Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Giám sát chặt chẽ việc ban hành văn bản hướng dẫn thi hành luật

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại cuộc làm việc

Như Báo Đại biểu Nhân dân đã đưa tin, sáng nay, 18/5, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đã làm việc với Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội về nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Bám sát thực tiễn, triển khai nhiều hoạt động giám sát thiết thực

Tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh và các đại biểu ghi nhận, đánh giá cao nhữngkết quả nổi bật của Ủy ban trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và trong 4 tháng đầu năm 2026.

Trong đó, Thường trực Ủy ban đã sớm kiện toàn và ổn định tổ chức (Đảng ủy, Thường trực Ủy ban, các Tiểu ban và Vụ chuyên môn) sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và bầu cử Quốc hội khóa XVI; kịp thời ban hành các Quy chế làm việc, phân công nhiệm vụ của Đảng ủy, Thường trực Ủy ban trong nhiệm kỳ mới; cập nhật các nội dung mới trong Nghị quyết Đại hội XVI của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quốc hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 vào chương trình công tác của Ủy ban.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu tại cuộc làm việc

Đặc biệt, Ủy ban đã hoàn thành toàn bộ các nhiệm vụ lập pháp được giao trong nhiệm kỳ 2021 - 2026; trong đó có nhiều dự án Luật có tính chất phức tạp, tác động lớn đến đời sống xã hội (như: Luật Nhà giáo, Luật Báo chí, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Khám chữa bệnh). Trong Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thẩm tra, trình Quốc hội thông qua 3 dự án Luật, Nghị quyết với tỷ lệ tán thành rất cao.

Các đại biểu cũng đánh giá cao việc Ủy ban đã rất khẩn trương, phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thể chế hóa Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị; thẩm tra, trình Quốc hội thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam.

Ủy ban đã chủ động nghiên cứu, phát hiện, bám sát thực tiễn cuộc sống, lắng nghe ý kiến; đề xuất, triển khai nhiều hoạt động giám sát thiết thực, tác động sâu sắc đến quản lý nhà nước, quản trị xã hội. Đây cũng là Ủy ban tổ chức nhiều phiên giải trình nhất trong các cơ quan của Quốc hội.

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh; Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông; Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu dự cuộc làm việc

Nhiều phiên giải trình về các vấn đề "nóng" đã được tổ chức hiệu quả như: giải trình về: giáo viên mầm non, giáo viên phổ thông; thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; phòng, chống thuốc giả, thực phẩm giả… Ủy ban cũng tổ chức hiệu quả các giám sát chuyên đề về: đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông; phát triển và sử dụng nguồn nhân lực; thực hiện chính sách, pháp luật về y tế cơ sở, y tế dự phòng...

Chủ tịch Quốc hội đặc biệt đánh giá cao việc Ủy ban đã đi đầu trong chuyển đổi số, thực hiện hiệu quả phong trào "Bình dân học vụ số", triển khai mô hình phòng họp không giấy tờ, số hóa công tác thu thập thông tin trên internet; việc ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ tổng hợp ý kiến thảo luận tại tổ và hội trường là một bước tiến lớn.

Cần nhận diện rõ những thuận lợi và thách thức

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫnlưu ý, Ủy ban Văn hóa và Xã hội cần nhìn nhận rõ điểm thuận lợi và những thách thức trong thời gian tới.

Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông phát biểu

Cụ thể, về thuận lợi, theo Chủ tịch Quốc hội, các lĩnh vực Ủy ban phụ trách rất quan trọng, được Đảng và Nhà nước, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt quan tâm. Bộ Chính trị vừa qua đã ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết định hướng phát triển, gồm: Nghị quyết 71 về giáo dục, Nghị quyết 72 về y tế và Nghị quyết 80 về văn hóa.

