Chủ động nhập cuộc cùng y tế cơ sở

Bác sĩ thực hiện siêu âm cho trẻ em bằng thiết bị siêu âm lưu động, phục vụ công tác khám sức khỏe định kỳ cho người dân. Ảnh: TTXVN phát

Chương trình được tổ chức vào các ngày thứ Bảy, Chủ nhật với tần suất hai lần mỗi tháng, góp phần chuyển mạnh từ chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh. Tuy nhiên, mạng lưới y tế cơ sở vẫn thiếu nhiều thiết bị thiết yếu như máy siêu âm, điện tim, xét nghiệm, trở thành nút thắt trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân.

Không để người dân phải đi xa vì thiếu thiết bị

Một sáng cuối tuần, tại điểm khám sức khỏe miễn phí ở phường Điện Biên Phủ, đã có rất đông người dân chờ để đến lượt thăm khám. Có mặt từ sớm, ông Lưu Cá Xướng, tổ dân phố Chiến Thắng, phường Điện Biên Phủ, vui mừng khi được kiểm tra sức khỏe ngay gần nơi sinh sống. Với ông, việc đưa dịch vụ khám sức khỏe đến tận khu dân cư không chỉ thuận tiện, tiết kiệm thời gian mà còn giúp người dân chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe. “Không phải đi xa, chúng tôi vẫn được khám tổng quát, đo huyết áp và tư vấn sức khỏe ngay tại địa bàn. Đây là điều rất thiết thực với người dân”, ông Xướng chia sẻ.

Từ thực tế thăm khám, ông Xướng cho rằng các điểm khám cần được đầu tư thêm trang thiết bị, nhất là những thiết bị hỗ trợ xét nghiệm, siêu âm, điện tim và chẩn đoán bệnh. Khi y tế cơ sở được trang bị đầy đủ hơn, người dân không chỉ được khám thuận lợi mà còn có thể phát hiện sớm bệnh ngay tại địa phương, giảm số trường hợp phải chuyển lên tuyến trên.

Mong muốn của ông Xướng cũng là nhu cầu thực tế của nhiều người dân khi các đợt khám sức khỏe được tổ chức tại cơ sở. Khám lâm sàng, đo huyết áp hay tư vấn sức khỏe chỉ giúp người dân bước đầu nắm được tình trạng sức khỏe, nhưng để phát hiện, chẩn đoán chính xác nhiều bệnh lý, các phương tiện cận lâm sàng là điều không thể thiếu. Trong khi đó, hiện nay tại 45/45 trạm y tế xã, phường trên địa bàn tỉnh Điện Biên chưa đáp ứng nhu cầu khám cận lâm sàng. Bởi các trạm còn thiếu nhiều trang thiết bị cận lâm sàng như máy siêu âm, điện tim, xét nghiệm máu, nước tiểu và phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

Đây là một trong những điểm nghẽn lớn trong quá trình nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh tại tuyến cơ sở. Khi thiếu thiết bị, nhiều trường hợp người dân phải đến các cơ sở y tế tuyến trên để thực hiện các xét nghiệm hoặc chẩn đoán cần thiết. Điều này không chỉ làm tăng chi phí, thời gian đi lại của người dân mà còn tạo thêm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên.

Trong điều kiện chưa thể trang bị đồng bộ cho toàn bộ hệ thống trạm y tế, ngành Y tế tỉnh Điện Biên đang lựa chọn giải pháp huy động nguồn lực từ các cơ sở đủ điều kiện để tổ chức khám lưu động. Theo đó, các đơn vị y tế có đủ nhân lực, chuyên môn và thiết bị phối hợp đưa các đoàn công tác đến từng địa bàn nhất là vùng sâu, vùng xa. Máy siêu âm, máy điện tim cùng một số thiết bị phục vụ khám, xét nghiệm được vận chuyển đến các điểm khám để người dân có thêm cơ hội được kiểm tra sức khỏe ngay tại địa phương.

