Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Luật Phát triển đô thị hướng tới tạo động lực mới cho TP Hồ Chí Minh và các đô thị bứt phá

Tham dự hội nghị có các Ủy viên Bộ Chính trị: Phó bí thư Thường trực Đảng ủy Quốc hội, Phó chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến; Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang; lãnh đạo Chính phủ, các ban, bộ, ngành Trung ương và TP Hồ Chí Minh.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì hội nghị. Ảnh: LÂM HIỂN

Vừa qua, Bộ Chính trị đã thống nhất đổi tên dự án Luật Đô thị đặc biệt thành dự án Luật Phát triển đô thị; đồng thời, cơ bản đồng ý về nội dung phân quyền cho đô thị đặc biệt trong xây dựng thể chế, bảo đảm phù hợp với quy định của Hiến pháp, pháp luật và tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Đây là lần đầu tiên nước ta xây dựng Luật Phát triển đô thị. Đạo luật này không chỉ tháo gỡ những điểm nghẽn hiện nay mà phải tạo ra không gian phát triển cho nhiều thập niên tới, không chỉ áp dụng cho riêng TP Hồ Chí Minh mà còn cho cả các đô thị khác.

Dự luật tập trung vào 6 nhóm cơ chế chính sách: Về tổ chức bộ máy chính quyền, chế độ công vụ và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính; về quy hoạch, xây dựng phát triển đô thị và quản lý tài nguyên đất đai; về cơ chế chính sách tài chính ngân sách, đầu tư phát triển; về đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học công nghệ, y tế, giáo dục - đào tạo; về phát triển công nghiệp thu hút đầu tư chiến lược và cơ chế, chính sách liên kết phát triển vùng.

Qua thảo luận, các đại biểu đều bày tỏ thống nhất cao sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu kết luận hội nghị.

Phát biểu kết luận hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao TP Hồ Chí Minh trong thời gian rất ngắn đã chuẩn bị dự án Luật Đô thị đặc biệt và kịp thời điều chỉnh thành dự án Luật Phát triển đô thị. Theo Chủ tịch Quốc hội, đây là một dấu mốc quan trọng, đánh dấu bước chuyển trong tư duy quản lý nhà nước về đô thị sang tư duy quản trị đô thị hiện đại và kiến tạo phát triển. Việc xây dựng dự án Luật Phát triển đô thị phải có tính chất đột phá để TP Hồ Chí Minh và các thành phố trong cả nước bứt phá phát triển.

Chủ tịch Quốc hội gợi mở một số vấn đề cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo luật; trong đó nhấn mạnh việc hoàn thiện bộ máy quản trị đô thị và cơ chế kiểm soát quyền lực. Cần quy định rõ tiêu chí định lượng về năng lực bộ máy thực thi khi được phân cấp, tránh tình trạng trao quyền nhưng thiếu nguồn lực hoặc thiếu nhân sự chuyên môn. Đây là vấn đề thuộc trách nhiệm của Thành phố khi được Quốc hội giao.

Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Theo đó, trao cơ chế vượt trội phải đi đôi với cơ chế hậu kiểm độc lập. Cần thiết lập chỉ số đánh giá hiệu quả quản trị đô thị định kỳ, công khai cho người dân, doanh nghiệp, Quốc hội và HĐND giám sát. Đồng thời, quy định rõ giới hạn pháp lý giữa quyền chủ động thí điểm, cơ chế mới và các điều cấm được quy định trong Hiến pháp, trong Bộ luật Hình sự sửa đổi tới đây, nhằm bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.

Các Phó chủ tịch Quốc hội và các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: LÂM HIỂN

Nhấn mạnh yêu cầu thể chế hóa mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) và quy hoạch không gian động, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, phải có tính toán, phải luật hóa thì Thành phố mới có thể thực hiện được.

Về đột phá tài chính đô thị và huy động nguồn lực đầu tư, Chủ tịch Quốc hội cho biết, Quốc hội đã quyết định chủ trương thành lập Trung tâm tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh. Song, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là đô thị thiếu cơ chế tự tạo nguồn vốn đầu tư phát triển, vẫn còn phụ thuộc quá lớn vào nguồn ngân sách truyền thống hoặc tín dụng ngân hàng. Do đó, cần đa dạng công cụ tài chính, bổ sung quy định về trái phiếu chính quyền địa phương chuyên biệt gắn với các dự án hạ tầng lớn; thí điểm mô hình Quỹ đầu tư phát triển hạ tầng đô thị hoạt động theo nguyên tắc thị trường, cho phép hợp tác công - tư (PPP).

Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang phát biểu tại hội nghị. Ảnh: LÂM HIỂN

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, các lĩnh vực hạ tầng mềm như chuyển đổi số, trung tâm đổi mới sáng tạo; cắt giảm các tầng nấc thủ tục đầu tư, rút ngắn quy trình thẩm định song song giữa quy hoạch, đất đai và môi trường đối với các dự án đô thị chiến lược.

Về xử lý chồng chéo pháp luật, Chủ tịch Quốc hội đề nghị xử lý xung đột giữa dự thảo luật với các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách Nhà nước..., quy định rõ cơ chế thu hồi đất, tái thiết đô thị, chỉnh trang đô thị ở vùng TOD và vùng đô thị cũ theo tỷ lệ đồng thuận của cộng đồng dân cư; cho phép áp dụng hình thức chỉ định nhà đầu tư hoặc đấu thầu chọn nhà đầu tư có cam kết cung cấp hạ tầng xã hội vượt quy chuẩn.

Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý tiêu chuẩn đô thị thông minh, xanh, an sinh xã hội.

Nhấn mạnh dự án Luật Phát triển đô thị là đạo luật đóng góp cho sự phát triển của TP Hồ Chí Minh và các thành phố khác, Chủ tịch Quốc hội cho biết, tới đây, Quốc hội sẽ không ban hành các nghị quyết đặc thù, đặc biệt cho các thành phố nữa. Đồng thời, Chủ tịch Quốc hội cơ bản nhất trí dự án luật sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất của Quốc hội khóa XVI.

Kết luận, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án luật trên tinh thần đổi mới tư duy từ quản lý hành chính sang quản trị và phát triển mạnh mẽ, vượt trội; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị kế hoạch triển khai thi hành luật để khi Quốc hội thông qua sẽ thực hiện được ngay.