'Chứng sĩ' cần rút ra bài học gì từ nỗi đau 'thị trường tăng, tài khoản vẫn lỗ'?

Thị trường tăng hơn 40%, nhiều tài khoản vẫn bị “bốc hơi”

Năm 2025 kết lại trên thị trường chứng khoán Việt Nam với chỉ số VN-Index tăng hơn 40% so với cuối năm 2024. Thế nhưng, trên thị trường, không ít tài khoản bị “bốc hơi”.

Theo phân tích của các chuyên gia, cho dù thị trường chung tăng điểm hơn 40% tromng năm 2025 nhưng có hơn 46% số cổ phiếu trên thị trường vẫn ghi nhận kết quả đầu tư âm, đồng nghĩa số nhà đầu tư xuống tiền vào những cổ phiếu đó khó có thể thoát lỗ.

Được biết, đa phần nhà đầu tư bị “sập hầm” này là nhà đầu tư cá nhân, thiếu các kỹ năng về điều phối dòng tiền, cắt lỗ, linh hoạt xoay chuyển cũng như thông tin về phân tích kỹ thuật, thông tin doanh nghiệp.

Một thực tế là, năm 2025 dòng tiền chủ yếu đổ vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn VN30. Điển hình là nhóm ngân hàng, chứng khoán, nhưng mạnh mẽ nhất vẫn là nhóm cổ phiếu họ Vin, tăng giá gấp vài lần so với mức giá tại thời điểm đầu năm 2025. Thậm chí có những khoảng thời gian, kéo dài trong nhiều tuần, chỉ số VN-Index bị biến thành Vin-Index vì quá phụ thuộc vào sự tăng/giảm giá của nhóm cổ phiếu họ Vin với chủ chốt là VIC, VHM và VRE.

Thêm nhịp điều chỉnh cuối năm Ất Tỵ

Với những nhà đầu tư đã bị “bốc hơi” tài khoản trong năm 2025, nhịp điều chỉnh cuối năm Ất Tỵ của VN-Index chẳng khác nào một cú đấm bồi khiến tài khoản của họ càng lỗ lã nặng hơn.

Trên thực tế, từ mức 1.784,49 điểm chốt năm 2025, nếu nhà đầu tư nắm giữ danh mục tăng giá thì khi thị trường lên đỉnh 1.902,93 điểm họ cũng có một khoản lợi nhuận đáng kể vì chỉ số VN-Index tăng tới hơn 6,6%.

Tuy nhiên, cơ hội trên thị trường dường như không dành cho tất cả các nhà đầu tư. Bởi vì, mức tăng hơn 6,6% của VN-Index thực ra tập trung vào một số nhóm ngành “đầu kéo” như cổ phiếu họ Vin, nhóm ngân hàng, nhóm bất động sản khu công nghiệp, nhóm bán lẻ, dầu khí, trong khi các nhóm cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ không có nhiều cơ hội.

Chính vì thế khi từ mức đỉnh 1.902,93 điểm VN-Index giảm một mạch xuống mức 1.754,03 điểm, số điểm mất tương ứng 7,8%, rất nhiều nhà đầu tư đã không được hưởng lợi từ đợt tăng điểm đầu năm 2026 lại bị lỗ lã vì nhịp điều chỉnh này. Thậm chí, không ít nhà đầu tư rơi vào tình trạng lỗ chồng lỗ từ năm 2025 bắc sang đầu năm 2026.

Tính đến hết tháng 1.2026, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có tổng cộng hơn 12,1 triệu tài khoản. Với hơn 46% số cổ phiếu trên thị trường vẫn ghi nhận kết quả đầu tư âm trong năm 2025 và với nhịp điều chỉnh giảm 7,8% điểm của VN-Index từ ngày 14.1, lượng nhà đầu tư lỗ lã là không ít.

Rất may, thị trường với VN-Index đã “vớt vát” lại được chút ít khi tăng trở lại 3,99% trong 3 phiên giao dịch cuối cùng của năm Ất Tỵ, giúp nhiều tài khoản chứng khoán thoát được lỗ lã hoặc chí ít cũng giảm bớt phần thua lỗ.

Bài học nào từ nỗi đau ‘thị trường tăng, tài khoản vẫn lỗ’?

Trong sự kiện Investor Day do Dragon Capital tổ chức đầu năm 2026, ông Lê Anh Tuấn - Tổng Giám đốc Dragon Capital Việt Nam – cho rằng, vấn đề cốt lõi của tình trạng thị trường chung tăng điểm nhưng tài khoản chứng khoán của nhiều cá nhân vẫn lỗ là nằm ở tâm lý hành vi. Theo đó, nhà đầu tư cá nhân thường mắc lỗi cố gắng gồng lỗ nhưng lại hay sớm chốt lời.

Việc cố gắng “gồng lỗ” thường dẫn tới bình quân giá, phá vỡ kỷ luật cắt lỗ thường ở mức -5%, với những nhịp điều chỉnh dài và lâu rất dễ gây ra thua lỗ nặng. Trong khi đó, việc chốt lời quá sớm lại đánh mất cơ hội lợi nhuận tốt hơn trên cùng một danh mục đầu tư.

Theo một chuyên gia phân tích cổ phiếu của Công ty chứng khoán SSI, sự bảo thủ và thiếu linh hoạt, thiếu thích nghi của nhà đầu tư nhiều khi chính là nguyên nhân dẫn đến thua lỗ.

Trên thực tế, khi những mã cổ phiếu hay những nhóm ngành cổ phiếu đã gãy xu hướng tăng, hoặc đang bị ảnh hưởng bởi yếu tố vĩ mô bất lợi, nhà đầu tư vẫn cố nắm giữ những cổ phiếu đó thì rất dễ gặp rủi ro, cho dù doanh nghiệp/nhóm ngành đó có cơ bản tốt và chất lượng.

Ngược lại, nếu nhà đầu tư linh hoạt theo dòng tiền trên thị trường sẽ có thể nắm bắt được nhiều cơ hội lợi nhuận, đặc biệt là khi dòng tiền chảy vào các cổ phiếu/nhóm ngành có mức định giá hợp lý, tiềm lực tài chính mạnh, triển vọng kinh doanh sáng sủa và hoạt động kinh doanh tăng trưởng ổn định.

Song hành với dòng tiền trên thị trường luôn là cơ hội. Dòng tiền đến với cổ phiếu/nhóm ngành nào thì cơ hội cũng đến. Dòng tiền rút khỏi cổ phiếu/nhóm ngành nào thì cơ hội cũng ra đi.

Thế lâm