Chưa tìm được ứng cử viên sáng giá cho chức Tổng thư ký Liên hợp quốc

Trước đó, ngày 16-10, 5 nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ đã không đạt được thỏa thuận về ứng cử viên kế nhiệm ông Antonio Guterres, 77 tuổi, người Bồ Đào Nha, làm người đứng đầu LHQ. Ông Guterres sẽ hoàn thành nhiệm kỳ 5 năm thứ hai của mình trên cương vị Tổng thư ký LHQ vào ngày 31-12-2026.

Sau một cuộc bỏ phiếu chỉ mang tính chất tham khảo, không một ứng cử viên nào trong số 7 ứng cử viên tránh được phiếu chống từ một trong 5 nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ (gồm Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh và Mỹ) trong số 15 thành viên của HĐBA. Trong cuộc bỏ phiếu kín hôm 16-10, các quốc gia thành viên đã ẩn danh đánh giá từng ứng cử viên: "Khuyến khích", "Không khuyến khích" hoặc "Không có ý kiến". Lần đầu tiên kể từ khi bắt đầu quá trình bầu cử phức tạp này, phiếu bầu của 5 nước Ủy viên thường trực HĐBA được hiển thị bằng màu sắc.

  Một phiên họp tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York, Mỹ, ngày 26-9-2026. Ảnh minh họa: REUTERS

Cho đến nay, bà Rebeca Grynspan, 70 tuổi, quốc tịch Costa Rica, người đứng đầu Cơ quan Thương mại và Phát triển LHQ (UNCTAD), vẫn dẫn đầu cuộc đua. Với 9 phiếu "Khuyến khích", bà Grynspan vẫn giữ vị trí dẫn đầu, nhưng bà cũng nhận được 5 phiếu "Không khuyến khích", trong đó có 2 phiếu từ các thành viên Ủy viên thường trực HĐBA; và một phiếu "Không có ý kiến".

Đứng sau bà Grynspan là ông Rafael Grossi, 65 tuổi, người Argentina, người đứng đầu hiện tại của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), với 8 phiếu "Khuyến khích", 6 phiếu "Không khuyến khích", trong đó có 2 phiếu từ các thành viên Ủy viên thường trực HĐBA và một phiếu "Không có ý kiến".

Ở vị trí thứ ba là bà Carolyn Rodrigues-Birkett, 53 tuổi, cựu Ngoại trưởng Guyana (với số phiếu "Khuyến khích", "Không khuyến khích", "Không có ý kiến" lần lượt là 8-6-1); tiếp theo là bà Olara Otunnu, 76 tuổi, người Uganda, cựu Đại diện đặc biệt của LHQ về Trẻ em và xung đột vũ trang (4-10-1).

 Bà Rebeca Grynspan đang dẫn đầu cuộc đua tranh chức Tổng thư ký Liên hợp quốc. Ảnh: REUTERS

Ở cuối bảng xếp hạng là cựu Tổng thống Senegal Macky Sall, 64 tuổi (5-10-0); cựu Bộ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng Ecuador Maria Fernanda Espinosa, 62 tuổi (3-9-3), và nhà ngoại giao Ecuador Ivonne A-Baki, 75 tuổi (1-14-0).

Kết quả thăm dò không có đột phá trên đang mở đường cho những ứng cử viên mới có thể xuất hiện. Năm 1996, ông Kofi Annan, người Ghana, không phải là ứng cử viên và ông ấy xuất hiện một ngày trước khi được bầu chọn.

“Nếu các quốc gia muốn đề cử thêm ứng viên, đó hoàn toàn là quyền chủ quyền của họ”, Đại diện thường trực của Mỹ tại LHQ Mike Waltz tuyên bố trước cuộc bỏ phiếu. Ông Waltz cũng nêu quan điểm của Washington đối với vị trí này: “Chúng ta cần cải cách các hoạt động gìn giữ hòa bình, cải cách ngân sách và thắt chặt chi tiêu... Hãy giảm bớt thủ tục hành chính, giảm chi phí quản lý”.

Tuyên bố trên như bắn đi tín hiệu cần tìm ứng viên xuất sắc hơn. Trong số những cái tên được nhiều người nhắc đến có ông Nikolai Mladenov, người Bulgaria, đại diện cấp cao của Gaza tại Hội đồng Hòa bình do Tổng thống Mỹ Donald Trump thành lập. Ngoài ra, còn có bà Lana Nusseibeh, Thứ trưởng phụ trách các vấn đề chính trị của Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất. Theo một truyền thống địa lý, khu vực Mỹ Latin đang cạnh tranh cho vị trí này. Nhiều quốc gia cũng đang thúc đẩy việc một phụ nữ lần đầu tiên đứng đầu LHQ.

Quá trình tìm kiếm Tổng thư ký LHQ mới đang diễn ra trong bối cảnh tổ chức lớn nhất hành tinh đang trải qua một trong những giai đoạn khó khăn nhất trong lịch sử, khi chủ nghĩa đa phương mà tổ chức này ủng hộ đang bị suy yếu nghiêm trọng. LHQ cũng đang đối mặt với sự gia tăng các cuộc xung đột trên toàn thế giới và những khó khăn tài chính nghiêm trọng. Vào tháng 9, Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres đã đưa ra nhận định đáng lo ngại rằng, "mọi thứ đang trở nên tồi tệ hơn một chút mỗi ngày".