Chủ động phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu

Hiện nay, ngành Y tế tỉnh, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã và đang đẩy mạnh công tác giám sát, truyền thông và tiêm chủng vắc-xin phòng bệnh.

KHÔNG CHỦ QUAN VỚI DẤU HIỆU BỆNH

Bác sĩ chuyên khoa II Võ Thanh Nhơn, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, cho biết, vi khuẩn não mô cầu lưu hành ở khắp nơi, có thể gây bệnh rải rác hoặc bùng phát thành dịch.

Tiêm vắc-xin phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu là biện pháp hiệu quả nhất giúp phòng bệnh và giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Ở Việt Nam, bệnh thường xuất hiện đơn lẻ nhưng có nguy cơ tăng vào mùa lạnh, đặc biệt tại nơi đông người, chật chội, điều kiện vệ sinh kém như: Trường học, ký túc xá, doanh trại…

Bệnh lây truyền chủ yếu qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần với dịch tiết đường hô hấp của người mang vi khuẩn. Mọi người đều có thể có nguy cơ nhiễm bệnh viêm màng não do não mô cầu, nhưng trẻ em, thanh thiếu niên là nhóm có nguy cơ cao nhất.

Đây cũng là nhóm có tỷ lệ mang vi khuẩn không triệu chứng cao. Đồng thời, nguy cơ mắc bệnh tăng lên nếu sống trong môi trường đông đúc, tiếp xúc gần với người bệnh hoặc người mang trùng, hút thuốc lá (kể cả thụ động) hoặc vừa mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.

Cũng theo bác sĩ chuyên khoa II Võ Thanh Nhơn, bệnh viêm màng não do não mô cầu có thể khởi phát đột ngột với các triệu chứng như: Sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn, cứng gáy, mệt mỏi, đau họng. Một số trường hợp xuất hiện ban xuất huyết dạng chấm hoặc mảng, thậm chí sốc nhiễm khuẩn. Người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng lơ mơ, hôn mê.

Bệnh viêm màng não do não mô cầu có thể gây nhiều thể bệnh như: Viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn... Trong đó, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết là phổ biến nhất.

Đáng lo ngại, bệnh có tỷ lệ tử vong từ 8% - 15%; khoảng 10% - 20% người sống sót phải chịu di chứng lâu dài như chậm phát triển trí tuệ, điếc hoặc liệt.

CHỦ ĐỘNG PHÒNG BỆNH

Chủ động phòng, chống bệnh viêm màng não do não mô cầu, ngành Y tế tỉnh đã và đang đẩy mạnh nhiều giải pháp kiểm soát, phòng, chống dịch bệnh.

Sở Y tế đã ban hành công văn tăng cường các biện pháp phòng, chống, chẩn đoán và điều trị bệnh viêm màng não do não mô cầu triển khai đến các đơn vị trực thuộc.

Trên cơ sở chỉ đạo của Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh là đầu mối triển khai và hướng dẫn, giám sát chuyên môn các đơn vị thực hiện tăng cường giám sát phát hiện sớm ca bệnh nghi ngờ, tại ổ dịch, cộng đồng, trường học, thông qua giám sát dựa vào sự kiện (EBS) và tăng cường truyền thông phòng, chống bệnh viêm màng não do não mô cầu.

Từ đầu năm 2026 đến ngày 16-4, tỉnh Đồng Tháp ghi nhận 3 trường hợp bệnh nhân được chẩn đoán xác định viêm màng não do não mô cầu với độ tuổi lần lượt là 2 tháng tuổi, 53 tuổi và 14 tuổi.

Hướng dẫn, phối hợp với các Trung tâm Y tế khu vực trên địa bàn tỉnh và các đơn vị liên quan lập danh sách đầy đủ người tiếp xúc gần, theo dõi sát tình hình sức khỏe, cân nhắc lựa chọn loại kháng sinh dự phòng phù hợp và thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân, môi trường theo quy định tại Quyết định số 3897/QĐ-BYT ngày 12-10-2012 của Bộ Y tế về việc ban hành “Hướng dẫn giám sát và phòng, chống bệnh do não mô cầu”.

