Chủ tịch Trung Quốc sắp tới Mỹ, những vấn đề kinh tế nào sẽ được đặt lên bàn thương lượng?

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, tháng 5/2026. (Nguồn: Getty Images)

Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ tiếp đón nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình vào tuần tới trong cuộc gặp trực tiếp thứ hai giữa hai người trong năm nay, khi cả hai cùng tìm kiếm sự ổn định cho mối quan hệ đang chịu nhiều áp lực bởi đa dạng các vấn đề, từ thương mại, vấn đề Đài Loan (Trung Quốc), Iran cho đến những lo ngại toàn cầu về trí tuệ nhân tạo.

Ông Tập sẽ thực hiện chuyến thăm Nhà Trắng đầu tiên sau một thập kỷ trên cương vị người đứng đầu một nền kinh tế đang trên đà đạt thặng dư thương mại 1.000 tỷ USD năm thứ hai liên tiếp.

Trong khi đó, Tổng thống Trump, người đang phải đối mặt với vấn đề xung đột tại Iran và tỷ lệ ủng hộ thấp từ cử tri, đang cần tìm kiếm những thắng lợi về thương mại để có thể quảng bá tới người dân Mỹ vốn đang bất bình trước tình trạng giá cả leo thang.

Thị trường sẽ theo dõi các tín hiệu về việc gia hạn thỏa thuận đình chiến thuế quan, vốn được công bố sau cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung Quốc tại Hàn Quốc vào tháng 10 năm ngoái và dự kiến ​​sẽ hết hạn vào ngày 10/11 này. Thỏa thuận đó đã tạm dừng cuộc chiến thương mại, trong đó hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đe dọa chuỗi cung ứng toàn cầu bằng các biện pháp thuế quan trả đũa lẫn nhau lên tới hơn 100%.

Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer cho biết trong tháng này rằng, hai nước sẽ đưa ra “một số thông báo về nông nghiệp và các rào cản phi thuế quan”; đồng thời, giới giao dịch sẽ theo dõi tiến triển của thỏa thuận cắt giảm thuế quan lẫn nhau đối với lượng hàng hóa trị giá 30 tỷ USD – một bước đi mà Trung Quốc có thể thực hiện dễ dàng nhất bằng cách giảm thuế đối với hàng nông sản nhập khẩu từ Mỹ.

Các quan chức Mỹ cho biết, Washington vẫn tiếp tục thúc đẩy việc tuân thủ các cam kết trong thỏa thuận năm ngoái, trong khi Bắc Kinh thúc đẩy việc tiếp tục giảm thuế quan.

Tổng thống Trump dự kiến ​​sẽ công bố các thành quả thương mại trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, trong đó bao gồm việc chốt các đơn hàng lớn mua máy bay Boeing và nông sản.

Các nguồn tin chia sẻ với Reuters trong tháng này rằng, Chủ tịch Tập Cận Bình đang chuẩn bị một phái đoàn doanh nghiệp quy mô lớn tháp tùng, tương tự như chuyến thăm năm 2015 – thời điểm Trung Quốc ký thỏa thuận trị giá 38 tỷ USD để mua 300 máy bay Boeing.

Sau hội nghị thượng đỉnh hồi tháng 5 tại Trung Quốc, Bắc Kinh tuyên bố sẽ mua thêm 200 máy bay phản lực Boeing; các thông tin mới cho biết, đây mới chỉ là “đợt hàng đầu tiên” trong một thỏa thuận tiềm năng có quy mô lớn hơn nhiều.

Trung Quốc đã có các cuộc đàm phán kéo dài với Boeing về một thương vụ mà giới thạo tin trong ngành cho rằng, có thể bao gồm 500 chiếc 737 MAX cùng hàng chục máy bay thân rộng; tuy nhiên, thỏa thuận này đã bị đình trệ nhiều năm do Tổng thống Trump đe dọa cắt quyền tiếp cận của Trung Quốc đối với các linh kiện động cơ quan trọng.

Phái đoàn tháp tùng Chủ tịch Trung Quốc thăm Mỹ dự kiến sẽ có sự góp mặt của các tên tuổi như BYD, Xiaomi, Zhongji Innolight, Ngân hàng Trung Quốc và CATL.

Bắc Kinh đang gây sức ép buộc Mỹ tiếp tục trì hoãn một quy định cấm hàng nghìn công ty Trung Quốc tiếp cận công nghệ tiên tiến của Mỹ; trong khi đó, Washington lại muốn Bắc Kinh nới lỏng việc xuất khẩu đất hiếm và các khoáng sản thiết yếu, vốn được sử dụng trong các ứng dụng công nghệ cao, từ sản xuất ô tô, hàng không vũ trụ cho đến lĩnh vực quốc phòng.

Các nhà phân tích cho rằng, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể là một lĩnh vực hợp tác tiềm năng, do những tác động của công nghệ này đối với an ninh quốc gia, năng lực cạnh tranh kinh tế và năng lực quân sự, cũng như những quan ngại chung của Mỹ và Trung Quốc về việc AI bị sử dụng sai mục đích. Ngày 17/9, Axios dẫn lời Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington sẵn sàng thảo luận với Trung Quốc về những rủi ro chung liên quan đến AI trong các cuộc đàm phán diễn ra vào cuối tuần này.

Trước thềm chuyến thăm của nhà Lãnh đạo Trung Quốc, phát biểu với báo giới, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18/9 cho biết, ông có quan hệ tốt với Chủ tịch Tập Cận Bình và kỳ vọng hai nhà lãnh đạo sẽ có một cuộc gặp hiệu quả tại Nhà Trắng dự kiến vào ngày 24/9 tới. Nhà Trắng dự kiến tổ chức lễ đón chính thức và quốc yến dành cho Chủ tịch Trung Quốc cùng Phu nhân.

Quan hệ Mỹ-Trung Quốc căng thẳng kể từ khi ông Trump áp đặt thuế quan mạnh tay đối với Trung Quốc vào đầu nhiệm kỳ thứ hai. Bắc Kinh cũng đã tiến hành các đòn đáp trả thương mại kiểu “ăn miếng trả miếng” và tẩy chay hàng nông sản của Mỹ, đặc biệt là đậu nành, trong phần lớn năm ngoái.

Căng thẳng hạ nhiệt sau cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước tại Hàn Quốc năm ngoái, khi họ đạt được thỏa thuận ngừng leo thang thuế quan trong một năm và nhất trí ổn định quan hệ.

Tiếp sau đó, sau chuyến thăm lịch sử của Tổng thống Mỹ tới Trung Quốc (5/2026), hai cường quốc hàng đầu thế giới đều đưa ra những đánh giá tích cực về khả năng ổn định quan hệ, đồng thời đạt được một loạt đồng thuận mới. Điểm nhấn trong cuộc gặp thượng đỉnh là Trung Quốc và Mỹ đã đạt được nhận thức chung về duy trì ổn định quan hệ song phương.