưa thể chuyển để tiếp tục xử lý. Vướng mắc chủ yếu liên quan thay đổi quy định đất đai về mốc thời gian và đối tượng thụ hưởng. Từ ngày 1/8/2025, theo quy định mới, hộ có công không còn được miễn tiền thuế khi thực hiện một số thủ tục liên quan đến đất đai. Phường đã tiếp nhận hồ sơ nhưng không đủ thẩm quyền tháo gỡ.

Ông Hoàng Trọng Sang, người thuộc hộ có công ở phường Hương An cho biết, khi làm thủ tục, gia đình được thông báo phát sinh khoản phí nên không đủ kinh phí thực hiện. Đến nay, gia đình vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nên lo lắng về quyền lợi.

Đáng lưu ý, một số hồ sơ đang giải quyết thì chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc chuyển tiếp chưa được xử lý dứt điểm khiến hồ sơ kéo dài. Ở Hương An, một số hộ giải quyết sớm đã hoàn tất, còn những hộ chưa giải quyết kịp lại phát sinh tình huống như trên. Cùng một chính sách nhưng thời điểm xử lý khác nhau có thể dẫn đến kết quả khác nhau, đặt ra yêu cầu làm rõ cách chuyển tiếp để bảo đảm quyền lợi người dân.

Tại xã Chân Mây - Lăng Cô, việc cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng phát sinh tình huống cần làm rõ. Có giấy chứng nhận cũ chỉ thể hiện tổng diện tích đất ở và đất vườn, trong khi người dân đã chuyển nhượng một phần diện tích. Việc xác định, khấu trừ hạn mức đất ở còn có cách hiểu khác nhau.

Đồng chí Nguyễn Văn Tánh, Phó Chủ tịch UBND xã Chân Mây - Lăng Cô cho biết, với hồ sơ chưa đủ cơ sở xử lý, xã trao đổi, giải thích với người dân, đồng thời gửi ý kiến đến cơ quan chuyên môn. Địa phương không làm vội khi quy định chưa rõ. Khi có hướng dẫn thống nhất, hồ sơ được tiếp nhận và xử lý ngay, bảo đảm quyền lợi người dân.

Ở xã Quảng Điền, vướng mắc tập trung vào đầu tư công, nơi quy định mới và nhân lực tác động đến tiến độ. Theo đồng chí Nguyễn Duẫn, Chánh Văn phòng UBND xã Quảng Điền, Luật Xây dựng có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 kèm theo nhiều nghị định, thông tư, quyết định mới. Địa phương thống kê hơn 20 văn bản liên quan cần cập nhật.

Trong khi đó, cấp xã thiếu cán bộ chuyên môn sâu về xây dựng, đầu tư công. Quy định về chủ đầu tư đặt ra yêu cầu về năng lực hoặc kinh nghiệm, nhưng một số đơn vị trực thuộc xã chưa đủ nhân lực. Việc cơ quan chuyên môn có phải thẩm định lại sau khi chủ đầu tư thẩm định cũng cần hướng dẫn. Nếu không được giải đáp, phân cấp dễ rơi vào tình trạng giao việc nhưng chưa đồng bộ điều kiện thực hiện.

Phân cấp, phân quyền phải đi đôi với điều kiện thực hiện

Những sự việc trên cho thấy vướng mắc ở cơ sở không chỉ bắt nguồn từ năng lực thực thi. Nguyên nhân có thể từ quy định, hướng dẫn, nhân lực hoặc điều kiện thực hiện. Vì vậy, phải nhận diện đúng nguyên nhân để xác định đúng cách xử lý. Trước hết, cơ sở phải chủ động phân loại từng việc. Việc thuộc thẩm quyền thì quyết định và chịu trách nhiệm; việc chưa rõ thì trao đổi với cơ quan chuyên môn; việc vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo, kiến nghị và theo đến khi có hướng xử lý. Hồ sơ phải có người phụ trách, thời hạn và kết quả cụ thể, minh bạch.

Tại Quảng Điền, tinh thần này thể hiện trong tổ chức thực hiện các dự án. Khi phát sinh nội dung cần điều chỉnh, cán bộ phụ trách chủ động trao đổi với các bộ phận liên quan, xác định trình tự, thời gian xử lý và rút ngắn những khâu có thể rút ngắn. Có hồ sơ được tính toán thời gian trình, thẩm định, ban hành quyết định theo từng ngày để sớm tiếp tục thi công.

Đồng chí Lê Kim Nam, Phó Chủ tịch UBND phường Hương An cho biết, liên quan vướng mắc về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình có công, địa phương đã nhiều lần báo cáo, đề xuất với cấp có thẩm quyền. Để các hồ sơ được giải quyết, cần có hướng dẫn thống nhất, bảo đảm quyền lợi người có công trong quá trình tái định cư.

Khi phân cấp, phân quyền mạnh cho xã, phường, các sở, ngành chuyên môn không thể chỉ ban hành hướng dẫn chung, mà cần bám sát tình huống phát sinh, kịp thời trả lời vấn đề cơ sở đang vướng. Nội dung vượt thẩm quyền phải được tổng hợp, tham mưu xử lý, tránh để cơ sở vừa làm vừa dò đường.

Đồng chí Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch UBND thành phố cho biết, phân cấp, phân quyền phải đi đôi với điều kiện thực hiện. Thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quy chế phối hợp giữa sở, ngành với xã, phường; tăng cường đào tạo cán bộ theo vị trí việc làm, nhất là lĩnh vực chuyên môn sâu; duy trì giao ban, hướng dẫn nghiệp vụ và kiểm tra cơ sở.

“Yêu cầu đặt ra với cơ sở là càng nhiều quy định mới càng phải làm chắc quy trình. Nhưng làm chắc không đồng nghĩa với chờ đợi. Cơ sở phải chủ động hỏi, kiến nghị, phối hợp và theo việc đến cùng. Người đứng đầu phải nắm việc, biết việc nào cần quyết và việc nào phải báo cáo cấp trên để kịp thời tháo gỡ vướng mắc”, đồng chí Nguyễn Văn Mạnh nhấn mạnh.