Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Hoàn thiện Luật Đất đai theo hướng ổn định, dễ thực thi

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc sửa đổi luật lần này cần hướng tới xây dựng một đạo luật quy định khung nguyên tắc, kết hợp với cơ chế linh hoạt, bảo đảm tính ổn định, dễ thực thi, tránh phải sửa đổi liên tục; đồng thời đồng bộ với cải cách hành chính, chuyển đổi số và các luật liên quan như Luật Đầu tư, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Quy hoạch.

Chủ tịch Quốc hội đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu sửa đổi Luật Đất đai phải bám sát tinh thần các nghị quyết của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28-7-2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan và các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Trong đó cần đặc biệt chú ý các nội dung sau: Thứ nhất, vai trò quyết định của Nhà nước đối với giá đất được khẳng định rõ ràng hơn, không chỉ theo nguyên tắc thị trường. Thứ hai, không tư nhân hóa đất đai. Thứ ba, mục tiêu đến năm 2030 hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật về đất đai, bảo đảm thống nhất, phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

 Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: TRỌNG HẢI

Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần tiếp tục quan tâm, hoàn thiện một số nhóm vấn đề trọng tâm: Hoàn thiện hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp; hoàn thiện thể chế về giá đất, bảo đảm cân bằng, ổn định, minh bạch; lượng hóa tiêu chí bảo đảm đời sống của người dân sau thu hồi đất; hoàn thiện quy định về giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất theo hướng linh hoạt, giảm thủ tục; thể chế hóa rõ hơn cơ chế thu hồi phần giá trị tăng thêm từ quy hoạch và đầu tư hạ tầng của Nhà nước.

Thông tin thêm, Chủ tịch Quốc hội cho biết, hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu phải quản lý thống nhất dữ liệu về các thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bảo đảm thông tin được cập nhật đầy đủ, liên thông và có thể tra cứu. Không thể để tình trạng giấy chứng nhận đã cấp nhưng cơ quan quản lý không nắm được đầy đủ thông tin, dẫn đến khó khăn trong quản lý chuyển nhượng, thế chấp và các giao dịch khác.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ việc áp dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh trong tính toán tiền bồi thường, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tránh tình trạng giá đất bị đẩy lên theo nhau, gây biến động bất hợp lý; đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất quốc gia, liên thông và cập nhật thường xuyên, bảo đảm chất lượng dữ liệu.

"Mục tiêu lâu dài là giảm khiếu kiện, hạn chế thất thu ngân sách, giảm gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp và người dân, đồng thời tạo khả năng dự báo cho thị trường. Bất kỳ nhà đầu tư nào đến Việt Nam cũng quan tâm đến việc tìm kiếm quỹ đất sạch để triển khai dự án. Nhà đầu tư trong nước khi đến một địa phương để xây dựng nhà hàng, khách sạn, nhà máy hoặc các công trình khác cũng cần phải có quỹ đất sạch", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Một vấn đề rất quan trọng khác được Chủ tịch Quốc hội lưu ý là phải lượng hóa các tiêu chí bảo đảm đời sống của người dân sau khi thu hồi đất, bảo đảm điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Đây là yêu cầu đã được đặt ra trong nhiều nghị quyết của Đảng.

 Quang cảnh phiên làm việc tại Tổ 2. Ảnh: TRỌNG HẢI

Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát dự thảo luật, nhất là các quy định liên quan đến hộ gia đình, cá nhân; bảo đảm đồng bộ với pháp luật chuyên ngành; luật tập trung quy định những vấn đề nguyên tắc cốt lõi, còn các nội dung cần linh hoạt theo thực tiễn có thể giao Chính phủ quy định chi tiết.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, thống kê sơ bộ cho thấy, để thực hiện Luật Đất đai năm 2013 có đến hơn 400 nghị định, hơn 1.000 thông tư. Luật Đất đai năm 2024 đến nay cũng chưa ban hành hết văn bản hướng dẫn.

Do vậy, đối với việc sửa đổi Luật Đất đai lần này, Chủ tịch Quốc hội cho biết đã trao đổi với Chính phủ làm sao các nghị định phải ngắn gọn, rõ ràng, dễ thực hiện; tránh tình trạng luật chưa dự liệu đầy đủ các vấn đề, sau đó phải ban hành quá nhiều nghị định, thông tư, làm phức tạp quá trình tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cần nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương, quy định rõ chế tài và phạm vi trách nhiệm trong định giá, thu hồi đất và các khâu thực thi pháp luật.

"Luật Đất đai cần hướng tới tính ổn định ít nhất 10 - 15 năm. Khi sửa đổi, phải tập trung vào những nguyên tắc cốt lõi về sở hữu, quyền sử dụng đất, thị trường đất đai, điều tiết địa tô, bảo vệ quyền lợi của người dân và hiệu quả sử dụng đất", Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ.