Chủ tịch Fed Minneapolis: Lợi suất trái phiếu cao không ngăn Fed chống lạm phát

Chủ tịch Fed Minneapolis Neel Kashkari (phải) tại một sự kiện kinh tế hồi tháng 1/2026. Ảnh: Xuthoria/Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Thị trường trái phiếu chịu sức ép nhưng thị trường chưa “gãy”

Chủ tịch Fed Minneapolis Neel Kashkari ngày 23/8 đã hạ thấp lo ngại trên thị trường tài chính khi cho biết đợt tăng mạnh gần đây của lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ khó có thể làm thay đổi cách Fed điều hành chính sách tiền tệ hiện tại. Trong cuộc phỏng vấn trên chương trình Face the Nation của CBS, ông cho rằng không có dấu hiệu nào cho thấy thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ đang vận hành bất thường hay các thị trường tài chính đang gặp trục trặc nghiêm trọng.

Kashkari nhấn mạnh các giao dịch vẫn diễn ra và thị trường vẫn có thanh khoản, qua đó cho phép Fed tiếp tục tập trung vào lãi suất quỹ liên bang như công cụ chính sách chủ yếu để đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%. Theo ông, điều đó cũng có nghĩa Fed vẫn có đủ dư địa để làm những gì cần thiết nhằm hoàn thành các mục tiêu mà Quốc hội giao.

Phát biểu này xuất hiện sau một tuần đặc biệt căng thẳng trên thị trường trái phiếu Mỹ. Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm ngày 18/8 đã lên 5,337% - mức cao nhất kể từ năm 2007, trong bối cảnh nhà đầu tư lo ngại về lạm phát, triển vọng tài khóa của Mỹ và căng thẳng địa chính trị.

Một ngày sau, Bộ Tài chính Mỹ thông báo tăng gấp đôi quy mô mua lại trái phiếu (chương trình buyback) kỳ hạn từ 10 đến 30 năm, từ 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD mỗi đợt, áp dụng từ ngày 9/9 đến 4/11. Động thái này sẽ nâng quy mô mua lại trong quý hiện tại thêm ít nhất 14 tỷ USD và được Bộ Tài chính lý giải là nhằm hỗ trợ thanh khoản ở các phân khúc trái phiếu dài hạn.

Thông báo trên ban đầu giúp lợi suất dài hạn giảm mạnh, nhưng sự dịu lại chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Sang ngày 20/8, lợi suất trái phiếu 10 năm đã tăng trở lại 4,70%, còn lợi suất trái phiếu 30 năm lên khoảng 5,25%. Đến cuối phiên 21/8, lợi suất trái phiếu 30 năm tiếp tục tăng lên 5,276%, chỉ thấp hơn khoảng 6 điểm cơ bản so với mức đỉnh 5,337% thiết lập ngày 18/8.

Diễn biến này cho thấy chương trình buyback của Bộ Tài chính mới chỉ tạo ra sự giải tỏa ngắn hạn đối với thị trường. Nhưng với Kashkari, việc Bộ Tài chính tìm cách hỗ trợ thanh khoản không đồng nghĩa Fed cũng phải thay đổi chính sách tiền tệ.

Chủ tịch Fed Minneapolis nhấn mạnh lợi suất dài hạn được hình thành từ nhiều yếu tố ngoài lạm phát, trong đó có vay nợ của chính phủ, đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), tăng trưởng kinh tế và triển vọng năng suất. Hơn nữa, lợi suất trái phiếu kho bạc 10 năm quanh 4,7% hiện nay dù cao so với giai đoạn gần đây nhưng không bất thường nếu nhìn xa hơn: các kỳ hạn 10 và 30 năm từng ở quanh vùng này vào đầu những năm 2000 và cao hơn đáng kể trong thập niên 1990.

