Chứng khoán Việt Nam lấy gì để tăng điểm sau nâng hạng?

Việc Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp đã hoàn tất. Tuy nhiên, sau nhiều tháng được dẫn dắt bởi kỳ vọng nâng hạng, VN-Index sẽ phải tìm kiếm những động lực mới khi yếu tố từng được xem là chất xúc tác lớn đã trở thành hiện thực.

Trong phiên giao dịch đầu tiên ở vị thế mới (21/9), chỉ số VN-Index bất ngờ giảm gần 16 điểm, thủng mốc 1.800 điểm trước khi phục hồi về vùng giá hiện tại (khoảng 1.815 điểm). Diễn biến này cho thấy việc nâng hạng không đồng nghĩa thị trường sẽ lập tức tăng, đồng thời đặt ra bài toán lớn hơn về dòng tiền và xu hướng trong những phiên tới.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, ông Đàm Thanh Hiệp - CEO CTCP Tư vấn và Đầu tư New World Group Asset Management, Phó tổng giám đốc CTCP Đầu tư và Giao dịch Hàng hóa Quốc tế ICT - cho rằng thị trường đang chuyển từ giai đoạn giao dịch dựa nhiều vào kỳ vọng nâng hạng sang giai đoạn mà các yếu tố thực chất của doanh nghiệp và dòng tiền sẽ có vai trò lớn hơn.

Chuyện gì sẽ xảy ra với thị trường sau nâng hạng?

Theo ông Hiệp, việc VN-Index giảm trong phiên đầu tiên Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng không nên được nhìn nhận như một dấu hiệu cho thấy sự kiện này không có tác động tích cực.

Thực tế, thị trường thường phản ánh kỳ vọng trước khi một sự kiện chính thức diễn ra. Trong phiên 21/9, VN-Index từng tăng lên vùng 1.820-1.828 điểm ngay đầu phiên nhưng sau đó chịu áp lực bán và đóng cửa dưới mốc 1.800 điểm. Diễn biến này có thể liên quan đến việc một phần kỳ vọng về nâng hạng đã được phản ánh vào giá từ trước.

Trong tuần 14-18/9, nhà đầu tư nước ngoài từng mua ròng khoảng 2.700 tỷ đồng trên HoSE. Khi sự kiện chính thức diễn ra, một bộ phận nhà đầu tư có thể chuyển sang hiện thực hóa lợi nhuận hoặc cơ cấu lại danh mục.

"Ngày nâng hạng" vì vậy không nhất thiết phải là "ngày thị trường tăng điểm". Ý nghĩa quan trọng hơn của sự kiện nằm ở việc vị thế của thị trường Việt Nam trong hệ thống chỉ số quốc tế được thay đổi, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế trong các giai đoạn tiếp theo.

Theo ông Hiệp, đây cũng là thời điểm thị trường bắt đầu chuyển sang một trạng thái khác. Khi câu chuyện nâng hạng đã trở thành hiện thực, nhà đầu tư sẽ không còn chỉ giao dịch dựa trên kỳ vọng về sự kiện mà phải quay lại với những yếu tố cơ bản hơn như kết quả kinh doanh, định giá, triển vọng ngành và khả năng tăng trưởng dòng tiền.

"Thị trường sẽ dần chuyển từ giao dịch dựa trên câu chuyện nâng hạng sang giao dịch dựa trên kết quả kinh doanh, định giá và triển vọng dòng tiền thực tế", ông Hiệp nhận định.

Thay đổi này có thể khiến dòng tiền trên thị trường trở nên chọn lọc hơn. Không phải mọi cổ phiếu đều hưởng lợi giống nhau từ việc Việt Nam được nâng hạng, trong khi những cổ phiếu đã tăng mạnh nhờ kỳ vọng có thể chịu áp lực chốt lời khi yếu tố hỗ trợ này không còn mới.

Đây cũng là điểm cần phân biệt giữa doanh nghiệp có khả năng hưởng lợi từ quá trình nâng hạng và cổ phiếu đã tăng giá nhờ kỳ vọng nâng hạng. Hai khái niệm này không hoàn toàn giống nhau.

Với nhóm doanh nghiệp có nền tảng tốt, triển vọng tăng trưởng và khả năng thu hút dòng vốn tổ chức, việc thị trường được nâng hạng có thể tạo ra những cơ hội dài hạn. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, diễn biến giá vẫn phụ thuộc vào mức định giá hiện tại, kết quả kinh doanh và tương quan cung - cầu.

Dòng tiền ngoại chưa chắc xuất hiện ngay

Một trong những kỳ vọng lớn nhất trước sự kiện nâng hạng là khả năng dòng vốn quốc tế gia tăng. Tuy nhiên, theo ông Hiệp, không nên kỳ vọng toàn bộ dòng tiền liên quan đến quá trình chuyển đổi sẽ xuất hiện ngay trong một vài phiên đầu tiên.

Phiên 21/9, khối ngoại bán ròng hơn 668 tỷ đồng trên HoSE. Con số này trái ngược với trạng thái mua ròng mạnh của nhà đầu tư nước ngoài trong tuần trước đó, nhưng chưa đủ để kết luận dòng vốn ngoại đã thay đổi quan điểm đối với thị trường Việt Nam.

Hoạt động của các quỹ có thể bao gồm cả việc cơ cấu danh mục, chốt lời hoặc điều chỉnh tỷ trọng khi thị trường bước sang một giai đoạn mới. Trong khi đó, dòng vốn liên quan đến các bộ chỉ số FTSE cũng có thể được phân bổ theo nhiều giai đoạn thay vì cùng lúc trong ngày Việt Nam chính thức chuyển nhóm.

