Chuẩn mực của xuất bản

Ngày 29/11/2024, ông Nguyễn Trọng Nghĩa - Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân (khi trao là Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương), ông Nguyễn Mạnh Hùng - Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (khi trao là Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông) trao giải A Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ 7 cho nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư (thứ hai từ phải qua) và ông Trần Đình Ba - Phó giám đốc Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM. Ảnh: Việt Linh

Trong bối cảnh xuất bản đang được xác định là một trong những trụ cột của công nghiệp văn hóa Việt Nam, Giải thưởng Sách Quốc gia không chỉ là sự kiện tôn vinh những ấn phẩm xuất sắc, mà còn trở thành thước đo cho chất lượng, chuẩn mực và định hướng phát triển của toàn ngành.

Đối với khía cạnh giáo dục - đào tạo, Giải thưởng là nguồn tham chiếu có tính thực tiễn cho nhân lực tương lai. Tri thức - Znews đã có cuộc trao đổi với TS Vũ Thùy Dương - Trưởng khoa Xuất bản, Học viện Báo chí và Tuyên truyền - xoay quanh những giá trị mà Giải thưởng Sách Quốc gia tôn vinh.

Tạo động lực cho người làm sách

- Trong những năm gần đây, những cuốn sách đạt Giải thưởng Sách Quốc gia Việt Nam đều có nội dung đa dạng, sâu sắc và mang giá trị khoa học, xã hội cao. Các tác phẩm không chỉ phản ánh kiến thức chuyên môn trong các lĩnh vực như chính trị - kinh tế, khoa học tự nhiên - công nghệ, xã hội nhân văn, văn hóa - văn học và thiếu nhi, mà còn thể hiện sự nghiêm túc trong nghiên cứu, biên soạn và dịch thuật để phục vụ bạn đọc rộng rãi hơn.

Về hình thức, các sách được trao giải thường có trang bìa, bố cục và in ấn chỉn chu, đảm bảo dễ đọc và thu hút người đọc, đồng thời phù hợp với xu hướng xuất bản hiện đại. Hội đồng giải thưởng cũng nhấn mạnh tính đẹp về hình thức song hành cùng chất lượng nội dung, tạo ra những ấn phẩm vừa giàu kiến thức vừa có tính lan tỏa cao trong cộng đồng độc giả.

TS Vũ Thùy Dương, Trưởng khoa Xuất bản, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng Giải thưởng Sách Quốc gia tạo ra những giá trị lớn với cộng đồng, với người làm sách. Ảnh: Tạp chí Môi trường & Cuộc sống.

Hạng mục “Sách được bạn đọc yêu thích” trong Giải thưởng Sách Quốc gia 2024 đánh dấu bước tiến mới trong việc kết nối giải thưởng với độc giả đại chúng, vì đây là lần đầu tiên bạn đọc được trực tiếp đề cử và bình chọn cho những cuốn sách mình yêu mến nhất, tạo nên tiếng nói của cộng đồng với hội đồng chấm giải chứ không chỉ dựa vào chuyên môn học thuật. Hạng mục này không chỉ tôn vinh các tác phẩm được yêu thích mà còn góp phần thúc đẩy văn hóa đọc rộng rãi hơn, khiến giải thưởng trở nên thiết thực và hấp dẫn hơn với độc giả mọi lứa tuổi.

- Giải thưởng Sách Quốc gia là giải thưởng danh giá nhất của ngành Xuất bản, có ý nghĩa rất lớn đối với đời sống văn hóa, nhất là trong bối cảnh xuất bản là một trong mười trụ cột của ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Đây không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng cho công sức của tác giả, dịch giả, nhà xuất bản, công ty sách mà còn giúp khẳng định giá trị của những cuốn sách có nội dung tốt, tri thức chuẩn mực và nhân văn. Giải thưởng góp phần định hướng bạn đọc lựa chọn sách chất lượng, đồng thời tạo động lực để những người làm sách tiếp tục đầu tư nghiêm túc, từ đó thúc đẩy văn hóa đọc và nâng cao dân trí trong xã hội.

Học viện Báo chí và Tuyên truyền là cơ sở đào tạo trọng điểm, có uy tín trong lĩnh vực xuất bản. Đối với sinh viên khoa Xuất bản, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Giải thưởng Sách Quốc gia càng có ý nghĩa thiết thực. Giải thưởng giống như một “chuẩn nghề nghiệp” để sinh viên nhìn vào, học hỏi và định hướng con đường làm nghề của mình sau này.

Qua các tác phẩm được vinh danh, sinh viên hiểu rõ hơn hành trình xuất bản một cuốn sách chất lượng, từ nội dung, hình thức đến các giá trị của cuốn sách mang lại. Điều đó giúp việc học không còn lý thuyết khô khan mà gắn chặt với thực tiễn, nuôi dưỡng đam mê nghề và ý thức trách nhiệm với ngành xuất bản nước nhà.

Một buổi làm việc của các thành viên tiểu ban sách Văn hóa, Văn học và Nghệ thuật, Hội đồng Sơ khảo Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII. Ảnh: Trần Hiền.

Sinh viên có thêm nền tảng tư duy về ngành xuất bản

- Giải thưởng Sách Quốc gia đã góp phần hình thành những chuẩn mực và giá trị cốt lõi cho ngành xuất bản Việt Nam.

Trước hết, đó là chuẩn mực về chất lượng nội dung, đề cao tính chính xác, khoa học, nhân văn và giá trị xã hội lâu dài của sách. Bên cạnh đó là chuẩn mực về quy trình làm sách chuyên nghiệp, từ lựa chọn bản thảo, dịch thuật, biên tập đến xuất bản và phát hành. Giải thưởng cũng khẳng định giá trị của đạo đức nghề nghiệp, tôn trọng bản quyền, lao động trí tuệ của các tác giả. Qua đó, ngành xuất bản được định hướng phát triển bền vững, lấy chất lượng và bạn đọc làm trung tâm.

Từ những chuẩn mực này, sinh viên ngành xuất bản có thêm nền tảng để hình thành tư duy nghề nghiệp hiện đại, gắn trách nhiệm xã hội với yêu cầu đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản.

Việc tiếp cận các tác phẩm đạt giải giúp sinh viên nhận thức rõ vai trò của xuất bản trong nhiệm vụ “đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về văn hóa một cách thường xuyên, liên tục, hiệu quả” theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 7/01/2026 của Bộ Chính trị. Từ đó, sinh viên học cách làm xuất bản trong bối cảnh mới: biết vận dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào các khâu nghiệp vụ xuất bản, phân tích thị hiếu, thiết kế và phát hành, nhằm tiếp cận hiệu quả hơn với xu hướng và nhu cầu của độc giả. Quá trình học tập vì thế không chỉ trang bị kỹ năng nghề nghiệp truyền thống mà còn bồi dưỡng năng lực đổi mới, giúp sinh viên sẵn sàng tham gia xây dựng ngành xuất bản Việt Nam hiện đại và bền vững.

Thúy Hạnh