Chuẩn hóa quy trình điều trị Methadone, tăng hiệu quả phục hồi

Thay đổi tích cực

Ghi nhận tại cơ sở điều trị Methadone số 1 (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh), các bệnh nhân đều có những thay đổi rõ rệt sau điều trị. Bệnh nhân P.Đ.B (phường Đa Mai) cho biết, sau 6 tháng điều trị Methadone, trong đó có 4 tháng điều trị tại cơ sở 1, sức khỏe anh cải thiện, không còn lệ thuộc vào ma túy như trước.

“Trước đây, mỗi ngày tôi tiêu tốn ít nhất 300 nghìn đồng cho ma túy, nay chỉ còn khoảng 300 nghìn mỗi tháng cho một số chi phí liên quan. Tôi đã đi làm thuê trở lại, sức khỏe ổn định hơn. Tháng này là lần đầu tiên tôi được cấp thuốc dài ngày”, anh B chia sẻ.

Lấy máu xét nghiệm định kỳ bệnh nhân điều trị Methadone tại cơ sở 1, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh.

Tương tự, bệnh nhân L.V.M (phường Đa Mai), duy trì điều trị Methadone từ năm 2013 đến nay, nhờ tuân thủ tốt nên anh được cấp thuốc nhiều ngày, mỗi tháng chỉ cần đến cơ sở điều trị 3 lần uống tại chỗ 1 liều và nhận 9 liều về nhà uống hằng ngày. “Tôi chủ động hơn trong công việc, không bị phụ thuộc vào việc phải đến điểm uống hằng ngày như trước”, anh M cho biết.

Tính đến giữa tháng 5/2026, cơ sở điều trị Methadone số 1 (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh) đang quản lý 115 bệnh nhân, trong đó có 97 bệnh nhân được cấp phát thuốc nhiều ngày. Cùng đó, việc đưa cơ sở điều trị về trạm y tế xã, phường cũng phát huy hiệu quả.

Mới đây, cơ sở cấp phát thuốc tại Trạm Y tế Xuân Cẩm được chuyển đổi thành cơ sở điều trị độc lập, toàn bộ quy trình từ quản lý hồ sơ, khám bệnh đến tư vấn đều được thực hiện tại chỗ thay vì chỉ là điểm cấp phát Methadone hằng ngày.

Bác sĩ Nguyễn Đức Tài, Giám đốc Trạm Y tế Xuân Cẩm cho biết: "Sự thay đổi này giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ dễ dàng hơn. Dù áp lực công việc với cán bộ, nhân viên y tế của Trạm có tăng, nhưng thấy rõ hiệu quả quản lý và điều trị cho người bệnh".

Hiện Trạm đang quản lý 37 bệnh nhân điều trị Methadone, công tác tư vấn, theo dõi sức khỏe cho bệnh nhân được thực hiện thường xuyên, kết hợp với xét nghiệm định kỳ mỗi quý tại Bệnh viện Đa khoa Hiệp Hòa.

Chuẩn hóa quy trình, bảo đảm tuân thủ

Theo Thạc sĩ, bác sĩ Trần Xuân Thanh, Trưởng khoa Phòng, chống HIV/AIDS (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh), thời gian qua, đơn vị triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả điều trị Methadone, trọng tâm là hướng dẫn các cơ sở điều trị chuẩn hóa quy trình kỹ thuật, chuyên môn theo quy định của Bộ Y tế.

Quy trình điều trị được thiết kế khép kín, từ khám sàng lọc, đánh giá tình trạng nghiện, xác định liều khởi đầu, điều chỉnh liều an toàn đến duy trì điều trị theo phác đồ.

Đồng thời, công tác quản lý thuốc được siết chặt, bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, giám sát trực tiếp việc sử dụng thuốc hằng ngày cũng như đối với bệnh nhân được cấp phát nhiều ngày. Việc theo dõi, đánh giá định kỳ, kiểm tra ma túy trong nước tiểu và khám sức khỏe thường xuyên được duy trì nghiêm túc.