Cùng với đó, đội ngũ cán bộ Ủy ban có chất lượng, được tăng cường, bổ sung sau khi sáp nhập. Thường trực Ủy ban đều là những đại biểu có nhiều kinh nghiệm thực tiễn. Tập thể Thường trực Ủy ban, nhất là đồng chí Chủ nhiệm Ủy ban luôn gương mẫu, nêu cao tinh thần trách nhiệm, tích cực đổi mới công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, phân công công việc khoa học, hợp lý, phát huy được sở trường, năng lực của từng cán bộ, tạo động lực để mỗi thành viên, mỗi cá nhân nỗ lực đóng góp cho công việc chung.

Nêu các thách thức, Chủ tịch Quốc hội cho biết, Đảng, Nhà nước và nhân dân đặt ra yêu cầu, kỳ vọng rất lớn đối với Quốc hội, trong đó có Ủy ban Văn hóa và Xã hội. Hoàn thiện thể chế được xác định là “đột phá của đột phá” để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước. Do đó, nhiều lĩnh vực Ủy ban phụ trách cần được khẩn trương rà soát, hoàn thiện thể chế.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu tại cuộc làm việc

Chủ tịch Quốc hội cũng chia sẻ với Ủy ban khi khối lượng công việc, nhiệm vụ rất lớn, cần hoàn thành trong thời gian ngắn. Trong Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Ủy ban chủ trì thẩm tra 10 Luật, tham gia phối hợp thẩm tra 36 Luật, Nghị quyết; chủ trì tham mưu Đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; nhiều hoạt động giám sát, khảo sát của Ủy ban.

Đặc biệt, lĩnh vực phụ trách của Ủy ban rất rộng; nhiều nội dung nhạy cảm, phức tạp, tác động trực tiếp tới người dân, như: văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo, giáo dục, thông tin, truyền thông, du lịch, thể thao, lao động, việc làm, y tế, dân số, an sinh xã hội, bình đẳng giới, thi đua, khen thưởng, phòng, chống tệ nạn xã hội, về người cao tuổi, thanh niên, trẻ em...

Đội ngũ cán bộ cũng cần được tiếp tục rà soát, phân công, phân nhiệm để phát huy được hết năng lực, sở trường.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tại cuộc làm việc

Quán triệt sâu sắc quan điểm đổi mới tư duy xây dựng pháp luật

Về phương hướng, nhiệm vụ trong thời gian sắp tới, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cơ bản đồng tình với các nội dung đã nêu trong Báo cáo của Thường trực Ủy ban. Nhấn mạnh một số nội dung cần tập trung trong thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban nghiên cứu, quán triệt, thực hiện đầy đủ các chủ trương lớn của Đảng đã ban hành, các nội dung liên quan đến lĩnh vực phụ trách trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, văn kiện Đại hội Đảng bộ Quốc hội lần thứ Nhất và văn kiện Đại hội Đảng bộ Ủy ban Văn hóa và Xã hội lần thứ Nhất.

Chủ tịch Quốc hội cũng cho biết, thời gian tới, Đảng ta sẽ tổng kết 100 năm thành lập Đảng và 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước. Trong đợt tổng kết này, sẽ có nhiều nội dung đánh giá về các vấn đề văn hóa, xã hội.

Trong công tác lập pháp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban quán triệt sâu sắc Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới; tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng các phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các Công thư số 15, 16, 17 của Chủ tịch Quốc hội về đổi mới tư duy lập pháp.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ phát biểu tại cuộc làm việc

Ủy ban tập trung tham mưu hoàn thiện pháp luật trong các lĩnh vực phụ trách theo chương trình xây dựng pháp luật toàn khóa và Kết luận của Bộ Chính trị; phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách; phối hợp thẩm tra các dự án luật, dự thảo nghị quyết bảo đảm đúng quy trình, quy định, đáp ứng yêu cầu chất lượng và tiến độ; giám sát chặt chẽ việc ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết.