Bác sĩ Nguyễn Thị Vân, Phó Giám đốc Trạm Y tế phường Điện Biên Phủ cho biết, trong quá trình triển khai, trạm cũng có những khó khăn như chưa có đầy đủ trang thiết bị như máy siêu âm, máy điện tim, xét nghiệm. Để khắc phục khó khăn trên, Trạm Y tế phường cũng đã chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị, phối hợp với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, Bệnh viện phổi, Trung tâm Y tế để tổ chức các đợt khám cho nhân dân trên địa bàn.

Đưa thiết bị y tế hiện đại đến gần người dân

Bác sĩ khám tai, mũi, họng cho trẻ em trong chương trình khám, tư vấn sức khỏe miễn phí. Ảnh: TTXVN phát

Hiện, toàn tỉnh Điện Biên có 17 cơ sở đủ điều kiện khám sức khỏe. Trong đó, Bệnh viện Y dược cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh thường xuyên cử cán bộ, mang theo máy siêu âm, điện tim và nhiều thiết bị cần thiết đến phục vụ người dân. Những chuyến khám lưu động giúp rút ngắn khoảng cách giữa người dân và dịch vụ y tế. Tuy nhiên, để một chiếc máy siêu âm hay máy điện tim từ bệnh viện đến được những thôn, bản xa trung tâm không phải là câu chuyện đơn giản.

Là tỉnh miền núi, hệ thống giao thông trên địa bàn chưa đồng bộ khiến việc vận chuyển thiết bị y tế gặp nhiều khó khăn và luôn tiềm ẩn nguy cơ hư hỏng. Không chỉ máy móc, vật tư, hóa chất phục vụ xét nghiệm cũng phải được chuẩn bị, bảo quản và vận chuyển phù hợp. Theo Bác sĩ Nguyễn Văn Minh, Phó Giám đốc Bệnh viện Y dược cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh Điện Biên, những trang thiết bị như siêu âm, điện tim, máy xét nghiệm khi di chuyển đi với quãng đường xa nhất là về tận các thôn, bản thì tỷ lệ rủi ro, hỏng hóc trang thiết bị rất cao. Những vật tư, hóa chất mang theo  chúng tôi cũng đang phải cố gắng để đáp ứng đủ. Những khó khăn đó cho thấy khám lưu động mới chỉ là giải pháp trước mắt. Về lâu dài, việc đầu tư thiết bị cho trạm y tế xã, phường vẫn là yêu cầu quan trọng để người dân có thể được chăm sóc sức khỏe thường xuyên ngay tại địa bàn.

Từ thực tế triển khai các đợt khám, ngành Y tế tỉnh Điện Biên đang từng bước xây dựng phương án phù hợp với điều kiện của từng địa phương. Nơi nào có đủ điều kiện thì tổ chức khám tại cơ sở; những địa bàn còn khó khăn sẽ được hỗ trợ bằng các đoàn khám lưu động.

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Điện Biên Phạm Văn Mẫn, khi người dân đến khám, các cơ sở khám, chữa bệnh công lập đủ điều kiện sẽ khám lâm sàng, cận lâm sàng cần thiết theo quy định. Ngoài ra, các cơ sở sẽ tổ chức khám lưu động và tranh thủ tối đa những thiết bị có thể di chuyển được để phục vụ người dân. Cách làm này đang giúp ngành Y tế tỉnh Điện Biên giải quyết phần nào yêu cầu khám sức khỏe cho người dân trong khi chưa thể đầu tư đồng bộ thiết bị cho các trạm y tế; đồng thời, giúp cán bộ y tế nắm rõ hơn tình trạng sức khỏe của người dân, góp phần phát hiện sớm các trường hợp cần theo dõi, điều trị.

Với mục tiêu từ năm 2026 mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, đến nay tỉnh Điện Biên đã khám, chữa bệnh và tư vấn sức khỏe miễn phí cho hơn 422 nghìn lượt người, đạt trên 62% dân số. Tuy nhiên, để mục tiêu nói trên trở thành hiện thực, việc duy trì các đợt khám lưu động là chưa đủ. Y tế cơ sở cần được đầu tư đồng bộ hơn về cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực. Điều này không chỉ giúp người dân thuận tiện trong việc khám, chữa bệnh ngay tại nơi sinh sống, giảm thời gian và chi phí đi lại mà còn góp phần giảm áp lực cho các cơ sở y tế tuyến trên.