Chủ động phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm IUU từ sớm, từ xa

Với số lượng tàu cá lớn, hoạt động khai thác thủy sản diễn ra thường xuyên, công tác phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn do Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị quản lý đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý, kiểm soát tàu cá. Bên cạnh kiểm tra, giám sát hoạt động xuất, nhập bến, đơn vị chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân nắm chắc quy định pháp luật, chủ động phòng ngừa vi phạm ngay từ bến cảng.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh tuần tra, kiểm soát trên biển. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh tuần tra, kiểm soát trên biển. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Tuyên truyền sát với hoạt động nghề cá

Đóng quân trên địa bàn phường Bắc Gianh, tỉnh Quảng Trị, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh đang quản lý khu vực có hoạt động khai thác thủy sản phát triển. Số lượng tàu cá lớn, nhiều phương tiện thường xuyên hoạt động dài ngày tại các ngư trường xa, vùng biển giáp ranh. Đặc điểm này khiến công tác quản lý tàu cá, kiểm soát hoạt động khai thác và phòng, chống IUU luôn phải được triển khai chặt chẽ.

Theo Trung tá Nguyễn Đình Cường, Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh, hiện đơn vị quản lý 1.345 tàu cá với 6.485 lao động. Trong đó, có 364 tàu cá dài từ 15 m trở lên hoạt động ở vùng khơi, chủ yếu làm các nghề câu, chụp, lưới vây, lưới rê, với hơn 2.600 lao động. Do thời gian mỗi chuyến biển kéo dài, tàu thường xuyên di chuyển qua nhiều ngư trường nên việc duy trì liên lạc, theo dõi hành trình và chấp hành đầy đủ các quy định về khai thác có lúc gặp khó khăn. Trước tình hình đó, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh xác định công tác tuyên truyền phải tập trung vào những vấn đề cụ thể mà chủ tàu, thuyền trưởng và người lao động thường gặp trong quá trình khai thác. Thay vì chỉ phổ biến các quy định chung của pháp luật, cán bộ, chiến sĩ tập trung giải thích rõ trách nhiệm của từng đối tượng trong đăng ký, đăng kiểm phương tiện, làm thủ tục xuất, nhập bến, ghi nhật ký khai thác, duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình (VMS), khai báo sản lượng và thực hiện truy xuất nguồn gốc thủy sản. Đặc biệt, ngư dân được nhắc nhở không tự ý tháo gỡ, ngắt kết nối thiết bị VMS, không đưa tàu khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài.

Các hình thức tuyên truyền được triển khai phù hợp với từng nhóm đối tượng và điều kiện sinh hoạt, sản xuất của người dân. Hằng năm, đơn vị tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức hội nghị phổ biến pháp luật; lồng ghép nội dung tuyên truyền trong các buổi họp thôn, tổ dân phố, sinh hoạt đoàn thể và hoạt động của các tổ tự quản. Hệ thống loa truyền thanh địa phương duy trì tuyên truyền 2 buổi mỗi tuần. Cán bộ, chiến sĩ còn trực tiếp xuống các khu neo đậu tàu thuyền để gặp gỡ, trao đổi, giải đáp những vấn đề ngư dân quan tâm.

Bên cạnh hình thức tuyên truyền trực tiếp, đơn vị còn phối hợp tổ chức các hoạt động phổ biến pháp luật có tính trực quan, giúp người dân dễ tiếp cận và ghi nhớ quy định. Mới đây, ngày 6/11, tại tổ dân phố Tân Mỹ, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp với Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2, Tòa án nhân dân Khu vực 3 - Quảng Trị và Ủy ban nhân dân phường Bắc Gianh tổ chức phiên tòa giả định tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác IUU. Chương trình có sự tham gia của đại diện lãnh đạo các ban, ngành, đoàn thể trên địa bàn và gần 200 ngư dân. Việc tái hiện một vụ vi phạm tại phiên tòa giả định giúp ngư dân hình dung rõ hơn những hậu quả pháp lý có thể phải đối mặt định khi không chấp hành quy định về khai thác thủy sản. Qua đó, người dân có thêm cơ sở để nhận diện hành vi vi phạm, nâng cao ý thức trách nhiệm trong hoạt động nghề cá.

Kiểm soát chặt từ khi tàu xuất bến

Tuyên truyền, vận động được triển khai thường xuyên, nhưng để ngăn ngừa vi phạm IUU, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh vẫn xác định kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá là khâu quan trọng. Đây là biện pháp trực tiếp để nắm tình hình phương tiện, thuyền viên, hành trình khai thác, đồng thời kịp thời phát hiện những thiếu sót trước khi tàu rời cảng.

Tại khu vực cửa Gianh, đơn vị duy trì nghiêm công tác kiểm tra, kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến; phối hợp, thường xuyên trao đổi thông tin với Chi cục Kiểm ngư tỉnh và 3 cảng cá trên địa bàn. Nội dung kiểm tra tập trung vào giấy tờ phương tiện, chứng chỉ chuyên môn của thuyền trưởng, thuyền viên, trang thiết bị an toàn, tình trạng hoạt động của hệ thống VMS, nhật ký khai thác và các thủ tục có liên quan. Việc kiểm danh, kiểm diện thuyền viên, kiểm tra tình trạng hoạt động, kẹp chì, niêm phong thiết bị VMS được thực hiện theo quy định.

