Chủ động phòng ngừa rủi ro từ gốc về an toàn thực phẩm ngành đồ uống

Toàn cảnh Tọa đàm “An toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát: Trách nhiệm doanh nghiệp – Niềm tin người tiêu dùng”.

Ngày 4/11, tại Hà Nội, Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) phối hợp với Báo Công Thương tổ chức Tọa đàm "An toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát: Trách nhiệm doanh nghiệp - Niềm tin người tiêu dùng", nhằm trao đổi các giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tăng cường kiểm soát chất lượng và thúc đẩy minh bạch hóa chuỗi cung ứng ngành đồ uống. Sự kiện thu hút 150 đại biểu là đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và các tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Nguyễn Tiến Cường, Phó Tổng Biên tập Báo Công Thương nhấn mạnh, an toàn thực phẩm không chỉ liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn tác động lớn đến uy tín doanh nghiệp, môi trường cạnh tranh và sự phát triển bền vững của thị trường. Đối với sản phẩm bia, rượu và nước giải khát, yêu cầu an toàn thực phẩm là yêu cầu đặc biệt quan trọng bởi đây là những mặt hàng có thị trường tiêu thụ rộng, quy mô sản xuất lớn và liên quan đến nhiều công đoạn trong chuỗi cung ứng.

Theo ông Nguyễn Tiến Cường, hiện nay hệ thống chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm và quản lý ngành đồ uống đang tiếp tục được hoàn thiện. Luật An toàn thực phẩm, Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia cùng các nghị định hướng dẫn là cơ sở pháp lý quan trọng để quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh nhóm sản phẩm này.

Ông Nguyễn Tiến Cường, Phó Tổng Biên tập Báo Công Thương phát biểu khai mạc tọa đàm.

Nhằm tăng cường hiệu lực giám sát, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 28/2026/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 17/7/2026, quy định danh mục hàng nhập khẩu phải kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ, bao gồm đồ uống, nước giải khát, rượu, bia và cồn thực phẩm. Tiếp đó, ngày 30/9/2026, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 63/2026/TT-BCT quy định về cơ sở dữ liệu thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, làm cơ sở thúc đẩy truy xuất nguồn gốc và nâng cao hiệu quả kiểm tra thị trường.

Về phía doanh nghiệp, trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm phải được thực hiện xuyên suốt quá trình sản xuất, kinh doanh. Doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu, điều kiện nhà xưởng, thiết bị, quy trình chế biến, đóng gói, bảo quản và vận chuyển; đồng thời minh bạch thông tin, thực hiện truy xuất nguồn gốc và chủ động xử lý khi phát hiện sản phẩm không bảo đảm an toàn. Các đơn vị phân phối, bán lẻ và kinh doanh trên nền tảng số cũng cần nâng cao trách nhiệm trong lựa chọn nhà cung cấp, kiểm tra nguồn gốc, chất lượng và điều kiện bảo quản hàng hóa. An toàn thực phẩm cần được kiểm soát ở tất cả các khâu trong chuỗi cung ứng.

Nhấn mạnh vai trò của ngành công nghiệp chế biến; trong đó, có ngành bia, rượu, nước giải khát đối với việc tạo việc làm, đóng góp ngân sách và kích thích các ngành nông nghiệp, logistics, thương mại, du lịch phát triển, bà Nguyễn Hương Giang, chuyên viên cao cấp Phòng Công nghiệp tiêu dùng, thực phẩm - Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, khung khổ pháp lý về an toàn thực phẩm và phòng chống tác hại của rượu, bia đang tiếp tục được hoàn thiện theo hướng cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Trong giai đoạn 2026 - 2027, nhiều chính sách mới dự kiến triển khai liên quan cắt giảm điều kiện kinh doanh rượu, ban hành quy chuẩn kỹ thuật mới, xây dựng cơ sở dữ liệu thực phẩm, lộ trình thuế tiêu thụ đặc biệt và sửa đổi Luật An toàn thực phẩm.

Bà Nguyễn Hương Giang, chuyên viên cao cấp, Phòng Công nghiệp tiêu dùng, thực phẩm - Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) trình bày tham luận tại tọa đàm. Ảnh: Hằng Trần

Bà Nguyễn Hương Giang đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm gồm: rà soát đồng bộ quy định pháp luật; tăng cường hậu kiểm dựa trên rủi ro; phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc và dữ liệu; kiểm soát tốt nguồn nguyên liệu, chuỗi bán hàng; đẩy mạnh truyền thông, hỗ trợ tuân thủ đi đôi với xử lý nghiêm vi phạm. Mục tiêu hướng tới xây dựng hệ thống quản lý thông thoáng, nghiêm minh, giảm chi phí tuân thủ không cần thiết nhưng vẫn bảo đảm các yêu cầu an toàn thực phẩm.

Bên cạnh vai trò quản lý nhà nước, ThS. Nguyễn Đức Thịnh, Phó Tổng Thư ký, Phó Ban truyền thông phổ biến kiến thức (Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam - VINAFOSA) khẳng định: “An toàn thực phẩm không được tạo ra ở khâu kiểm nghiệm cuối cùng mà phải được hình thành và duy trì qua từng mắt xích của chuỗi sản xuất, kinh doanh”.

Đối với bia, các yếu tố cần chú trọng gồm chất lượng nước, quá trình lên men, vệ sinh thiết bị, lọc, chiết rót và nguy cơ tái nhiễm. Với rượu, cần kiểm soát nghiêm ngặt methanol cùng các chất phát sinh. Đối với nước giải khát, nguy cơ đến từ nguồn nước, phụ gia, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng và độc tố vi nấm.

ThS. Nguyễn Đức Thịnh lưu ý, chương trình kiểm nghiệm phải thiết kế phù hợp từng nhóm sản phẩm, nguyên liệu, công nghệ và mức độ rủi ro. Doanh nghiệp phải kiểm soát từ khâu chọn nhà cung cấp, tiếp nhận nguyên liệu đến vận hành các hệ thống quản lý như GMP, SSOP, HACCP. Một mẫu thành phẩm đạt yêu cầu không chứng minh toàn bộ quy trình sản xuất đã kiểm soát an toàn; kiểm nghiệm phải phục vụ quyết định xuất xưởng, điều tra nguyên nhân sai lệch và phòng ngừa nguy cơ tái diễn.

Ở góc độ bảo vệ người tiêu dùng, TS. Trần Thị Dung, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam khuyến nghị người dân cần trang bị kiến thức lựa chọn, bảo quản và sử dụng sản phẩm. Người tiêu dùng nên chọn mua các sản phẩm có nhãn mác đầy đủ, nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng, bao bì nguyên vẹn, tránh mua hàng trôi nổi. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần tăng cường tuyên truyền về tác hại của việc sử dụng rượu, bia, nước giải khát không phù hợp đối với sức khỏe, nhất là nhóm thanh thiếu niên, người lao động và cộng đồng dân cư vùng sâu, vùng xa.

Ý kiến tại tọa đàm thống nhất yêu cầu tăng cường phối hợp đa bên giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức khoa học và hội bảo vệ người tiêu dùng. Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò trực tiếp kiểm soát chất lượng, cơ quan quản lý đẩy mạnh hậu kiểm, ứng dụng công nghệ trong quản lý thị trường, còn người tiêu dùng được cung cấp đầy đủ thông tin để chủ động phòng ngừa rủi ro, hướng tới môi trường kinh doanh minh bạch và an toàn.