Chủ động phòng chống cháy rừng mùa nắng nóng

Siết chặt quản lý từ cơ sở

Thành phố Đà Nẵng hiện sở hữu quy mô diện tích rừng và đất lâm nghiệp lên đến 836.453ha, trong đó diện tích đất có rừng hơn 744.481ha, tỷ lệ độ che phủ rừng đạt mức 57,99%. Đáng chú ý, có tới 83/94 xã, phường, đặc khu có rừng được xác định là địa bàn trọng điểm dễ xảy ra cháy.

Nhiều địa phương đã kiện toàn các tổ, đội bảo vệ rừng, giúp chủ động ngay từ cơ sở. Ảnh: TRẦN TRÚC

Xã Sông Vàng có diện tích rừng chiếm phần lớn với 15.353,3ha trên tổng số 18.363,2ha đất tự nhiên. Nhờ sự chủ động tham mưu của lực lượng kiểm lâm địa bàn và sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền, năm 2025 xã không để xảy ra cháy rừng. Địa phương chỉ đạo tăng cường tuần tra, kiểm soát và truy quét tại các vùng giáp ranh, các tuyến giao thông trọng điểm liên xã nhằm hạn chế các hành vi vi phạm Luật Lâm nghiệp. Ông Bùi Thiên Phong, Phó Chủ tịch UBND xã Sông Vàng cho biết, để thực hiện tốt công tác phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) năm 2026, xã xác định việc quản lý các hộ dân có đất nương rẫy tiếp giáp rừng tự nhiên là nhiệm vụ then chốt.

“Đến nay, xã đã tổ chức ký cam kết bảo vệ rừng và PCCCR cho 244 lượt người tham gia, trong đó đặc biệt lưu tâm đến 21 hộ có rẫy sát rừng và 48 hộ đăng ký đốt thực bì. Chúng tôi đẩy mạnh giám sát hoạt động canh tác, đặc biệt trong mùa đốt thực bì của người dân nhằm hạn chế thấp nhất nguy cơ cháy. Việc tuyên truyền phải đi vào thực chất, để mỗi người dân đều ý thức được trách nhiệm bảo vệ rừng là bảo vệ sinh kế của chính mình”, ông Phong nói. Hiện xã Sông Vàng đã kiện toàn ban chỉ đạo cấp xã với 8 tổ, đội bảo vệ rừng tại các thôn, huy động 28 thành viên nòng cốt ứng trực thường xuyên.

Tại xã Quế Phước, địa bàn miền núi có độ che phủ rừng lên đến 72,26% với hơn 31.606ha rừng, phương châm “4 tại chỗ” (lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ, chỉ huy tại chỗ) được cụ thể hóa bằng các phương án chi tiết cho từng tiểu khu.

Ông Nguyễn Văn Lanh, Phó Chủ tịch UBND xã Quế Phước cho biết, địa phương quán triệt tinh thần việc xử lý thực bì phải được đăng ký trước với kiểm lâm địa bàn và trưởng thôn về thời gian, địa điểm thực hiện. Trong những ngày nắng nóng kéo dài, khi dự báo cấp cháy rừng ở mức IV và V, việc sử dụng lửa được kiểm soát nghiêm ngặt, thậm chí tạm dừng tại các khu vực như nghĩa địa tiếp giáp rừng hoặc các khu vực đốt ong lấy mật. Sự chủ động này giúp xã nắm chắc tình hình, không để bị động trước các tình huống phát lửa bất ngờ.

Một buổi thực tập phương án chữa cháy rừng tại xã Hòa Vang trong năm 2025. Ảnh: TRẦN TRÚC

Đồng bộ giải pháp

Trước dự báo thời tiết năm 2026 có những diễn biến phức tạp, nhiệt độ có xu hướng tăng cao liên tục do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, Chi cục Kiểm lâm Đà Nẵng đã chủ động triển khai phương án PCCCR ngay từ đầu năm. Điểm sáng trong công tác quản lý hiện nay là việc ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin vào công tác dự báo và cảnh báo sớm. Thông qua hệ thống quản lý, giám sát rừng (https://quanlyrung.danang.gov.vn), lực lượng chức năng có thể cập nhật thông tin hằng ngày, phát hiện sớm các điểm phát lửa qua ảnh vệ tinh để thông tin kịp thời cho các đơn vị ứng cứu.

Ông Quách Hữu Sơn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Đà Nẵng đánh giá, việc triển khai đồng bộ các giải pháp với phương châm “phòng là chính” đã giúp hoạt động PCCCR có chuyển biến thực chất, giảm cả về số vụ và diện tích thiệt hại. Hiện nay, mạng lưới nhân lực tại cơ sở đã được củng cố vững chắc với 428 tổ, đội quần chúng bảo vệ rừng, thu hút 3.734 thành viên tham gia. Lực lượng này đóng vai trò “tai mắt” ở tuyến cơ sở, hỗ trợ tuần tra nắm bắt thông tin và phối hợp ứng cứu kịp thời. Tuy nhiên, ông Sơn cũng thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại cần khắc phục, đặc biệt là tình trạng xử lý thực bì gây cháy lan và cơ sở hạ tầng, trang thiết bị phục vụ PCCCR tại một số nơi còn thiếu, chưa tương xứng với điều kiện khí hậu cực đoan hiện nay.

Lực lượng chức năng diễn tập PCCCR. Ảnh: TRẦN TRÚC

Để thích ứng với thời tiết nắng nóng của năm 2026, Chi cục Kiểm lâm xác định sẽ triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp. Trong đó, tăng cường tuyên truyền lưu động, xây dựng các phóng sự chuyên sâu để thay đổi nhận thức của toàn xã hội. Một trong những giải pháp trọng tâm là xây dựng phương án PCCCR chi tiết cho từng lâm phận, xác định cụ thể đơn vị chỉ huy và lực lượng chủ công theo từng kịch bản cấp cháy, từ đó chủ động về thiết bị và dụng cụ ứng phó trong mọi tình huống.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục củng cố vai trò của các tổ, đội quần chúng tại chỗ, đảm bảo lực lượng này đủ mạnh để ứng cứu ngay lập tức. Đồng thời, siết chặt việc ký cam kết đối với các hộ dân sống ven rừng, khuyến khích bà con không xử lý thực bì bằng lửa mà dùng các biện pháp sinh học phù hợp. Công tác giám sát các chủ rừng, hộ gia đình thực hiện quy trình kỹ thuật PCCCR tại khu vực trọng điểm sẽ được thực hiện nghiêm ngặt hơn”, ông Sơn cho biết.

Bên cạnh đó, công tác phối hợp liên ngành giữa công an, quân sự, kiểm lâm và chính quyền địa phương sẽ được duy trì thường xuyên để điều tra, xác minh nguyên nhân các vụ cháy. Việc xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm quy định về PCCCR không chỉ nhằm mục đích răn đe mà còn để giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật trong việc bảo vệ tài nguyên rừng. Đà Nẵng xác định việc bảo vệ rừng không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trong mùa nắng nóng mà còn là chiến lược dài hạn nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển lâm nghiệp bền vững.