Ở các khu neo đậu, bến cảng, đơn vị chỉ đạo trạm kiểm soát Biên phòng phối hợp với các ban, ngành địa phương niêm yết quy định về phòng, chống IUU, công khai đường dây nóng tiếp nhận thông tin vi phạm. Đối với phương tiện chưa bảo đảm các điều kiện về giấy tờ, thiết bị hoặc thủ tục theo quy định, cán bộ Biên phòng trực tiếp hướng dẫn chủ tàu khắc phục. Những trường hợp có dấu hiệu bất thường được kiểm tra, xác minh để có biện pháp xử lý phù hợp.

Thiếu tá Nguyễn Văn Năm, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Gianh cho biết: "Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, cán bộ, chiến sĩ thường xuyên cập nhật dữ liệu, theo dõi hoạt động của các phương tiện khai thác xa bờ, nhất là những tàu thường xuyên hoạt động tại vùng biển giáp ranh hoặc có nguy cơ vi phạm. Khi phát hiện tàu cá mất tín hiệu giám sát hành trình, đơn vị chủ động liên hệ với thuyền trưởng để xác minh nguyên nhân, yêu cầu khắc phục và phối hợp với lực lượng chức năng xử lý theo quy định. Công tác tuần tra, kiểm tra cũng được duy trì, tập trung vào những phương tiện có dấu hiệu bất thường, nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn nguy cơ vi phạm".

Ông Nguyễn Văn Bình, chủ tàu cá QB-92629-TS chia sẻ: “Chúng tôi được cán bộ Biên phòng phổ biến, tuyên truyền về Luật Thủy sản, chống khai thác IUU nên tôi hiểu việc đánh bắt trái phép ở vùng biển nước ngoài, không lắp thiết bị giám sát hành trình hoặc ngắt kết nối là vi phạm pháp luật. Vì vậy, mỗi lần vươn khơi, tôi đều kiểm tra đầy đủ thiết bị giám sát hành trình, làm thủ tục xuất cảng và ghi nhật ký hành trình đầy đủ trong quá trình đánh bắt”.

Ý thức chấp hành của chủ tàu, thuyền trưởng được thể hiện trước hết ở những việc làm cụ thể như kiểm tra thiết bị VMS trước khi xuất bến, khai báo đầy đủ thông tin thuyền viên, thực hiện thủ tục xuất, nhập cảng và ghi nhật ký khai thác. Đây cũng là những nội dung quan trọng để cơ quan chức năng theo dõi hoạt động của tàu cá, kiểm soát hành trình và xác minh nguồn gốc thủy sản khai thác.

Để ngư dân cùng tham gia phòng ngừa vi phạm

Trong quản lý hoạt động nghề cá, ngư dân vừa là đối tượng cần được tuyên truyền, hướng dẫn, vừa có vai trò trực tiếp trong phát hiện, ngăn ngừa vi phạm. Mỗi chủ tàu, thuyền trưởng nắm chắc quy định và có trách nhiệm với hoạt động của phương tiện sẽ góp phần hạn chế nguy cơ vi phạm ngay trong từng chuyến biển. Vì vậy, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh chú trọng vận động ngư dân tham gia các tổ tự quản, chủ động trao đổi thông tin và nhắc nhở nhau chấp hành pháp luật.

Thông qua các tổ tự quản an ninh trật tự, tổ tự quản tàu thuyền an toàn, đơn vị phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động chủ tàu, thuyền trưởng ký cam kết thực hiện đúng quy định về khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Nội dung cam kết tập trung vào việc không đưa tàu khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài; không sử dụng ngư cụ, phương thức khai thác bị cấm; không tháo gỡ, vô hiệu hóa thiết bị VMS; thực hiện đầy đủ quy định về khai báo, ghi nhật ký khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Các tổ tự quản cũng là kênh trao đổi thông tin giữa ngư dân với lực lượng chức năng. Trong quá trình hoạt động trên biển, khi phát hiện tàu cá có biểu hiện bất thường, nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài hoặc mất kết nối thiết bị VMS, các thành viên có trách nhiệm thông báo cho lực lượng chức năng để kiểm tra, xác minh. Sự phối hợp này giúp đơn vị có thêm nguồn tin từ cơ sở, phục vụ công tác quản lý phương tiện và nắm tình hình hoạt động trên biển.

Để các hoạt động tuyên truyền, vận động đạt hiệu quả, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh còn chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân phường Bắc Gianh, phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường và các tổ chức chính trị - xã hội trong triển khai nhiệm vụ. Qua đó, nội dung phòng, chống IUU được lồng ghép vào các hoạt động ở khu dân cư, gắn trách nhiệm của chính quyền, đoàn thể và người dân với công tác quản lý tàu cá. Việc phối hợp nhiều lực lượng cũng tạo điều kiện để những vấn đề liên quan đến hoạt động nghề cá được trao đổi, xử lý kịp thời ngay tại địa bàn.

Việc quản lý địa bàn có số lượng tàu cá lớn, hoạt động khai thác diễn ra thường xuyên đòi hỏi lực lượng Biên phòng phải duy trì sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng. Trong đó, tuyên truyền phải gắn với kiểm tra, hướng dẫn phải đi đôi với giám sát, đồng thời phát huy vai trò chủ động của ngư dân trong chấp hành pháp luật. Đây là những việc làm thiết thực nhằm ngăn ngừa vi phạm IUU từ khi tàu còn ở bến, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giữ gìn trật tự trên biển và bảo đảm hoạt động khai thác thủy sản đúng quy định.

Trần Gia Minh

Nguồn Biên Phòng: https://bienphong.com.vn/chu-dong-phong-ngua-ngan-chan-vi-pham-iuu-tu-som-tu-xa-post509652.html