Điểm đáng chú ý vì thế không nằm ở việc Kashkari phủ nhận sức ép trên thị trường trái phiếu, mà ở cách ông tách rõ sức ép đó khỏi phản ứng chính sách của Fed. Chừng nào thị trường trái phiếu vẫn vận hành thông suốt, lợi suất cao tự nó chưa đủ để buộc Fed phải 'mềm tay' hơn.

Cửa tăng lãi suất tháng 9 chưa đóng

Thông điệp trên cũng có sức nặng bởi Kashkari chính là một trong ba thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC, thuộc Fed) bỏ phiếu muốn tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 28-29/7.

FOMC khi đó quyết định giữ lãi suất quỹ liên bang ở 3,50-3,75% với tỷ lệ phiếu 9-3. Kashkari cùng Chủ tịch Fed Cleveland Beth Hammack và Chủ tịch Fed Dallas Lorie Logan không ủng hộ giữ nguyên lãi suất mà muốn tăng thêm 0,25 điểm phần trăm.

Biên bản cuộc họp công bố ngày 19/8 cho thấy lo ngại về lạm phát trong FOMC đã gia tăng. Một số thành viên cho rằng áp lực giá vẫn khá rộng, trong khi một nhóm lớn hơn nhận định việc tiếp tục thắt chặt có thể trở nên cần thiết nếu lạm phát không tiến về mục tiêu 2%.

Dù vậy, Kashkari cho biết trước khi có đầy đủ dữ liệu, ông không muốn đưa ra lập trường hay kết luận trước về quyết định của mình tại cuộc họp chính sách tới vào ngày 15-16/9. Chủ tịch Fed Minneapolis lưu ý vẫn còn các dữ liệu sẽ được công bố trước cuộc họp, nhưng đồng thời cho biết sau khoảng 5 năm lạm phát liên tục cao hơn mong muốn, ông hiện không tin tưởng rằng lạm phát sẽ nhanh chóng trở lại mục tiêu.

Căng thẳng tại Trung Đông và tác động của giá năng lượng là một lý do khiến Kashkari thận trọng hơn về triển vọng giá cả. Theo ông, xung đột càng kéo dài, tác động đối với kinh tế Mỹ và lạm phát càng lớn; dù nguyên nhân xuất phát từ địa chính trị, cuối cùng Fed vẫn phải tính đến ảnh hưởng đó khi thực hiện nhiệm vụ ổn định giá cả.

Thị trường vẫn chưa coi một đợt tăng lãi suất tháng 9 là kịch bản cơ sở. Sáng 24/8, thị trường định giá khoảng 40% khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 15-16/9 và định giá đầy đủ một đợt tăng lãi suất vào tháng 12. Nhưng lưu ý những xác suất định giá như vậy vẫn thường xuyên thay đổi, nhất là khi có các báo cáo số liệu được công bố hoặc có những diễn biến thị trường mới.

Nhưng phát biểu của Kashkari khiến một giả định quan trọng của thị trường cần được xem xét lại: lợi suất trái phiếu càng cao chưa chắc Fed càng phải thận trọng. Về lý thuyết, lợi suất dài hạn tăng đã tự thắt chặt điều kiện tài chính và có thể làm giảm nhu cầu nâng lãi suất. Tuy nhiên, nếu thị trường trái phiếu vẫn hoạt động bình thường, Fed không nhất thiết phải coi mức lợi suất hiện tại là giới hạn đối với chính sách tiền tệ.

Chủ tịch Fed Minneapolis Neel Kashkari không phát tín hiệu rằng Fed chắc chắn sẽ tăng lãi suất vào tháng 9. Có lẽ, điều ông muốn khẳng định là lợi suất trái phiếu dài hạn tăng mạnh chưa đóng cánh cửa đó. Nếu những dữ liệu tới đây cho thấy lạm phát tiếp tục dai dẳng, phe “diều hâu” muốn thắt chặt trong FOMC vẫn có cơ sở để thúc đẩy một bước tăng lãi suất mới.