Chủ động ứng phó thời tiết cực đoan, bảo đảm vụ mùa thắng lợi

Từ chuẩn bị đất, gieo cấy đúng khung thời vụ đến xây dựng phương án chống úng, phòng trừ sâu bệnh đều được triển khai đồng bộ nhằm bảo đảm năng suất, chất lượng cây trồng.

Người dân xã Thư Lâm áp dụng mạ khay, cấy máy trong sản xuất vụ mùa năm 2026. Ảnh: Mai Phượng

Khẩn trương xuống giống đúng khung thời vụ

Những ngày cuối tháng 6-2026, trên các cánh đồng của Hà Nội, nông dân đang khẩn trương hoàn thành công tác làm đất, gieo cấy lúa vụ mùa theo lịch thời vụ. Vụ mùa năm nay, xã Ứng Hòa gieo cấy 2.194,32ha lúa. Ngay từ đầu vụ, UBND xã đã chỉ đạo các hợp tác xã nông nghiệp chủ động triển khai đồng bộ điều kiện phục vụ sản xuất. Từ khâu làm đất, chuẩn bị giống, phân bón đến điều tiết nước đều tuân thủ lịch thời vụ. Nhờ đó, tình hình gieo cấy trên địa bàn xã triển khai thuận lợi. Đến nay, toàn xã Ứng Hòa gieo cấy được hơn 253ha, đạt trên 11,5% kế hoạch.

Tương tự, tại xã Phúc Sơn, công tác sản xuất vụ mùa đang được triển khai tích cực. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Sơn Nguyễn Đình Nguyên, toàn xã đã gieo trồng được 835ha lúa trên tổng diện tích kế hoạch 1.486,3ha, đạt 56,18%. Cơ cấu giống được địa phương tập trung vào các giống lúa năng suất, chất lượng cao, phù hợp điều kiện đất đai, khí hậu như: Đài thơm 8, Bắc thơm số 7 kháng bạc lá, Thiên ưu 8... Xã cũng khuyến khích tập trung đất đai, tổ chức sản xuất cùng giống nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho cơ giới hóa, mở rộng tối đa diện tích cấy bằng máy để hạn chế rủi ro do thời tiết, giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả tiêu thụ sản phẩm.

Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Lưu Thị Hằng cho biết, đến nay, toàn thành phố đã gieo được gần 2.950ha mạ. Sản xuất mạ khay tiếp tục được mở rộng với hơn 773 nghìn khay tại nhiều địa phương như: Cổ Đô, Tây Phương, Bình Minh, Phượng Dực, Vân Đình, Phúc Sơn, Hương Sơn, Yên Lãng, Quang Minh... Diện tích lúa đã cấy đạt trên 18.043ha, tương đương 27,1% kế hoạch, trong đó cấy máy đạt 2.225ha, gieo sạ hơn 1.761ha và cấy thủ công trên 14.056ha...

Chủ động phòng, chống thiên tai và sâu bệnh

Theo nhận định của ngành Nông nghiệp và Môi trường, vụ mùa luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro do chịu tác động trực tiếp của thời tiết cực đoan. Dự báo thời gian tới, nắng nóng có thể xuất hiện xen kẽ với mưa lớn, dông lốc, áp thấp nhiệt đới và bão. Nguy cơ ngập úng cục bộ tại nhiều vùng trũng có thể ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng, phát triển của cây trồng. Trong điều kiện thời tiết bất lợi, nguy cơ bùng phát các loại sâu bệnh và sinh vật gây hại trên cây trồng được dự báo tăng cao. Trên lúa có thể xuất hiện sinh vật gây hại như: Chuột, sâu cuốn lá nhỏ, rầy nâu, sâu đục thân, bệnh bạc lá, bệnh lùn sọc đen; trong khi trên rau màu và cây họ bầu bí có nguy cơ gia tăng các bệnh nứt thân xì mủ, héo xanh, lở cổ rễ, đốm lá vi khuẩn... với mức độ gây hại cao hơn so với vụ đông xuân.

Trước tình hình đó, Phó Chủ tịch UBND xã Dương Hòa Nguyễn Trọng Tấn cho biết, địa phương đang tập trung tuyên truyền, vận động người dân gieo cấy hết diện tích đất nông nghiệp, hạn chế tối đa tình trạng bỏ ruộng hoang; khuyến khích các tổ chức, cá nhân thuê lại đất của các hộ không có nhu cầu sản xuất để hình thành vùng sản xuất tập trung. Các hợp tác xã nông nghiệp được yêu cầu phối hợp với các thôn xây dựng phương án phòng, chống thiên tai, chủ động ứng phó với nguy cơ ngập úng; rà soát các vùng có nguy cơ ngập cao để xây dựng phương án tiêu úng nhanh khi xảy ra mưa lớn; tập trung khơi thông dòng chảy, nạo vét hệ thống kênh mương nội đồng, bảo đảm tiêu thoát nước kịp thời, không để lúa và cây màu bị ngập úng kéo dài...

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho rằng, để vụ mùa đạt kết quả cao, các địa phương cần tiếp tục đôn đốc nông dân khẩn trương làm đất ngay sau thu hoạch vụ xuân; hướng dẫn xử lý rơm rạ bằng các chế phẩm sinh học như Trichoderma, AT-YTB... nhằm đẩy nhanh quá trình phân hủy, hạn chế ngộ độc hữu cơ và nguồn sâu bệnh lưu tồn. Ngành Nông nghiệp và Môi trường đề nghị, các địa phương tập trung gieo cấy đúng khung thời vụ (từ ngày 20-6 đến 5-7); tận dụng tối đa diện tích đất sản xuất, tuyệt đối không để ruộng hoang. Đặc biệt, trong điều kiện nắng nóng gay gắt, nông dân cần tập trung cấy lúa vào sáng sớm hoặc chiều mát, không bón phân đạm trong những ngày nhiệt độ ngoài trời quá cao để bảo đảm an toàn cho người lao động và cây trồng.

Bên cạnh đó, các địa phương tiếp tục khuyến khích mở rộng diện tích áp dụng hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI) với các biện pháp như cấy thưa, cấy mạ non, cấy nông tay, giảm số dảnh mỗi khóm; bón phân cân đối, điều tiết nước hợp lý theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa. Việc ứng dụng mạ khay, cấy máy và các tiến bộ kỹ thuật trong chăm sóc, phòng trừ sinh vật gây hại cũng cần được đẩy mạnh nhằm nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất. Cùng với chăm sóc, công tác kiểm tra đồng ruộng, theo dõi diễn biến sâu bệnh cũng cần được tăng cường. Các địa phương chủ động phòng trừ sâu đục thân hai chấm, chuột, ốc bươu vàng và đối tượng sinh vật gây hại khác theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.