Chưa có nghề, chưa kinh nghiệm vẫn có thể tìm việc thu nhập tốt

Từ một công việc đến một nghề

Sau khi tốt nghiệp THPT, anh Nguyễn Văn Dũng, quê Lào Cai, rời quê về Hà Nội tìm việc. Chưa từng học nghề, cũng không có kinh nghiệm chuyên môn, lựa chọn của anh ban đầu khá hạn chế. Giữa những phương án như vào khu công nghiệp, làm thời vụ hay chạy xe công nghệ, anh quyết định thử sức với công việc an ninh.

Một số doanh nghiệp đang tuyển người từ đầu và tổ chức đào tạo ngay tại nơi làm việc

Ban đầu, anh Dũng nghĩ đây chủ yếu là công việc đứng gác. Nhưng khi bắt đầu làm, anh nhận thấy nhân viên an ninh tại các tòa nhà, khu đô thị, nhà máy hay trung tâm thương mại còn phải kiểm soát người và phương tiện, giao tiếp với khách hàng và xử lý nhiều tình huống phát sinh.

Những kỹ năng này có thể được hướng dẫn và tích lũy trong quá trình làm việc. Từ một lao động chưa được đào tạo bài bản, anh Dũng vừa làm vừa học nghiệp vụ, tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn của doanh nghiệp và từng bước nâng cao kỹ năng. Sau nhiều năm, anh trở thành đội trưởng đội bảo vệ tại một chung cư.

“Khi bước vào nghề tôi thiếu kinh nghiệm, chưa được đào tạo bài bản nhưng luôn nỗ lực vừa làm vừa học để nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn. Tôi vẫn nghĩ làm bất cứ nghề gì cũng cần phải học và không ngừng hoàn thiện bản thân”, anh Dũng chia sẻ.

Trong lĩnh vực may mặc, cơ hội cũng mở ra với người chưa có nghề. Công ty TNHH Liên doanh Vĩnh Hưng tuyển thợ may, nhân viên vận hành máy lập trình và lao động phổ thông nhưng không nhất thiết yêu cầu ứng viên từng làm nghề may.

Theo bà Mai Thị Ngọc Oanh, chuyên viên tuyển dụng của công ty, người chưa biết nghề được đào tạo miễn phí và vẫn hưởng lương trong thời gian học. Mức lương cơ bản được doanh nghiệp thông tin gần 6 triệu đồng/tháng; với thợ may, thu nhập khoảng 9-15 triệu đồng/tháng tùy năng suất.

Những trường hợp này cho thấy khoảng cách giữa “chưa có nghề” và “có nghề” không nhất thiết phải được lấp đầy bằng một khóa đào tạo dài hạn trước khi đi làm. Với một số công việc, người lao động có thể bắt đầu từ vị trí chưa yêu cầu kinh nghiệm, sau đó hình thành kỹ năng thông qua đào tạo và thực tế công việc.

Doanh nghiệp tuyển người rồi đào tạo

Thực tế tại Ngày hội việc làm cho người khuyết tật và người lao động tổ chức ngày 23/9 tại TP.HCM cho thấy, bên cạnh những vị trí đòi hỏi tay nghề, một số doanh nghiệp sẵn sàng tiếp nhận người chưa có kinh nghiệm và hướng dẫn sau khi tuyển dụng.

Công ty TNHH Bảo vệ Kim Việt An tuyển nhân viên bảo vệ phổ thông với mức thu nhập được giới thiệu khoảng 8,1 triệu đồng/tháng. Theo bà Lương Nguyễn Linh Nga, nhân viên Phòng Hành chính nhân sự công ty, ứng viên không bắt buộc phải có kinh nghiệm.

“Công ty không có yêu cầu về trình độ văn hóa. Nếu chưa có kinh nghiệm thì sẽ được hướng dẫn, đào tạo khi nhận việc”, bà Nga cho biết.

Một nghề khác có thể bắt đầu từ quá trình học ngay tại doanh nghiệp là chế tác đá quý. Công ty TNHH DND Gems tuyển người học các công đoạn như mài, cắt, tạo hình, đánh bóng và kiểm tra sản phẩm.