Ông Đàm Thanh Hiệp, CEO New World Group Asset Management, Phó tổng giám đốc CTCP Đầu tư và Giao dịch Hàng hóa Quốc tế ICT. Ảnh: NVCC.

Do đó, tác động của việc nâng hạng cần được nhìn trong trung và dài hạn. Việc Việt Nam có vị thế mới trong hệ thống phân loại của FTSE Russell tạo điều kiện để thị trường tiếp cận thêm các dòng vốn quốc tế, nhưng để những dòng vốn này chuyển thành lực cầu bền vững, thị trường vẫn cần đáp ứng các yêu cầu về quy mô, thanh khoản, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư và chất lượng hàng hóa.

Trong ngắn hạn, diễn biến của khối ngoại vẫn là một trong những tín hiệu cần theo dõi, nhưng không nên tách rời khỏi thanh khoản chung và diễn biến của nhóm vốn hóa lớn.

Phiên 21/9, áp lực bán tập trung khá rõ ở một số cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi một số nhóm ngành như năng lượng và vật liệu cơ bản vẫn duy trì sắc xanh. Điều này cho thấy thị trường không rơi vào trạng thái bán tháo đồng loạt mà đang có sự phân hóa mạnh giữa các nhóm cổ phiếu.

Khi nhóm vốn hóa lớn biến động, tác động lên VN-Index có thể lớn hơn đáng kể so với mức độ thay đổi của mặt bằng cổ phiếu chung. Vì vậy, khả năng chỉ số hồi phục trong thời gian tới sẽ phụ thuộc đáng kể vào việc dòng tiền có quay trở lại những cổ phiếu dẫn dắt hay không.

Bài kiểm tra của VN-Index

Sau phiên 21/9, mốc 1.800 điểm trở thành vùng tâm lý đáng chú ý khi VN-Index đóng cửa ngay dưới ngưỡng này. Theo ông Hiệp, phản ứng của chỉ số tại vùng 1.800-1.820 điểm sẽ cung cấp thêm thông tin về sức mạnh của lực cầu trong những phiên tới.

Nếu VN-Index có thể lấy lại vùng 1.800-1.820 điểm, đi kèm thanh khoản cải thiện và lực mua lan tỏa, thị trường sẽ có thêm cơ sở để hình thành nhịp hồi phục. Khi đó, vùng 1.850 điểm có thể trở thành ngưỡng cần theo dõi tiếp theo.

Ngược lại, nếu chỉ số tiếp tục dao động quanh vùng 1.800-1.850 điểm với thanh khoản không cải thiện đáng kể và dòng tiền phân hóa, thị trường có thể bước vào giai đoạn đi ngang, tích lũy để hấp thụ lượng cổ phiếu đã tăng trước đó.

Kịch bản cần thận trọng hơn là VN-Index mất vùng hỗ trợ 1.800 điểm trong bối cảnh thanh khoản bán gia tăng và nhóm vốn hóa lớn tiếp tục suy yếu. Khi đó, áp lực điều chỉnh có thể mở rộng và thị trường cần thêm thời gian để tìm vùng cân bằng mới.

Theo chuyên gia, chưa nên đánh giá xu hướng chỉ dựa trên việc VN-Index tăng hay giảm trong một vài phiên. Phản ứng của chỉ số quanh vùng 1.800-1.820 điểm, thanh khoản, hoạt động của khối ngoại và khả năng dẫn dắt của nhóm vốn hóa lớn sẽ là những tín hiệu quan trọng hơn trong giai đoạn sau nâng hạng.

Điều này cũng khiến những phiên giao dịch tiếp theo trở nên đáng chú ý hơn phiên 21/9. Nếu dòng tiền quay trở lại, thanh khoản cải thiện và nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn lấy lại vai trò dẫn dắt, thị trường có thể dần hình thành động lực mới. Ngược lại, nếu dòng tiền tiếp tục thận trọng, hiệu ứng nâng hạng có thể không đủ để duy trì đà tăng nếu thiếu sự hỗ trợ từ kết quả kinh doanh và triển vọng lợi nhuận.

Nhà đầu tư nên làm gì?

Về dài hạn, CEO New World Group Asset Management cho rằng việc FTSE Russell nâng Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp vẫn là một thay đổi quan trọng đối với thị trường vốn Việt Nam. Tuy nhiên, sau khi sự kiện hoàn tất, nhà đầu tư sẽ phải quay lại với những câu hỏi cơ bản hơn như doanh nghiệp tăng trưởng ra sao, mức định giá còn hợp lý hay không và dòng tiền thực tế có đủ mạnh để duy trì xu hướng hay không.

Với nhà đầu tư đang nắm giữ cổ phiếu, chất lượng doanh nghiệp, tăng trưởng lợi nhuận, định giá, sức khỏe tài chính, triển vọng ngành và tỷ trọng cổ phiếu trong tổng tài sản vẫn là những yếu tố cần được đánh giá.

Trong khi đó, nhà đầu tư đang cầm tiền mặt cũng không nhất thiết phải giải ngân chỉ vì thị trường đã chính thức được nâng hạng.

Theo ông, sau khi hiệu ứng sự kiện qua đi, VN-Index sẽ phải tìm một động lực khác để duy trì xu hướng. Và lần này, thay vì kỳ vọng về một sự kiện nâng hạng, thị trường sẽ phải trả lời bằng những yếu tố thực tế hơn như tăng trưởng lợi nhuận, định giá và dòng tiền.