Chuẩn bị nguồn nhân lực trước khi làn sóng lượng tử bùng nổ

Mở cánh cửa lượng tử từ giảng đường

Trường Đại học Quang Trung vừa chính thức ra mắt Trung tâm Giải mã lượng tử Quang Trung và công bố chương trình phát triển nhân lực, nhân tài công nghệ tính toán lượng tử Việt Nam. Đây là một trong nhiều hoạt động thuộc chuỗi chương trình Năm Lượng tử Gia Lai 2026, đánh dấu bước đi đầu tiên trong việc đưa một lĩnh vực công nghệ còn mới mẻ đến gần hơn với giáo dục, nghiên cứu và cộng đồng.

Các đại biểu trung ương và địa phương thực hiện nghi thức ra mắt Trung tâm Giải mã lượng tử Quang Trung.

Trung tâm được triển khai với sự phối hợp của các đối tác công nghệ, nghiên cứu quốc tế và sự đồng hành của Nam A Bank. Mục tiêu không chỉ là tạo không gian trưng bày, trải nghiệm khoa học, mà còn hình thành điểm kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp, chuyên gia và các mạng lưới nghiên cứu về lượng tử trong nước, quốc tế.

Theo TS Tô Bá Lâm - Hiệu trưởng Trường Đại học Quang Trung, nhiệm vụ đầu tiên của Trung tâm là đưa công nghệ lượng tử đến gần hơn với học sinh, sinh viên, giảng viên, nhà nghiên cứu và cộng đồng.

Để thực hiện nhiệm vụ này, Trung tâm Giải mã lượng tử Quang Trung được định hướng trở thành không gian mở, nơi tri thức khoa học được diễn giải một cách gần gũi, tạo cảm hứng khám phá và khơi dậy niềm yêu thích nghiên cứu. Từ trải nghiệm ban đầu, người trẻ có thể nhận biết được cơ hội học tập, nghề nghiệp và từng bước chuẩn bị năng lực để bước vào lĩnh vực công nghệ tương lai.

Trọng tâm tiếp theo là xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho Gia Lai, khu vực miền Trung - Tây Nguyên và cả nước. Chương trình đào tạo dự kiến được tổ chức theo nhiều cấp độ, từ phổ biến kiến thức cơ bản đến đào tạo chuyên sâu, tích hợp công nghệ thông tin, toán học, trí tuệ nhân tạo và tính toán lượng tử.

Đối với những cá nhân có năng lực nổi bật, Trường Đại học Quang Trung dự kiến triển khai chương trình ươm tạo và phát triển nhân tài lượng tử, nhằm phát hiện sớm, bồi dưỡng và đồng hành với các tài năng trẻ. Người học sẽ được tham gia dự án, tiếp cận chuyên gia và từng bước hình thành năng lực nghiên cứu độc lập.

TS Tô Bá Lâm - Hiệu trưởng Trường Đại học Quang Trung, phát biểu tại chương trình.

Theo TS Tô Bá Lâm, trên nền tảng Trung tâm Giải mã lượng tử, nhà trường cũng hướng tới xây dựng Trung tâm Tính toán lượng tử, kết nối hạ tầng công nghệ, tri thức quốc tế với mạng lưới doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học.

Không thể chờ công nghệ hoàn thiện mới bắt đầu

Từ góc nhìn của doanh nghiệp, ông Phạm Công Tuấn Hạ - Thành viên Hội đồng quản trị Nam A Bank, đã giải thích vì sao Việt Nam phải bắt đầu với khoa học lượng tử từ hôm nay dù tương lai của lĩnh vực này có thể còn xa.

Ông Phạm Công Tuấn Hạ - Thành viên Hội đồng quản trị Nam A Bank, chia sẻ tại chương trình.

Theo ông, lịch sử khoa học cho thấy những công nghệ làm thay đổi nền văn minh hiếm khi xuất hiện dưới hình hài hoàn chỉnh ngay từ đầu. Chúng thường bắt đầu từ một thí nghiệm nhỏ, một linh kiện đơn giản, một câu hỏi chưa có lời giải hoặc một ý tưởng từng bị xem là xa thực tế.

Thực tế, nhiều quốc gia đã bắt đầu thúc đẩy công nghệ lượng tử. Liên minh châu Âu đẩy mạnh thương mại hóa kết quả nghiên cứu, còn Nhật Bản và Hàn Quốc phát triển theo hướng điều phối cấp cao, tận dụng lợi thế sẵn có trong lĩnh vực điện tử và bán dẫn…

Vì vậy, muốn có một vị trí trong tương lai công nghệ lượng tử, Việt Nam phải chuẩn bị từ giáo dục, phòng thí nghiệm, kỷ luật nghiên cứu, hợp tác quốc tế cùng sự đầu tư dài hạn.

Ông Phạm Công Tuấn Hạ nhấn mạnh, không thể chờ đến khi máy tính lượng tử được thương mại hóa rộng rãi mới bắt đầu đào tạo đại số tuyến tính, vật lý lượng tử, khoa học máy tính hay mật mã hậu lượng tử. Cũng như không thể chờ đến khi các tiêu chuẩn công nghệ đã được quốc gia khác thiết lập mới chuẩn bị chuyên gia.

"Một thiết bị có thể được mua trong thời gian ngắn, phần mềm có thể được chuyển giao, phòng thí nghiệm có thể được xây dựng bằng nguồn lực tài chính. Nhưng một thế hệ tài năng khoa học cần nhiều năm học tập, nghiên cứu, thử nghiệm và tích lũy kinh nghiệm. Nếu bắt đầu muộn, khoảng cách lớn nhất không chỉ nằm ở công nghệ, mà nằm ở con người", ông Phạm Công Tuấn Hạ nhận định.

Theo ông Phạm Công Tuấn Hạ, từ “giải mã” trong tên gọi Trung tâm Giải mã lượng tử Quang Trung không chỉ mang nghĩa giải thích những nguyên lý phức tạp của thế giới lượng tử mà còn là quá trình lan tỏa một lĩnh vực tưởng như xa vời đến gần hơn với học sinh, sinh viên, doanh nghiệp và cộng đồng.

Các đại biểu tham quan Trung tâm Giải mã lượng tử Quang Trung.

Qua đó, người trẻ có thể nhận ra rằng công nghệ lượng tử không phải là cánh cửa chỉ dành cho một số ít thiên tài tại những quốc gia phát triển. Cơ hội có thể được mở ra cho bất kỳ ai có năng lực, đam mê và được tạo điều kiện phát triển trong môi trường phù hợp.

“Không ai có thể cam kết một phát minh lượng tử lớn chắc chắn sẽ xuất hiện tại Việt Nam. Nhưng nếu không tạo ra môi trường, công cụ và niềm tin để người trẻ nghiên cứu, thử nghiệm, những phát minh ấy sẽ không có cơ hội được hình thành. Vì vậy, đầu tư cho công nghệ lượng tử trước hết phải đầu tư cho con người”, ông Phạm Công Tuấn Hạ nhấn mạnh.