Chứng khoán Hàn Quốc giảm mạnh nhất thế giới trong quý III

Ảnh minh họa

Mức độ biến động của chỉ số Kospi trong năm nay đã vượt quá 60%, gần gấp đôi so với chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản và vượt xa mức biến động của tiền điện tử Bitcoin. Sự trồi sụt dữ dội này đã buộc Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc 9 lần kích hoạt cơ chế ngắt mạch tính đến cuối tháng 7, một con số kỷ lục, so với 0 lần trong năm 2025 và chỉ 1 lần vào năm 2024.

Hệ quả là, bước sang quý III, Kospi đã bốc hơi 18,8% – trở thành thị trường giảm mạnh nhất thế giới, vượt qua cả mức giảm 12,5% của chỉ số CSI 300 (Trung Quốc). Đâu là nguyên nhân biến thị trường tài chính xứ sở kim chi thành một “chuyến tàu lượn siêu tốc”?

Hiện tượng Samsung - SK Hynix và “canh bạc” AI

Tâm điểm của sự biến động nằm ở hai gã khổng lồ: Samsung Electronics và SK Hynix. Nhờ làm chủ thị trường bộ nhớ băng thông cao (HBM) – thành phần thiết yếu cho các bộ tăng tốc AI của Nvidia – lợi nhuận và giá cổ phiếu của hai doanh nghiệp này đã tăng phi mã.

Sự bùng nổ này đẩy Samsung và SK Hynix chiếm tới hơn 50% tỷ trọng của chỉ số Kospi. Điều này đồng nghĩa với việc các quỹ đầu tư mô phỏng Kospi thực chất đã biến thành một khoản đặt cược khổng lồ vào một lĩnh vực duy nhất là AI. Theo ông Prashant Bhayani, Giám đốc đầu tư khu vực châu Á tại BNP Paribas Wealth Management, thị trường Hàn Quốc hiện đã trở thành thước đo trực tiếp cho kỳ vọng của giới đầu tư toàn cầu về hạ tầng AI.

Dù kỳ vọng rất lớn, nhưng AI hiện chưa tạo ra đủ doanh thu từ người dùng cuối để bù đắp chi phí xây dựng khổng lồ. Do đó, cổ phiếu ngành này cực kỳ nhạy cảm. Chỉ một gợn sóng lo ngại về việc các Big Tech Mỹ chi tiêu quá đà cho trung tâm dữ liệu, cộng với kết quả kinh doanh thất vọng của một số hãng công nghệ, đã khiến cổ phiếu SK Hynix bốc hơi 27% vốn hóa chỉ trong 3 phiên giao dịch cuối tháng 7, kéo theo sự hoảng loạn của toàn thị trường.

Nếu Samsung và SK Hynix là mồi lửa, thì các quỹ ETF đòn bẩy chính là thùng thuốc súng. Trong khi ở hầu hết các quốc gia, ETF đòn bẩy chỉ dành cho nhà đầu tư chuyên nghiệp, thì tại Hàn Quốc, 90% sản phẩm này lại nằm trong tay nhà đầu tư cá nhân.

Đặc biệt, trong năm nay, cơ quan quản lý đã nới lỏng, cho phép ra mắt hơn chục ETF đòn bẩy theo dõi riêng lẻ cổ phiếu Samsung và SK Hynix. Nguồn vốn đổ vào các quỹ này tăng phi mã từ 5 tỷ USD hồi đầu năm lên hơn 40 tỷ USD vào cuối tháng 6. Có thời điểm, các quỹ này chiếm tới 70% giá trị giao dịch hằng ngày trên thị trường.

Nhà đầu tư cá nhân Hàn Quốc – những người vốn khao khát lợi nhuận và chấp nhận rủi ro cao – đã rót hơn 110.000 tỷ won (78,1 tỷ USD) vào sàn Kospi trong năm nay với tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO). Ngược lại, khối ngoại – những người được mô tả là tỉnh táo hơn về định giá – đã âm thầm bán ròng khoảng 115 tỷ USD để chốt lời và tái cơ cấu danh mục.

Khi thị trường quay đầu giảm vào tháng 7, sự sụp đổ của quỹ phòng hộ Situational Awareness (vốn dùng đòn bẩy lớn đánh cược vào chip Hàn Quốc), cộng hưởng với làn sóng nhà đầu tư nhỏ lẻ bị gọi ký quỹ (margin call), đã tạo ra một thảm họa bán tháo tàn khốc. Các vị thế ETF đòn bẩy buộc phải thanh lý gấp rút, khiến đà giảm giá bị khuếch đại lên nhiều lần.

Áp lực vĩ mô và bài toán định giá

Bên cạnh yếu tố nội tại, chứng khoán Hàn Quốc còn đối mặt với cơn gió ngược từ kinh tế vĩ mô toàn cầu. Ông Jongmin Shim, Trưởng bộ phận nghiên cứu thị trường Hàn Quốc tại CLSA, nhận định, lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng cao đang gây sức ép lớn lên cổ phiếu. Đồng thời, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) cũng đang có động thái tăng lãi suấtđể kiềm chế lạm phát và hạ nhiệt thị trường bất động sản, tạo thêm lực cản cho dòng tiền đầu tư.

Trước hệ lụy quá lớn, Bộ trưởng Tài chính Hàn Quốc Koo Yun-cheol đã phải thừa nhận sự thiếu sót trong khâu giám sát và cam kết sẽ siết chặt tỷ trọng đầu tư, cũng như tăng chi phí giao dịch đối với các ETF đòn bẩy nhằm kìm hãm rủi ro từ nhóm nhà đầu tư cá nhân.

Về triển vọng tương lai, thị trường đang chia rẽ sâu sắc. Theo ông Joshua Crabb từ Robeco, sau đợt bán tháo, các nhà sản xuất chip Hàn Quốc đang giao dịch ở mức P/E (giá trên thu nhập) một chữ số – một mức định giá được đánh giá là vô cùng hấp dẫn. Nhu cầu HBM cho các mô hình AI tạo sinh vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Tuy nhiên, S&P Global Market Intelligence lại cảnh báo về “rủi ro dư cung mang tính chu kỳ”, có thể bóp nghẹt lợi nhuận trong tương lai, biến định giá rẻ hiện tại trở thành một “bẫy giá trị”.

Quá trình “thanh lọc” đòn bẩy tàn khốc của tháng 7 có thể đã đưa thị trường về trạng thái cân bằng hơn. Song, chừng nào cấu trúc của Kospi vẫn phụ thuộc quá mức vào hai công ty chip và nhà đầu tư cá nhân vẫn chuộng lối đánh “tất tay” bằng tiền vay, chừng đó chứng khoán Hàn Quốc vẫn sẽ là một “chuyến tàu lượn” đầy rủi ro.