Theo bà Trần Thị Tuyết Hương, nhân viên tuyển dụng công ty, người học việc được hỗ trợ 6,6 triệu đồng/tháng trong ba tháng. Nếu đáp ứng yêu cầu sau đào tạo, người lao động có thể ký hợp đồng chính thức với thu nhập khoảng 8-10 triệu đồng/tháng tùy năng lực và vị trí.

Với những người cần thời gian linh hoạt hơn, Be Home tuyển đối tác giúp việc nhà thời vụ, không bắt buộc kinh nghiệm. Người chưa từng làm công việc này được đào tạo miễn phí trước khi nhận việc.

Từ an ninh, may mặc đến chế tác đá quý hay giúp việc nhà, yêu cầu công việc khác nhau nhưng có một điểm chung: người lao động không nhất thiết phải có đầy đủ kỹ năng trước khi ứng tuyển. Một phần quá trình học nghề được đưa vào chính quá trình tuyển dụng và làm việc.

Điều này mở thêm cơ hội cho lao động trẻ mới tham gia thị trường, người chưa qua đào tạo nghề hoặc muốn chuyển sang lĩnh vực mới. Thay vì bị loại ngay vì thiếu kinh nghiệm, họ có thể chứng minh khả năng thông qua quá trình học và làm thực tế.

Đào tạo tại chỗ để giải bài toán nhân lực

Ở góc độ doanh nghiệp, tuyển người chưa có kinh nghiệm rồi đào tạo cũng là cách chủ động tạo nguồn nhân lực.

Thông thường, lao động có kinh nghiệm được ưu tiên vì doanh nghiệp có thể giảm thời gian đào tạo. Tuy nhiên, yêu cầu kinh nghiệm cũng làm thu hẹp nguồn ứng viên, nhất là ở những ngành cần nhiều lao động hoặc có quy trình làm việc đặc thù.

Khi khó tìm người đáp ứng đầy đủ yêu cầu, doanh nghiệp có thể chuyển từ “tìm người có sẵn kỹ năng” sang “tìm người phù hợp để đào tạo”. Khi đó, khả năng học hỏi, thái độ, tính kỷ luật và mức độ gắn bó trở thành những tiêu chí quan trọng bên cạnh kinh nghiệm.

Đào tạo tại chỗ còn giúp kỹ năng của người lao động gắn trực tiếp với công việc và quy trình của doanh nghiệp. Người mới có thể vừa học vừa làm, rút ngắn thời gian thích nghi và từng bước nâng năng suất.

Tuy nhiên, cách làm này cũng đặt ra bài toán giữ chân lao động. Nếu doanh nghiệp đầu tư thời gian, chi phí đào tạo nhưng người lao động nhanh chóng nghỉ việc, chi phí tuyển dụng sẽ tăng. Vì vậy, đào tạo cần đi cùng thu nhập phù hợp, phúc lợi, điều kiện làm việc và cơ hội phát triển.

Ở chiều ngược lại, người lao động cũng cần nhìn xa hơn mức lương ban đầu. Một vị trí có đào tạo, hợp đồng và chế độ rõ ràng có thể đem lại giá trị dài hạn thông qua kỹ năng và kinh nghiệm tích lũy.

Tất nhiên, vừa làm vừa học không có nghĩa mọi người đều nhanh chóng trở thành lao động có kỹ năng. Kết quả còn phụ thuộc vào chất lượng đào tạo của doanh nghiệp cũng như khả năng tiếp thu và nỗ lực của mỗi người.

Song khi một bên cần việc nhưng thiếu kỹ năng, còn bên kia cần người nhưng khó tuyển đúng yêu cầu, đào tạo tại doanh nghiệp có thể trở thành cầu nối giữa hai phía.

Với người chưa có nghề, một công việc có đào tạo vì thế không chỉ đem lại thu nhập trước mắt. Quan trọng hơn, đó có thể là cơ hội tích lũy kỹ năng, kinh nghiệm để tạo nền tảng cho một nghề ổn định hơn trong tương lai.