Chuẩn hóa toàn bộ quy trình chuyển đổi sách giáo khoa sang chữ nổi

Học sinh Trường phổ thông cơ sở Nguyễn Đình Chiểu, Hà Nội trong một hoạt động giáo dục. Ảnh: NĐC

Dự thảo lần đầu tiên chuẩn hóa toàn bộ quy trình chuyển đổi sách giáo khoa sang chữ nổi Braille, bao gồm đánh giá sách giáo khoa bản in; xác định nội dung cần chuyển đổi; chuyển định dạng chữ nổi; định dạng sách; chuyển đổi hình nổi và mô tả thay thế; in ấn, đóng quyển; đánh giá, nghiệm thu; lưu trữ, cập nhật và cung cấp học liệu.

Theo đó, các quy định không dừng ở chuyển văn bản in sang chữ nổi mà hướng đến bảo đảm tính tương đương về nội dung học tập, khả năng tiếp cận và chất lượng sử dụng thực tế.

Dự thảo yêu cầu nội dung sách giáo khoa nguồn phải được chuyển đổi đầy đủ, chính xác, giữ nguyên mục tiêu, nội dung và yêu cầu cần đạt.

Đối với những nội dung mang tính thị giác, người thực hiện có thể lựa chọn phương án thể hiện bằng hình nổi, mô tả bằng lời hoặc kết hợp cả hai, tùy theo đặc điểm môn học và nhiệm vụ học tập. Những hình ảnh, bảng biểu, sơ đồ có giá trị sư phạm phải được thể hiện theo phương án tương đương; chỉ được lược bỏ yếu tố thuần trang trí hoặc thông tin đã được thể hiện tương đương sau khi kiểm tra và ghi rõ lý do.

Quy định này bảo đảm học sinh khuyết tật nhìn được tiếp cận kiến thức theo cùng mục tiêu và yêu cầu học tập với học sinh sử dụng sách giáo khoa bản in thông thường.

Dự thảo không chỉ quy định yêu cầu đối với nội dung và kỹ thuật in mà còn đặt ra yêu cầu đánh giá khả năng sử dụng thực tế của sách chữ nổi Braille.

Theo đó, bản sách được đánh giá trên 3 nhóm tiêu chí: Nội dung, kỹ thuật và khả năng tiếp cận. Các tiêu chí bao gồm tính đầy đủ, chính xác học thuật, tính liền mạch của nội dung; việc tuân thủ chuẩn chữ nổi Braille; chất lượng chấm nổi, giấy in, bố cục trang, hình nổi; khả năng định hướng, tìm kiếm thông tin và sử dụng sách an toàn.

Dự thảo yêu cầu tổ chức thử sử dụng với nhóm học sinh, người đọc khuyết tật nhìn đại diện cho từng cấp học. Việc đánh giá cần ghi nhận mức độ đọc đúng, khả năng hiểu nội dung, thời gian tìm kiếm thông tin và khả năng nhận biết hình nổi.

Đặc biệt, dự thảo quy định bản chữ không được nghiệm thu nếu còn lỗi làm sai nghĩa, sai công thức, số liệu, đáp án hoặc thiếu nội dung thiết yếu. Các lỗi phát hiện phải được sửa chữa và kiểm tra lại trước khi sản xuất hàng loạt.

Bên cạnh sách in chữ nổi, dự thảo đề cập việc lưu trữ tệp điện tử, cung cấp tệp chữ nổi Braille đã được đọc soát và các định dạng điện tử dễ tiếp cận