"Các đồng chí có trách nhiệm báo cáo kịp thời với Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ những văn bản hướng dẫn thi hành các luật, nghị quyết còn bị chậm trễ, chưa được các Bộ trưởng, Trưởng ngành quan tâm đúng mức. Thủ tướng đã khẳng định: luật ban hành phải có nghị định kèm theo và phải bảo đảm chất lượng trước khi trình Quốc hội. Như vậy, dự án luật, nghị quyết nào chưa chuẩn bị đầy đủ, chưa đúng quy trình, quy định, chưa đáp ứng yêu cầu về chất lượng thì chúng ta trả lại", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, giai đoạn năm 2025 vừa qua, do điều kiện sáp nhập và yêu cầu cấp bách phục vụ cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, chúng ta phải khẩn trương ban hành các luật, nghị quyết. Tuy nhiên, từ nay về sau, phải đúng quy trình, chặt chẽ, bảo đảm chất lượng.

"Luật có rồi, nghị định có chưa, thông tư có đúng nghị định, đúng luật không? Một chuỗi như vậy chứ không thể luật một đường, nghị định một nẻo, thông tư một nẻo", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Trong công tác giám sát, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban quán triệt phương châm "giám sát thực chất"; giám sát thường xuyên, thiết thực, hiệu quả, xác định rõ trách nhiệm và tăng cường theo dõi sau giám sát theo đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm:phải đi đến nơi, nghe đến cùng, nói đúng sự thật, kiến nghị đúng chỗ, theo đến cùng kết quả.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban đặc biệt quan tâm giám sát việc triển khai thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội thể chế hóa các Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển giáo dục, đào tạo (Nghị quyết 71), về y tế và chăm sóc sức khỏe Nhân dân (Nghị quyết 72), về phát triển văn hóa Việt Nam (Nghị quyết 80); tiến hành tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban.

Về quyết định các vấn đề quan trọng, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận, Ủy ban đã khẳng định uy tín qua các diễn đàn và hội thảo quy mô lớn; đề nghị tiếp tục duy trì, phát huy trong thời gian tới. Thống nhất chủ trương tổ chức Hội thảo “Thể chế, chính sách về nguồn lực phát triển giáo dục và đào tạo”, Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Ủy ban phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ quan có liên quan để triển khai hiệu quả, thiết thực.

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Hồ Đức Thắng phát biểu tại cuộc làm việc

Về đổi mới trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và tổ chức công việc, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 193 của Quốc hội, Nghị quyết số 1343 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về xây dựng và phát triển Quốc hội số giai đoạn 2024 - 2026, định hướng đến năm 2030 chính là "chìa khóa" để nâng cao chất lượng, hiệu quả trong thực hiện các nhiệm vụ chính trị của Ủy ban.

Ủy ban tiếp tục tiên phong, đi đầu trong thực hiện Quốc hội số

Chủ tịch Quốc hội kỳ vọng Ủy ban tiếp tục tiên phong, đi đầu trong thực hiện Quốc hội số, chuyển đổi số, số hóa và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu. "Chúng ta muốn ứng dụng trí tuệ nhân tạo thì phải có cơ sở dữ liệu chuẩn và sạch. Công nghệ AI hiện nay đang phát triển rất nhanh, do đó chúng ta phải liên tục cập nhật công nghệ mới để phục vụ hiệu quả cho công việc", Chủ tịch Quốc hội nói.

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Chu Mạnh Hùng phát biểu tại cuộc làm việc

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Ủy ban thực hiện tốt công tác xây dựng Đảng, đặc biệt là công tác chính trị, tư tưởng; mỗi cán bộ, đảng viên trong Đảng bộ phải luôn gương mẫu, không ngừng nỗ lực rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, nâng cao trình độ chuyên môn.

Tiếp tục tăng cường hơn nữa công tác phối hợp thực chất, hiệu quả trong nội bộ và Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, Bộ Nội vụ, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch… và các cơ quan liên quan.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh với Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội

Quan tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; tiếp tục nghiên cứu, kiện toàn tổ chức, sắp xếp mô hình tổ chức; phân công, phân nhiệm hợp lý, phát huy tối đa sở trường của từng cán bộ, một người làm nhiều việc, nhưng một việc giao cho một người; nắm chắc tình hình thực tiễn, kịp thời phản ánh, kiến nghị, đóng góp ý kiến có chất lượng vào các quyết sách của Quốc hội.