Chủ động ứng phó nguy cơ hạn hán mùa khô

Nông dân xã Chiềng Mung lắp đặt hệ thống tưới tiết kiệm cho vườn chanh leo.

Trước nguy cơ hạn hán có thể ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống nhân dân, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành và địa phương chủ động rà soát nguồn nước tại các công trình thủy lợi, xây dựng phương án cấp nước phù hợp với từng khu vực; tăng cường quản lý, bảo vệ nguồn nước; điều tiết, phân phối nước hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm, chống thất thoát, lãng phí, góp phần bảo đảm nguồn nước trong suốt mùa khô.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có khoảng 2.508 công trình thủy lợi các loại, gồm: Hồ chứa, đập dâng, trạm bơm và hệ thống mương dẫn. Các công trình này được giao cho Công ty TNHH MTV Quản lý khai thác công trình thủy lợi quản lý, vận hành và khai thác. Ngay từ cuối năm 2025, Công ty đã ban hành kế hoạch khai thác, sử dụng tài nguyên nước và xây dựng phương án ứng phó với nguy cơ hạn hán; đồng thời cảnh báo khả năng thiếu nước cục bộ tại một số địa phương trong thời điểm cao điểm của mùa khô. Cùng với đó, chỉ đạo các đơn vị tập trung phát dọn, nạo vét và tu sửa hệ thống mương dẫn; khắc phục các sự cố sau mùa mưa lũ, bảo đảm hệ thống dẫn nước thông suốt. Việc vận hành các hồ chứa và công trình thủy lợi được thực hiện linh hoạt, ưu tiên tích trữ nước và cấp nước hợp lý theo từng giai đoạn sản xuất nhằm sử dụng hiệu quả nguồn nước hiện có.

Ông Nguyễn Xuân Trường, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Quản lý khai thác công trình thủy lợi, cho biết: Công ty đã tổ chức kiểm tra, đánh giá thực trạng nguồn nước tại các hồ chứa, ao, đập trữ nước; xác định cụ thể khả năng cấp nước cho từng khu vực; quản lý chặt chẽ việc điều tiết, phân phối nước theo đúng quy trình vận hành, bảo đảm tiết kiệm, chống thất thoát, lãng phí.

Trên cơ sở các giải pháp của ngành chuyên môn, nhiều địa phương trong tỉnh đã chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống hạn, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tại phường Chiềng An, công tác phòng, chống hạn được triển khai từ sớm, gắn với việc quản lý và khai thác hiệu quả hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn. Hiện nay, phường có 17 công trình thủy lợi, gồm: 8 hồ chứa, 3 đập xây và 6 trạm bơm, cùng hệ thống mương dẫn nước dài hơn 34 km. Các công trình này phục vụ tưới cho trên 300 ha cây trồng, đồng thời góp phần tiêu thoát nước cho khu vực nông thôn và đô thị.

Ngay từ đầu mùa khô, phường Chiềng An đã phối hợp với Chi nhánh Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi số 5 rà soát hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn, xây dựng phương án cấp nước và bơm chống hạn tại những khu vực có nguy cơ thiếu nước. Đồng thời, huy động các tổ thủy lợi cơ sở và nhân dân tham gia ra quân làm thủy lợi đầu năm, nạo vét, khơi thông dòng chảy, duy tu hệ thống mương phai nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất.

Nhân dân phường Chiềng An nạo vét mương thủy lợi.

Ông Vũ Xuân Bình, Phó Chủ tịch UBND phường, thông tin: Trong đợt ra quân làm thủy lợi, các tổ, bản đã huy động gần 400 lượt người tham gia nạo vét khoảng 34 km mương, với khối lượng trên 8.000 m³ đất đá. Đồng thời, các vị trí mương bị sạt lở, vỡ bờ cũng được gia cố, sửa chữa bằng vật liệu tại chỗ, góp phần bảo đảm an toàn công trình và duy trì khả năng dẫn nước phục vụ sản xuất.

Không chỉ chú trọng nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, việc bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân trong mùa khô cũng được các địa phương đặc biệt quan tâm. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có trên 1.800 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung, trong đó tỷ lệ dân số đô thị được cung cấp nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung đạt khoảng 94%. Thực tế, phần lớn các công trình cấp nước sinh hoạt ở khu vực nông thôn khai thác nguồn nước tự chảy từ suối, khe đầu nguồn hoặc nguồn nước mặt quy mô nhỏ, nên phụ thuộc nhiều vào lượng mưa và khả năng duy trì dòng chảy tự nhiên.

Cán bộ Trung tâm Nước và Quan trắc môi trường kiểm tra hệ thống đường ống tại Trạm cấp xã Chiềng Sung.

Tại xã Chiềng Sung, trạm cấp nước sinh hoạt được đầu tư xây dựng từ năm 2008, công suất thiết kế hiện nay cung cấp nước cho hơn 1.161 hộ dân. Anh Nghiêm Xuân Thọ, Trạm trưởng Trạm cấp nước Chiềng Sung, cho biết: Để bảo đảm cấp nước ổn định trong mùa khô, đơn vị bố trí công nhân trực vận hành thường xuyên, theo dõi nguồn nước, kiểm tra hệ thống xử lý và đường ống dẫn. Khi thời tiết nắng nóng kéo dài, trạm tăng cường bơm nước vào ban đêm để tích trữ, ưu tiên cấp nước cho các bản vùng cao trước; đồng thời thường xuyên kiểm tra, sửa chữa các điểm rò rỉ trên hệ thống đường ống nhằm hạn chế thất thoát nước.

Chủ động phòng, chống hạn hán không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là yêu cầu lâu dài trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét. Việc quản lý, khai thác hiệu quả hệ thống công trình thủy lợi, kết hợp với nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm của người dân sẽ góp phần bảo đảm ổn định sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội bền vững trên địa bàn tỉnh.

Nguyễn Yến