Chủ quyền văn hoá - Chiều sâu của độc lập dân tộc
Nhân Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026, tròn 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, độc lập dân tộc không chỉ là giữ vững non sông, mà còn là quyền tự quyết con đường phát triển, gìn giữ bản sắc và làm chủ tương lai.
Có những giá trị, phải đi qua mất mát mới thấu hết sự thiêng liêng. Độc lập là một giá trị như thế. Bao thế hệ đã ngã xuống để lá cờ Tổ quốc tung bay trên bầu trời của mình. Bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ vì thế mãi mãi là điều không thể nhân nhượng.
Nhưng thế giới hôm nay đặt ra một câu hỏi sâu xa hơn: Một quốc gia có thật sự làm chủ vận mệnh nếu phải vay mượn cách nghĩ, phụ thuộc vào động lực tăng trưởng bên ngoài, để người khác định hình cách mình nhìn nhận lịch sử và tương lai? Bên cạnh biên giới lãnh thổ còn những đường biên vô hình đi qua tri thức, dữ liệu, công nghệ và tinh thần.
Bởi thế, độc lập dân tộc cần được bồi đắp bằng tư duy phát triển tự chủ: lựa chọn con đường Việt Nam, không sao chép, không cam chịu đi sau. Học hỏi tinh hoa nhân loại là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là biến tri thức thế giới thành năng lực sáng tạo của chính mình. Chúng ta mở cửa để lớn mạnh, không phải để đánh mất quyền tự quyết.
Chủ quyền kinh tế là xây dựng nền kinh tế tự cường, có doanh nghiệp Việt đủ mạnh, làm chủ những khâu quan trọng của chuỗi giá trị. Chủ quyền trên không gian số là năng lực làm chủ dữ liệu, hạ tầng, công nghệ và bảo vệ lợi ích quốc gia giữa một thế giới mà thuật toán có thể tác động đến suy nghĩ, thị hiếu của hàng triệu người. Cả hai đều liên quan đến câu hỏi: Ai quyết định hướng đi của chúng ta?
Nhưng nếu có một tầng sâu kết nối những chủ quyền ấy, thì đó chính là chủ quyền văn hóa. Văn hóa không chỉ là ký ức để trân trọng, mà còn là cách chúng ta nghĩ, sống, yêu thương và lựa chọn điều đúng đắn. Chúng ta có thể đón nhận sản phẩm, xu hướng, công nghệ thế giới, nhưng không thể đánh mất quyền tự trả lời: Chúng ta là ai, điều gì làm nên phẩm giá Việt Nam, và chúng ta muốn trao lại những giá trị nào cho mai sau?

Chủ quyền văn hóa bắt đầu từ điều bình dị: Một gia đình giữ nếp ứng xử tử tế, một làng quê nâng niu lễ hội, một thành phố gìn giữ ký ức, một người trẻ tự hào mang chất liệu Việt Nam ra thế giới. Ảnh: VietNamNet
Lịch sử chứng minh: Có lúc bờ cõi bị xâm chiếm, nhưng hồn cốt dân tộc không bị khuất phục. Tiếng Việt vẫn được gìn giữ, phong tục vẫn được trao truyền, nghĩa đồng bào vẫn bền chặt. Trong phát biểu ngày 13/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “Chính sức sống bền bỉ của văn hóa đã gìn giữ sức sống của dân tộc”. Văn hóa từng giúp dân tộc đứng vững trước giông bão, và hôm nay phải giúp đất nước vươn xa.
Giữ chủ quyền văn hóa không có nghĩa dựng lên bức tường khép kín. Văn hóa tự tin không sợ đối thoại, khác biệt. Điều đáng lo không phải người trẻ yêu phim, nhạc nước ngoài; mà là khi câu chuyện Việt Nam xa lạ ngay trên quê hương mình, khi di sản chỉ nằm sau tủ kính, khi tiếng nói sáng tạo Việt chưa đủ sức hiện diện trong những không gian mà thế hệ trẻ đang sống.
Bởi vậy, phải làm chủ dữ liệu văn hóa, đưa tiếng Việt, lịch sử, di sản vào các nền tảng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo; bảo vệ bản quyền, tài sản trí tuệ; nuôi dưỡng nhà văn, nghệ sĩ, nhà làm phim, doanh nghiệp sáng tạo có thể kể câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ của thời đại. Hãy để người trẻ yêu văn hóa dân tộc bởi vẻ đẹp, sự gần gũi và tương lai rộng mở của nó.
Chủ quyền văn hóa bắt đầu từ điều bình dị: Một gia đình giữ nếp ứng xử tử tế, một làng quê nâng niu lễ hội, một thành phố gìn giữ ký ức, một người trẻ tự hào mang chất liệu Việt Nam ra thế giới. Khi mỗi người dân là chủ thể gìn giữ và sáng tạo, bản sắc không còn là một khẩu hiệu mà trở thành sức sống hằng ngày.
Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gợi nhớ Hội nghị năm 1946 và tư tưởng “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, không chỉ là dịp kỷ niệm. Đó là lời nhắc: Sau những hy sinh giành độc lập, hôm nay chúng ta làm gì để gìn giữ chiều sâu ấy? Một đất nước thịnh vượng không chỉ có những tòa nhà cao hơn, mà phải có những con người tự tin, nhân ái, sáng tạo và hạnh phúc hơn.
Giữ vững non sông là lời thề của lịch sử. Làm chủ tư duy, kinh tế, không gian số và nhất là văn hóa là trách nhiệm của chúng ta trước tương lai. Giữ được hồn cốt và quyền tự quyết về giá trị, Việt Nam mới có thể hội nhập mà không hòa tan, phát triển mà không đánh mất chính mình, bước ra thế giới bằng bản lĩnh độc lập, tự cường và khát vọng.
Nguồn VietnamNet: https://vietnamnet.vn/chu-quyen-van-hoa-chieu-sau-cua-doc-lap-dan-toc-2575683.html
