Chủ động phòng bệnh đạo ôn trên lúa Đông Xuân

Vụ Đông Xuân 2025 - 2026 toàn tỉnh gieo cấy gần 9.390ha lúa, đạt 96,66% kế hoạch. Dù tiến độ gieo cấy cơ bản bảo đảm khung thời vụ song những diễn biến bất lợi của thời tiết ngay từ đầu vụ đã tác động không nhỏ đến sinh trưởng của cây lúa và làm gia tăng nguy cơ phát sinh sâu bệnh, đặc biệt bệnh đạo ôn lá.

Hiện nay, tổng diện tích lúa nhiễm sinh vật gây hại toàn tỉnh là 977,2ha, trong đó chủ yếu là bệnh đạo ôn lá với mức độ gây hại từ nhẹ đến trung bình, phân bố tại hầu hết xã, phường.

Nông dân vùng lòng chảo Điện Biên bón vôi bột nhằm hạn chế lây lan bệnh đạo ôn lá.

Bệnh đạo ôn lá xuất hiện chủ yếu trên diện tích gieo cấy các giống lúa: Séng cù, Đài thơm 8, Bắc thơm số 7; tỷ lệ nhiễm bệnh trung bình từ 1 - 10%, cục bộ có nơi tỷ lệ nhiễm bệnh trên 50%. Diện tích nhiễm nặng tập trung ở những chân ruộng trũng, ruộng bón thừa đạm hoặc gieo cấy dày, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh phát triển và lây lan nhanh. Bệnh do nấm gây ra, phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ thấp, ẩm độ cao, sương mù nhiều. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh có thể lây lan nhanh, gây cháy lá từng đám, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng quang hợp, làm giảm số dảnh hữu hiệu, thậm chí gây lép hạt khi lúa trỗ bông.

Ông Lường Văn Sinh, phường Mường Thanh cho biết: Vụ Đông Xuân năm nay gia đình gieo cấy khoảng 2.000m² lúa giống Séng cù. Thời điểm này lúa đang trong giai đoạn đẻ nhánh nhưng đã xuất hiện bệnh đạo ôn lá rải rác trên ruộng. Do thời tiết những ngày gần đây thất thường, sương mù nhiều nên bệnh phát sinh nhanh. Ngay khi phát hiện các vết bệnh trên lá lúa, gia đình đã chủ động thăm đồng thường xuyên, phun thuốc phòng trừ theo khuyến cáo của cán bộ nông nghiệp, đồng thời giảm bón đạm để hạn chế bệnh lây lan.

Ông Lường Văn Sinh kiểm tra bệnh đạo ôn lá trên cây lúa.

Trên địa bàn xã Thanh Nưa, nơi có diện tích lúa Đông Xuân lớn nhất các xã vùng lòng chảo với hơn 1.114ha với các giống chủ lực như: J02, Bắc thơm số 7, Đài thơm, Séng cù; hiện lúa đang trong giai đoạn đẻ nhánh và sinh trưởng tương đối ổn định. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm cây lúa mẫn cảm với nhiều đối tượng gây hại, trong đó có bệnh đạo ôn lá.

Ông Chu Văn Bách, Chủ tịch UBND xã Thanh Nưa, cho biết: Địa phương đã chỉ đạo các thôn, bản và cán bộ khuyến nông tăng cường kiểm tra đồng ruộng, kịp thời phát hiện, khoanh vùng và hướng dẫn người dân xử lý khi xuất hiện sâu bệnh; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân không chủ quan, lơ là. Nhờ đó, đã phát hiện kịp thời diện tích lúa có dấu hiệu nhiễm bệnh ở giai đoạn sớm và hướng dẫn người dân phun thuốc phòng trừ đúng thời điểm, đúng kỹ thuật, hạn chế nguy cơ lây lan ra diện rộng.

Bên cạnh sự chủ động của người dân và chính quyền cơ sở, ngành nông nghiệp tăng cường công tác dự tính, dự báo và hướng dẫn kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh. Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, phần lớn diện tích lúa hiện nay đang ở giai đoạn đẻ nhánh - thời kỳ quyết định số dảnh hữu hiệu, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cuối vụ. Nếu để bệnh đạo ôn gây hại nặng trong giai đoạn này, cây lúa sẽ giảm khả năng sinh trưởng, số bông hữu hiệu giảm, từ đó kéo theo sản lượng sụt giảm. Vì vậy, phương châm “phát hiện sớm, xử lý kịp thời, không để lây lan trên diện rộng” được đặt lên hàng đầu.

Hiện nay bệnh đạo ôn lá xuất hiện nhiều trên diện tích lúa Séng cù, những ruộng bón nhiều đạm.

Ngành nông nghiệp tỉnh đã chỉ đạo đơn vị chuyên môn tăng cường bám sát cơ sở, thường xuyên cập nhật diễn biến sâu bệnh để kịp thời thông tin, cảnh báo đến từng địa phương. Người dân được hướng dẫn thăm đồng định kỳ 2 - 3 lần/ngày, đặc biệt sau những đợt mưa phùn, trời âm u kéo dài. Trong phòng trừ bệnh đạo ôn, nguyên tắc “4 đúng” khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tiếp tục được nhấn mạnh. Khi phát hiện vết bệnh chớm xuất hiện, cần phun ngay thuốc đặc trị theo khuyến cáo, không chờ bệnh lây lan rộng. Đồng thời, tạm dừng bón đạm, giữ mực nước hợp lý trong ruộng để hạn chế nguồn bệnh phát triển.

Ngoài bệnh đạo ôn, các đối tượng gây hại khác như: Ốc bươu vàng, chuột, tập đoàn rầy, bệnh đốm nâu, bệnh bạc lá vi khuẩn... cũng được tổ chức phòng trừ đồng loạt. Từ đầu vụ đến nay, ngành nông nghiệp phối hợp với chính quyền cơ sở hướng dẫn người dân vệ sinh đồng ruộng, đào bắt ốc bươu vàng, diệt chuột, đặt bẫy và theo dõi chặt chẽ diễn biến sâu bệnh trên từng trà lúa. Nhờ triển khai sớm, đồng bộ các biện pháp phòng trừ, đến nay, tổng diện tích lúa nhiễm bệnh đạo ôn và sinh vật gây hại khác được phun phòng trừ hơn 1.100ha.

Người dân xã Núa Ngam phun thuốc phòng trừ bệnh đạo ôn lá.

Dự báo trong thời gian tới, thời tiết diễn biến phức tạp, mưa ẩm và sương mù có thể tiếp diễn, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh phát triển. Giai đoạn lúa đứng cái, làm đòng và trỗ bông cũng là thời điểm bệnh đạo ôn cổ bông có nguy cơ xuất hiện nếu công tác phòng trừ không được duy trì chặt chẽ. Do đó, các địa phương tiếp tục khuyến cáo nông dân theo dõi sát đồng ruộng, chuẩn bị đầy đủ vật tư, thuốc bảo vệ thực vật để sẵn sàng xử lý khi cần thiết.

Vụ Đông Xuân được xác định là vụ sản xuất chính trong năm, quyết định lớn đến tổng sản lượng lương thực của tỉnh. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, các yếu tố thời tiết cực đoan, bất thường có xu hướng gia tăng, công tác bảo vệ thực vật càng phải đi trước một bước. Chủ động phòng chống dịch bệnh trên cây lúa, nhất là bệnh đạo ôn, không chỉ là giải pháp tình thế cho một vụ mùa, mà là bước đi cần thiết hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững.

THÀNH ĐẠT