Đẩy mạnh truyền thông các nội dung về phòng, chống bệnh viêm màng não do não mô cầu theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

Đối với các cơ sở khám chữa bệnh công lập và ngoài công lập tích cực thực hiện các biện pháp phòng bệnh, trong đó tập trung đảm bảo năng lực chẩn đoán phát hiện sớm để tăng tỷ lệ điều trị hiệu quả, giảm biến chứng của bệnh viêm màng não do não mô cầu.

Chuẩn bị sẵn sàng đầy đủ thuốc, vật tư y tế phục vụ chăm sóc, điều trị ca bệnh và dự phòng sau phơi nhiễm. Tuân thủ các hướng dẫn về kiểm soát nhiễm khuẩn trong bệnh viện.

Ở các địa phương, UBND xã, phường, các Trung tâm Y tế khu vực tăng cường truyền thông về các triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh, biện pháp phòng bệnh, tiêm vắc-xin để người dân chủ động phòng bệnh. Tăng cường giám sát, phát hiện bệnh viêm màng não do não mô cầu qua các hệ thống giám sát trên địa bàn quản lý.

Phối hợp với Trung tâm Y tế khu vực, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật trong điều tra dịch tễ, lấy mẫu xét nghiệm, điều trị dự phòng, theo dõi chặt chẽ tình trạng sức khỏe các trường hợp tiếp xúc gần với người mắc bệnh và triển khai các biện pháp xử lý ổ dịch theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

Bên cạnh đó, trước những ca bệnh viêm màng não do não mô cầu xuất hiện và đã có ca tử vong, người dân đã chủ động đưa con đi tiêm phòng vắc-xin để bảo đảm an toàn sức khỏe và phòng, chống bệnh viêm màng não do não mô cầu; nhóm người lớn cũng chủ động tiêm phòng bệnh.

Chị Nguyễn Thị Thúy Liễu (32 tuổi, ngụ Ấp 2, xã Long Hưng) tranh thủ nghỉ làm một ngày để đưa con đến Phòng khám Đa khoa thuộc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tiêm vắc-xin phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu.

Chị Thúy Liễu cho biết: “Con gái tôi được 28 tháng tuổi. Qua đọc báo, tôi biết bệnh não mô cầu rất nguy hiểm nên tôi chủ động đưa con đi tiêm vắc-xin phòng bệnh để đảm bảo an toàn và yên tâm hơn”.

Tương tự, chị Lê Hoàng Thanh Trúc (44 tuổi, ngụ Khu phố 4, phường Thới Sơn) đưa cháu trai 12 tháng tuổi đến Phòng khám Đa khoa thuộc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh để tiêm vắc-xin phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu.

Chị Thanh Trúc chia sẻ: “Qua tìm hiểu thông tin về bệnh não mô cầu, em gái tôi nhận thấy đây là bệnh nguy hiểm đối với trẻ nhỏ nên rất lo lắng và muốn đưa con đi tiêm ngừa để bảo vệ sức khỏe.

Tuy nhiên, do chưa sắp xếp được thời gian đưa bé đi tiêm nên nhờ tôi chở cháu đi tiêm sớm để phòng bệnh. Khi đến Phòng khám, tôi được các bác sĩ tư vấn về vắc-xin, cách phòng bệnh và tiêm vắc-xin phòng bệnh não mô cầu cho bé”.

Để phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu, bác sĩ chuyên khoa II Võ Thanh Nhơn, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh khuyến cáo: Người dân cần chủ động tiêm vắc-xin vì đây là biện pháp hiệu quả nhất giúp phòng bệnh và giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Tiêm vắc-xin, đặc biệt là vắc-xin phòng ngừa viêm màng não mô cầu tuýp B, C dành cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn dưới 45 tuổi hoặc vắc-xin ngừa viêm màng não mô cầu 4 tuýp A, C, Y, W-135 cho trẻ em từ 9 tháng tuổi trở lên và người lớn dưới 55 tuổi.

Đồng thời, cần thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh theo khuyến cáo của Bộ Y tế như: Vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch; súc miệng và họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng; đeo khẩu trang tại nơi công cộng và trên các phương tiện giao thông công cộng; hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh.

Tăng cường thông khí tại nơi ở, học tập và làm việc; lau sạch bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày (tay nắm cửa, mặt bàn, đồ chơi...) bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường.

Ăn uống đủ chất, rèn luyện thân thể để nâng cao sức đề kháng. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh như: Sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cổ cứng, nổi ban xuất huyết, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để khám và điều trị kịp thời”.