Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Đối ngoại Quốc hội phải trở thành động lực kiến tạo phát triển

Tham dự cuộc làm việc có: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Bộ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến và lãnh đạo trực thuộc Bộ Ngoại giao, Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại và Văn phòng Quốc hội.

Phát biểu tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, Nghị quyết 06 tiếp tục khẳng định quan điểm xuyên suốt của Đảng: đối ngoại cùng với quốc phòng an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên; phải chủ động tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; tranh thủ tối đa các nguồn lực, điều kiện quốc tế thuận lợi phục vụ phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc.

Theo đó, trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, đối ngoại không chỉ góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, mà còn phải trở thành động lực quan trọng của phát triển.

Qua đánh giá tại cuộc làm việc, thay mặt Lãnh đạo Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận, biểu dương tinh thần trách nhiệm, sự nỗ lực và phối hợp chặt chẽ của Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Bộ Ngoại giao và Văn phòng Quốc hội thời gian qua.

Chủ tịch Quốc hội cũng đánh giá cao Bộ Ngoại giao đã có nhiều kết quả nổi bật triển khai công tác đối ngoại của Đảng, Nhà nước, đối ngoại nhân dân.

Chỉ rõ những hạn chế cần khắc phục trong công tác phối hợp, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh phương châm ba cơ quan, một mục tiêu - tham mưu và phục vụ tốt nhất hoạt động đối ngoại của Lãnh đạo Quốc hội. Công tác phối hợp phải được thực hiện từ sớm, từ xa, ngay từ khâu nghiên cứu, dự báo và tham mưu chủ trương.

Theo đó, Bộ Ngoại giao phụ trách chung. Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại là cơ quan chịu trách nhiệm trước Lãnh đạo Quốc hội tham mưu về nội dung đối ngoại của Quốc hội và của Lãnh đạo Quốc hội. Ủy ban phải chủ động tham mưu, phối hợp với các cơ quan, báo cáo Lãnh đạo Quốc hội. Văn phòng Quốc hội phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao về công tác lễ tân, hậu cần.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định, đối ngoại toàn diện là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trên nền tảng phối hợp, bổ sung cho nhau của 3 trụ cột: Đối ngoại Đảng, ngoại giao nhà nước, đối ngoại nhân dân; sự phối hợp chặt chẽ giữa quốc phòng, an ninh và đối ngoại; giữa ngoại giao nghị viện với ngoại giao nhà nước, với đối ngoại nhân dân.

Trong sự nghiệp đó, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, “Quốc hội có một lợi thế đặc thù mà không cơ quan nào có được, đó là quyền lập pháp và giám sát tối cao. Đối ngoại Quốc hội không chỉ phản ánh vị thế của đất nước, mà còn phải góp phần kiến tạo vị thế, phải góp phần hoàn thiện thể chế, tăng cường đồng thuận quốc tế, tạo dựng môi trường thuận lợi cho phát triển. Đây cũng là yêu cầu mới đặt ra đối với công tác đối ngoại Quốc hội nhiệm kỳ khóa XVI”.

Quán triệt tinh thần đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị 3 cơ quan tập trung thực hiện tốt 5 định hướng:

Thứ nhất, nhận thức đúng tầm về vị trí của đối ngoại của Quốc hội trong tổng thể nền đối ngoại toàn diện, hiện đại của đất nước. Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, đối ngoại Quốc hội phải được triển khai đồng bộ với đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân; bám sát các ưu tiên chiến lược của Đảng, bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc và phục vụ trực tiếp các mục tiêu phát triển của đất nước.

Thứ hai, phải chuyển từ tư duy “đối ngoại phục vụ quan hệ” sang “đối ngoại kiến tạo phát triển”; phát huy tinh thần “tự chủ chiến lược” và “tự cường” trong ngoại giao nghị viện.

Thứ ba, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo hoạt động đối ngoại của Quốc hội.

Thứ tư, nâng cao vị thế và tiếng nói của Quốc hội Việt Nam tại các cơ chế nghị viện khu vực và thế giới. Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, Quốc hội cần tiếp tục phát huy vai trò là thành viên tích cực, có trách nhiệm tại các diễn đàn nghị viện đa phương; từng bước chuyển từ tham gia tích cực sang chủ động đóng góp, đề xuất sáng kiến và tham gia định hình chương trình nghị sự trên những vấn đề phù hợp với lợi ích và năng lực của Việt Nam. Đây cũng là yêu cầu từ vị thế ngày càng cao của đất nước.

Thứ năm, nâng cao năng lực tham mưu, xây dựng cơ chế phối hợp thông suốt, hiệu quả theo nguyên tắc “rõ đầu mối, rõ trách nhiệm nhưng không chia cắt trách nhiệm”. Các cơ quan bám sát Quy định của Bộ Chính trị về quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại; Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Quy chế hoạt động đối ngoại của Quốc hội; Quy chế phối hợp mà 3 cơ quan ký kết để triển khai nhiệm vụ bài bản, hiệu quả.

Sau buổi làm việc, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến đã chứng kiến lễ ký Quy chế phối hợp giữa Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội và Văn phòng Quốc hội trong tổ chức các hoạt động đối ngoại của lãnh đạo Quốc hội.

Theo Quy chế vừa được ký, Bộ Ngoại giao chủ trì: Tham mưu chủ trương, xây dựng đề án, chương trình, kế hoạch, chuẩn bị nội dung, tuyên truyền, tổ chức triển khai phục vụ các hoạt động đối ngoại của Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Chủ tịch Quốc hội, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội trên danh nghĩa đại diện Đảng, Nhà nước, Quốc hội (đoàn ra, đoàn vào, tiếp khách quốc tế, tham dự sự kiện đối ngoại, chủ trì hội nghị, hội thảo quốc tế và các hoạt động khác); cung cấp thông tin về chủ trương, chính sách, định hướng chiến lược của Đảng, Nhà nước về công tác đối ngoại, tình hình quan hệ đối ngoại giữa Việt Nam với các đối tác; tham mưu, thực hiện công tác lễ tân đối ngoại.

Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại: Là đầu mối phối hợp với Bộ Ngoại giao trong xây dựng chương trình, kế hoạch, đề án, tổ chức triển khai các hoạt động đối ngoại của Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Chủ tịch Quốc hội và nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội; chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao trong công tác tham mưu về các vấn đề liên quan đến ngoại giao nghị viện song phương và đa phương; là đầu mối tiếp nhận thông tin, hồ sơ, tài liệu, tổng hợp, tham mưu, báo cáo Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Chủ tịch Quốc hội và nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội; phối hợp với Bộ Ngoại giao tham mưu chủ trương lễ tân đối ngoại và thông báo ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội về nội dung thuộc chức năng, nhiệm vụ đến các cơ quan liên quan để triển khai, thực hiện; cung cấp thông tin cơ bản về tình hình quan hệ của Quốc hội với các đối tác; thông tin về việc ký kết, thực hiện các thỏa thuận quốc tế nhân danh Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội cho Bộ Ngoại giao.

Văn phòng Quốc hội: Là đầu mối bảo đảm công tác hậu cần, tài chính, lễ tân nội bộ phục vụ các hoạt động đối ngoại của Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Chủ tịch Quốc hội và nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội; phối hợp với Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc phòng An ninh và Đối ngoại trong tham mưu và triển khai thực hiện lễ tân đối ngoại.