Chủ tịch Ngân hàng Thế giới: Cuộc chiến ở Trung Đông gây ra các tác động dây chuyền

Người phụ trách WB nhấn mạnh thêm rằng thiệt hại sẽ còn nghiêm trọng hơn khi lệnh ngừng bắn thất bại và xung đột leo thang, lạm phát ngày càng tăng với tác động lớn hơn nếu chiến tranh tiếp diễn. Theo WB dự báo, tăng trưởng ở các thị trường mới nổi và những nền kinh tế đang phát triển chỉ đạt 3,65% vào năm nay, so với 4% hồi tháng 10 vừa qua và có thể giảm xuống mức thấp nhất là 2,6% trong kịch bản xấu nhất khi chiến tranh kéo dài hơn.

Lạm phát ở các quốc gia này hiện được dự báo sẽ lên đến 4,9% trong năm nay, tăng so với ước tính trước đó là 3% và kịch bản cực đoan có thể khiến lạm phát lên tới 6,7%. Chiến tranh đã cướp đi sinh mạng của hàng ngàn người trên khắp Trung Đông, đẩy giá dầu tăng 50% đồng thời làm gián đoạn nguồn cung khí đốt, phân bón cùng các mặt hàng khác, ảnh hưởng nặng đến du lịch và hàng không.

Thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần bắt đầu từ 07/4/2026 do Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đang lung lay, khi các cuộc đàm phán căng thẳng tại Islamabad (Pakistan) kết thúc mà không đạt được sự đồng thuận nào. Tuyên bố của Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance hôm chủ nhật 12/4 rằng 21 tiếng đồng hồ đàm phán với Iran đã không đạt được thỏa thuận nào làm dấy lên hàng loạt câu hỏi về cách giải quyết xung đột này. Nếu Iran không mở lại Eo biển Hormuz, nguồn cung năng lượng toàn cầu tiếp tục bị hạn chế.

Trong bài phát biểu tại Islamabad, Phó Tổng thống Vance không nêu rõ điều gì sẽ xảy ra khi các cuộc đàm phán lâm vào bế tắc, chỉ gợi ý rằng Iran vẫn có thể quay lại chấp nhận "đề nghị cuối cùng và tốt nhất" của Mỹ, nhưng lại không đưa ra bất kỳ thông tin nào về các cuộc đàm phán tiếp theo để thu hẹp những khác biệt. Trong khi đó, trước khi đàm phán kết thúc, Tổng thống Donald Trump tuyên bố không quan tâm đến kết quả và nhấn mạnh: "Việc chúng ta có đạt được thỏa thuận hay không không quan trọng đối với tôi" đồng thời khẳng định "Mỹ đã giành được lợi thế trong cuộc xung đột với Iran".

Chiến tranh đẩy giá dầu tăng 50% đồng thời tác động dây chuyền đến kinh tế toàn cầu. Ảnh: AFP

Về phía Iran, Hãng thông tấn Tasnim hôm qua, 12/4 đổ lỗi thất bại của các cuộc đàm phán tại Pakistan vì "những yêu cầu đầy tham vọng của Mỹ đã ngăn cản thỏa thuận chung". Tehran cảnh báo việc Washington đưa ra những yêu cầu quá đáng về Eo biển Hormuz có thể làm suy yếu nỗ lực kiến tạo hòa bình của Pakistan. Theo Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance, các nhà đàm phán Iran đã từ chối chấp nhận những điều khoản của Mỹ mà ông khẳng định là "khá linh hoạt" và rằng Tehran không cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân. Còn cựu chuyên gia đàm phán về Trung Đông của Bộ Ngoại giao Mỹ, Aaron David Miller cho rằng "người Iran nắm giữ nhiều quân bài hơn người Mỹ” và "Tehran đang giữ nhịp hành động chậm hơn so với Washington và họ vẫn còn uranium được làm giàu cao...".

Trước những diễn biến mới này, ông Banga cho biết WB đã và đang thảo luận với một số quốc gia đang phát triển - bao gồm cả các quốc đảo nhỏ không có tài nguyên năng lượng tự nhiên - về việc sử dụng nguồn vốn từ các chương trình hiện có để "ứng phó với khủng hoảng". Bộ công cụ ứng phó khủng hoảng của WB cho phép các quốc gia sử dụng những khoản vốn đã được phê duyệt nhưng chưa giải ngân mà không cần sự chấp thuận của hội đồng quản trị, giúp tăng tính linh hoạt. Mặc dù vậy, WB cũng cảnh báo các quốc gia tránh thiết lập những khoản trợ cấp năng lượng mà họ không đủ khả năng chi trả vì sẽ dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng hơn trong tương lai.

Nhiều quốc gia đang phát triển cũng có mức nợ cao và lãi suất tương tự, điều này hạn chế khả năng vay tiền để thực hiện những biện pháp ứng phó với sự gia tăng chi phí năng lượng và các loại hàng hóa khác do cuộc chiến gây ra.

Khủng hoảng năng lượng khiến hàng loạt quốc gia phải đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường khả năng tự cung tự cấp. Trước đó, vào tháng 06/2025, WB đã chấm dứt lệnh cấm đối với việc tài trợ cho những dự án năng lượng hạt nhân như một phần của nỗ lực đáp ứng nhu cầu điện năng ngày càng tăng.