Chủ động ứng phó thiên tai do El Nino năm 2026-2027

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng ENSO đang ở trạng thái El Nino, dự báo tiếp tục duy trì cường độ mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, cháy rừng; đồng thời có thể xuất hiện mưa lớn, lũ và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm bất thường.

Tăng cường chủ động phòng, chống, ứng phó với các loại hình thiên tai do ảnh hưởng của El Nino

Trước tình hình trên, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm chỉ đạo tại Thông báo số 117-TB/VPTW ngày 4/7/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng; chủ động triển khai các giải pháp phòng ngừa, ứng phó từ sớm, từ xa, phù hợp với diễn biến thiên tai và điều kiện thực tế.

Chủ động phương án bảo đảm nguồn nước, sản xuất

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu khẩn trương cập nhật phương án ứng phó theo các kịch bản nguồn nước và thiên tai, kể cả tình huống bất lợi hơn dự báo; xác định khu vực, đối tượng có nguy cơ cao, phân công trách nhiệm và chuẩn bị phương án bảo vệ, sơ tán người dân khi cần thiết.

Các địa phương phải thường xuyên kiểm kê nguồn nước tại hồ chứa, hệ thống thủy lợi, công trình cấp nước sạch; xây dựng phương án dự phòng, kết nối và hỗ trợ giữa các hệ thống. Ưu tiên cấp nước cho sinh hoạt, y tế và các nhu cầu thiết yếu, nhất là tại trường học, bệnh viện, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, ven biển và khu vực thường xuyên thiếu nước. Khi cần thiết, huy động lực lượng quân đội, công an hỗ trợ vận chuyển, cấp nước cho người dân.

Đối với sản xuất nông nghiệp, cần tính toán khả năng cấp nước cả mùa khô để điều chỉnh thời vụ, cơ cấu sản xuất, diện tích canh tác; không bố trí sản xuất tại khu vực không bảo đảm nguồn nước. Đồng thời, hướng dẫn người dân tích trữ nước, tưới tiết kiệm, bảo vệ cây trồng lâu năm, vật nuôi và thủy sản. Tại những khu vực ngoài phạm vi cấp nước thủy lợi, cần hướng dẫn kỹ thuật nhằm hạn chế thiệt hại đối với cây trồng lâu năm khi nắng nóng, thiếu nước kéo dài.

Các địa phương cũng cần bố trí nguồn lực sửa chữa công trình thủy lợi, cấp nước sạch, kiểm soát mặn, phòng cháy, chữa cháy rừng; nạo vét cửa lấy nước, kênh dẫn, lắp đặt bơm dã chiến, xây dựng đập tạm ngăn mặn, trữ nước và đẩy nhanh tiến độ các công trình thiết yếu.

Việc vận hành hồ chứa thủy điện, thủy lợi phải linh hoạt theo diễn biến thực tế, chủ động tích nước khi có nguy cơ thiếu hụt, hạ mực nước hồ khi có dự báo mưa lũ; bảo đảm an toàn công trình, khu vực hạ du và tích đủ nước cuối mùa lũ theo quy trình, thẩm quyền. Các địa phương đồng thời rà soát hệ thống tiêu thoát nước, trạm bơm, cống, hồ điều hòa và công trình chống ngập; xác định trọng điểm cháy rừng, bố trí lực lượng, phương tiện, nguồn nước theo phương châm "bốn tại chỗ".

Phân công nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo khí tượng, thủy văn, nguồn nước và thiên tai; chuyển từ cảnh báo hiện tượng sang cảnh báo tác động. Đồng thời, xây dựng kịch bản nguồn nước, phương án điều hòa, phân phối nước trên các lưu vực có nguy cơ thiếu hụt, nhất là tại Trung bộ, cao nguyên Trung bộ và Nam bộ; hướng dẫn sản xuất nông nghiệp, thủy sản phù hợp với khả năng cấp nước.

Bộ này cũng phối hợp với Bộ Công Thương, địa phương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam và các chủ hồ thủy điện thống nhất kế hoạch điều tiết hồ chứa, bảo đảm hài hòa yêu cầu cấp nước sinh hoạt, sản xuất, phát điện, phòng chống lũ và duy trì dòng chảy tối thiểu. Việc vận hành phải bảo đảm an toàn công trình, chủ động tích nước khi có nguy cơ thiếu hụt và hạ mực nước hồ khi có dự báo mưa lũ. Đồng thời, tổng hợp nhu cầu hỗ trợ của địa phương, phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất kinh phí và giải pháp xử lý các vấn đề vượt thẩm quyền, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Công Thương xây dựng phương án sử dụng hợp lý các nguồn năng lượng, huy động nguồn điện khác khi nước về hồ thủy điện thiếu hụt trong mùa khô 2026-2027; chỉ đạo bảo đảm cấp điện ổn định cho trạm bơm, công trình cấp nước và phòng chống thiên tai.

Bộ Quốc phòng, Bộ Công an chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư, sẵn sàng hỗ trợ địa phương vận chuyển, cấp nước, chữa cháy rừng, sơ tán dân, cứu hộ, cứu nạn. Bộ Tài chính tổng hợp nhu cầu, trình cấp có thẩm quyền hỗ trợ kinh phí từ ngân sách trung ương và xuất cấp hàng dự trữ quốc gia phục vụ ứng phó cấp bách.

Bộ Xây dựng chỉ đạo bảo đảm cấp nước sinh hoạt an toàn cho đô thị, tăng cường kết nối hạ tầng, giảm thất thoát, chuẩn bị nguồn cấp dự phòng và hỗ trợ nguồn nước sinh hoạt nông thôn khi cần thiết. Bộ Ngoại giao phối hợp với các cơ quan liên quan đề nghị các quốc gia ở thượng nguồn chia sẻ thông tin, phối hợp vận hành hồ chứa, bảo đảm nguồn nước cho hạ du Việt Nam.

Bộ Y tế, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng các bộ, ngành liên quan phối hợp triển khai giải pháp bảo đảm vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh, giảm thiểu thiệt hại đối với người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan báo chí bảo đảm thông tin liên lạc, chia sẻ dữ liệu, kịp thời thông tin diễn biến El Nino và hướng dẫn người dân chủ động ứng phó, sử dụng tiết kiệm nước, điện.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phân công rõ trách nhiệm, chủ động bố trí ngân sách và nguồn lực hợp pháp để thực hiện nhiệm vụ; kịp thời đề xuất hỗ trợ đối với những vấn đề vượt khả năng cân đối, tăng cường kiểm tra, đôn đốc tại các khu vực có nguy cơ cao.