Chủ tịch Quốc hội Iran được Mỹ coi là đối tác đàm phán hàng đầu

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf

Theo trang tin Axios của Mỹ, Ai Cập, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đều đã làm trung gian hòa giải giữa Mỹ và Iran với nỗ lực sắp xếp một cuộc điện đàm với ông Mohammad Bagher Ghalibaf. Tuy nhiên, giới lãnh đạo ở Tehran đã phủ nhận bất kỳ cuộc đàm phán nào như vậy. Ông Ghalibaf gọi đó là “tin giả” được dàn dựng để thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ.

Ông Mohammad Bagher Ghalibaf năm nay 64 tuổi, là cựu phi công và chỉ huy của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo (IRGC). Ông có bằng Tiến sĩ về địa chính trị và luận án của ông nghiên cứu mối quan hệ giữa không gian, quyền lực, nhà nước và chính sách an ninh. Không giống như một số quan chức cấp cao khác, ông Ghalibaf dù có mối quan hệ mật thiết với quân đội nhưng may mắn vẫn sống sót sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, điều này đã làm dấy lên nhiều đồn đoán về vai trò tương lai của ông.

Theo tờ Politico, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang âm thầm cân nhắc Chủ tịch Quốc hội Iran như một đối tác tiềm năng, thậm chí là một nhà lãnh đạo tương lai. Trong cuộc xung đột hiện tại, ông Ghalibaf đã nhiều lần đe dọa Mỹ và các đồng minh bằng sự trả đũa. “Ông Ghalibaf về cơ bản vẫn cam kết duy trì trật tự Hồi giáo của Iran. Điều đó khiến ông ta khó có khả năng đưa ra bất kỳ nhượng bộ đáng kể nào cho Washington” - ông Ali Vaez, nhà phân tích cấp cao về Iran tại Nhóm Khủng hoảng quốc tế nói. Ông cũng cho biết thêm, ngay cả khi ông Ghalibaf có xu hướng thử vượt qua các giới hạn, giới quân sự Iran gần như chắc chắn sẽ kiềm chế ông.

Khi còn trẻ, ông Ghalibaf đã tham gia chiến tranh Iran - Iraq từ năm 1980 đến 1988 và thăng tiến trong hàng ngũ của IRGC. Sau khi chiến tranh kết thúc, ông trở thành người đứng đầu Khatam al-Anbiya (đơn vị kỹ thuật của IRGC). Tổ chức này được giao nhiệm vụ tái thiết đất nước sau chiến tranh với Iraq và tiếp tục hoạt động như cánh tay kinh tế của họ cho đến ngày nay. Hàng trăm công ty con và nhà thầu phụ nằm dưới sự quản lý của tổ chức này.

Năm 1997, ông Ayatollah Ali Khamenei - Lãnh tụ tối cao Iran, đã bổ nhiệm ông Ghalibaf làm chỉ huy Không quân IRGC. Một năm sau, ông trở thành Cảnh sát trưởng Iran. Nhưng trong sự nghiệp của mình, ông Ghalibaf nuôi tham vọng chính trị với 3 lần tranh cử Tổng thống. Năm 2005, ông thất bại trong cuộc tranh cử Tổng thống với Thị trưởng Tehran Mahmoud Ahmadinejad, nhưng cũng từ năm đó, ông tiếp quản chức Thị trưởng Thủ đô đến năm 2017.

Theo báo chí Iran, trong nhiệm kỳ Thị trưởng Tehran, nhiều tài sản thuộc sở hữu của chính phủ được cho là đã bán với giá thấp hơn nhiều so với giá thị trường, trong một số trường hợp chỉ bằng một nửa giá trị thực. Người mua được cho là bao gồm các quan chức chính phủ cũng như các thành viên trong gia đình ông Ghalibaf. Ngoài ra, ông Ghalibaf bị cáo buộc đã chuyển những khoản tiền lớn từ ngân khố thành phố cho quỹ của vợ mình, quỹ này cam kết hỗ trợ các bà mẹ đơn thân và phụ nữ là trụ cột chính trong gia đình.

Tuy nhiên, các cáo buộc tham nhũng chống lại Ghalibaf chưa bao giờ được điều tra đầy đủ do mối quan hệ thân thiết của ông với Lãnh tụ tối cao Khamenei. Trong những năm gần đây, gia đình ông Ghalibaf cũng gây chú ý. Một điểm đáng chú ý là nỗ lực xin thường trú tại Canada của con trai ông - Eshaq. Nỗ lực xin giấy phép cư trú của Eshaq đã gây ra tranh luận trong dư luận Iran, đặc biệt là vì điều này dường như trái ngược với lập trường cứng rắn chống phương Tây của người cha. Cuối cùng, đơn xin của anh ta đã bị từ chối ở Canada.

Chuyến đi của con gái ông Ghalibaf và gia đình đến Thổ Nhĩ Kỳ cũng gây xôn xao dư luận. Năm 2022, những bức ảnh được công bố cho thấy họ trở về từ Istanbul với đầy ắp đồ dùng cho trẻ em. Trong bối cảnh Iran đang phải gánh chịu cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài và lạm phát phi mã do lệnh trừng phạt và quản lý yếu kém, sự việc này cũng gây ra nhiều chỉ trích gay gắt.

Yên Vũ