Tỉnh Bắc Ninh bắt đầu triển khai điều trị thay thế các chất gây nghiện dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone từ năm 2013. Toàn tỉnh hiện có 15 cơ sở điều trị Methadone với gần 1,6 nghìn bệnh nhân đang tham gia điều trị, trong đó gần 400 bệnh nhân được cấp phát thuốc nhiều ngày.

Cùng đó, ngành y tế tiếp tục mở rộng và chuẩn hóa mô hình cấp phát thuốc Methadone nhiều ngày - một giải pháp thiết thực giúp tăng tính tuân thủ.

Đến nay, toàn tỉnh có 12/15 cơ sở thực hiện mô hình này và dự kiến cuối năm 2026, 100% cơ sở điều trị sẽ triển khai.

Những bệnh nhân tuân thủ tốt có thể được cấp thuốc tối đa 10 ngày/đợt, góp phần giảm tần suất đi lại, tạo thuận lợi cho người bệnh duy trì điều trị và ổn định cuộc sống.

Bên cạnh đó, công tác giám sát và quản lý người bệnh tiếp tục được tăng cường theo hướng chặt chẽ, linh hoạt thông qua việc đẩy mạnh phối hợp liên ngành với Công an và chính quyền địa phương để theo dõi sát người bệnh tại nơi cư trú.

Việc xây dựng phần mềm quản lý dữ liệu điều trị Methadone toàn tỉnh cũng đang được đề xuất nhằm kết nối thông tin giữa các cơ sở, tránh tình trạng một bệnh nhân lĩnh thuốc tại nhiều nơi. Cùng với các giải pháp chuyên môn, công tác tư vấn tâm lý và huy động sự tham gia của gia đình, cộng đồng tiếp tục được chú trọng.

Mô hình giáo dục đồng đẳng được phát huy hiệu quả khi những người từng điều trị thành công trở thành cầu nối, hỗ trợ bệnh nhân mới. Sự đồng hành, chia sẻ và giảm kỳ thị từ gia đình, xã hội chính là nền tảng quan trọng giúp người bệnh kiên trì điều trị, từng bước tái hòa nhập cộng đồng.

Không chỉ dừng lại ở điều trị nghiện, chương trình Methadone tại Bắc Ninh còn được lồng ghép chặt chẽ với phòng, chống HIV/AIDS và các bệnh truyền nhiễm khác với 100% bệnh nhân được xét nghiệm HIV định kỳ, sàng lọc viêm gan B, C. Những trường hợp nhiễm HIV được chuyển điều trị ARV kịp thời, bệnh nhân viêm gan C sẽ tiếp cận điều trị miễn phí từ các chương trình hỗ trợ.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác quản lý, điều trị Methadone trên địa bàn tỉnh vẫn đối mặt nhiều khó khăn do tình trạng sử dụng ma túy tổng hợp gia tăng; vẫn còn sự kỳ thị trong cộng đồng hay tình hình di biến động của bệnh nhân, đặc biệt là lao động ngoại tỉnh trong các khu công nghiệp.

Trước thực tế đó, thời gian tới, ngoài duy trì 4 nhóm giải pháp trọng tâm: Chuẩn hóa quy trình chuyên môn, mở rộng cấp phát thuốc nhiều ngày, nâng cao năng lực cán bộ y tế và tăng cường giám sát, quản lý người bệnh, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh dự kiến mở rộng thêm 2 cơ sở điều trị Methadone tại Trung tâm Y tế các khu công nghiệp và Trạm Y tế Nếnh. Qua đó, đáp ứng nhu cầu điều trị của công nhân và người dân khu vực lân cận.

Ngành Y tế tiếp tục triển khai mô hình đưa cơ sở điều trị về trạm y tế các địa bàn trọng điểm; phấn đấu 100% cơ sở thực hiện cấp phát thuốc Methadone nhiều ngày.