Chung tay bảo vệ thanh, thiếu niên trên không gian số

Ký kết biên bản ghi nhớ bảo vệ trẻ em trên không gian mạng

Chương trình “Thiếu niên nói 2026: Đồng kiến tạo giải pháp an toàn số và sức khỏe số” (“Thiếu niên nói 2026”) không chỉ mở ra diễn đàn đối thoại đa chiều về an toàn số và sức khỏe số, mà còn đánh dấu bước hợp tác chiến lược giữa Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, TikTok và MSD nhằm xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh cho thế hệ trẻ Việt Nam.

Sự kiện quy tụ đông đảo đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia an ninh mạng, tổ chức xã hội, giáo viên, phụ huynh cùng hàng trăm thanh thiếu niên, tạo nên một diễn đàn quy mô lớn về bảo vệ thế hệ trẻ trong môi trường số.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng, internet và các nền tảng mạng xã hội ngày càng trở thành không gian học tập, sáng tạo, kết nối thiết yếu của thanh thiếu niên. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích to lớn đó là hàng loạt nguy cơ hiện hữu như lừa đảo trực tuyến, bắt nạt trên mạng, giả mạo danh tính, xâm phạm dữ liệu cá nhân, nội dung độc hại, nghiện nền tảng và các tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh thần.

Đặc biệt, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các công nghệ mới như deepfake, nội dung giả mạo, tin giả đang khiến môi trường số trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi các giải pháp bảo vệ toàn diện hơn cho người dùng trẻ tuổi.

Chính trong bối cảnh đó, “Thiếu niên nói 2026” được tổ chức không chỉ như một diễn đàn thảo luận mà còn là một bước đi chiến lược nhằm thúc đẩy sự phối hợp đa bên giữa Nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức xã hội, gia đình và thanh thiếu niên.

Điểm nhấn nổi bật nhất của chương trình là lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và TikTok Việt Nam. Thỏa thuận này đánh dấu TikTok chính thức trở thành đối tác chiến lược của Hiệp hội trong các hoạt động truyền thông, đào tạo, phổ biến kiến thức pháp luật, nâng cao nhận thức cộng đồng về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn số.

Theo nội dung ký kết, hai bên sẽ phối hợp triển khai các chiến dịch truyền thông cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức cho phụ huynh, giáo viên và thanh thiếu niên về sử dụng nền tảng số an toàn; đồng thời hỗ trợ phòng ngừa, phát hiện và giảm thiểu các hành vi gây hại đối với trẻ em trên môi trường mạng.

Bên cạnh đó, Viện MSD tiếp tục đồng hành cùng TikTok trong việc phát triển các chương trình đào tạo kỹ năng số, giáo dục sức khỏe số và thúc đẩy vai trò chủ động của thanh thiếu niên trong việc xây dựng môi trường mạng tích cực.

Bà KahnJi Siriprapa Weerachaising - Quản lý Phụ trách Đối ngoại và Quan hệ Đối tác, Tiktok

Xây “lá chắn số” bảo vệ trẻ em trên môi trường số

Phát biểu khai mạc, Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), đánh giá cao sáng kiến tổ chức Tọa đàm “Thiếu niên nói 2026: Đồng kiến tạo giải pháp an toàn số và sức khỏe số” của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, MSD United Way Vietnam và TikTok Việt Nam, đồng thời ghi nhận sự chung tay của các cơ quan, chuyên gia, nhà trường, phụ huynh và đặc biệt là các em thiếu niên - chủ thể trung tâm của môi trường số hiện tại và tương lai.

Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an

Theo Đại tá Hà Văn Bắc, không gian mạng đang mở ra nhiều cơ hội to lớn cho thế hệ trẻ trong học tập, sáng tạo, kết nối và phát triển bản thân. Tuy nhiên, đi cùng với đó là hàng loạt nguy cơ như lừa đảo trực tuyến, giả mạo danh tính, xâm phạm quyền riêng tư, nội dung độc hại, cũng như các vấn đề về sức khỏe số như lệ thuộc nền tảng, căng thẳng cảm xúc và suy giảm khả năng tập trung.

Ông đặc biệt nhấn mạnh, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đã tạo ra những thách thức mới như deepfake, tin giả, nội dung sai lệch, khiến việc nhận diện thật - giả trở nên khó khăn hơn, nhất là đối với người dùng trẻ tuổi.

Từ thực tế đó, công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không thể chỉ dừng lại ở cảnh báo mà cần tập trung trang bị cho trẻ kỹ năng số, khả năng tự bảo vệ, nhận diện rủi ro, hiểu biết về dữ liệu cá nhân và xây dựng thói quen sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm.

Đại tá Hà Văn Bắc cho biết, Việt Nam đã và đang thúc đẩy nhiều chính sách quan trọng nhằm bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, nổi bật là Quyết định số 468/QĐ-TTg ngày 23/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030”.

Chương trình đặt ra ba mục tiêu lớn gồm: phổ cập giải pháp an ninh mạng tại 100% cơ sở giáo dục phổ thông và doanh nghiệp cung cấp Internet; triển khai giải pháp công nghệ hỗ trợ giáo dục kỹ năng số tại toàn bộ các tỉnh, thành phố; đồng thời bảo đảm 100% trẻ em bị xâm hại trên môi trường mạng được hỗ trợ và can thiệp kịp thời.

Theo ông, bảo vệ trẻ em trên không gian mạng phải được thực hiện bằng cách tiếp cận tổng thể với sự tham gia của toàn xã hội. Gia đình cần đồng hành; nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng số; các nền tảng công nghệ phải nâng cao trách nhiệm; cơ quan báo chí, tổ chức xã hội và chuyên gia cần lan tỏa kiến thức, kỹ năng và văn hóa ứng xử an toàn. Đặc biệt, thanh thiếu niên cần được trao quyền để chia sẻ trải nghiệm, phản ánh các vấn đề gặp phải và tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng giải pháp.

Trong thời gian tới, Chính phủ dự kiến phát động Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030” vào ngày 29/5 nhằm thúc đẩy truyền thông, nâng cao nhận thức và xây dựng “lá chắn số” bền vững cho trẻ em Việt Nam.

Đại tá Hà Văn Bắc nhấn mạnh, “lá chắn số” không chỉ đến từ công nghệ mà còn phải được tạo dựng từ nhận thức, kỹ năng, trách nhiệm và sự phối hợp chặt chẽ của toàn xã hội.

Ông cũng gửi thông điệp tới các em thiếu niên: sử dụng internet an toàn không đơn thuần là tiếp cận công nghệ, mà là biết sử dụng công nghệ thông minh, có chọn lọc, biết bảo vệ dữ liệu cá nhân, cảnh giác với các nguy cơ và chủ động tìm kiếm hỗ trợ khi cần thiết.

Đối với phụ huynh, giáo viên và doanh nghiệp công nghệ, Đại tá Hà Văn Bắc đề nghị cần tiếp tục nâng cao hiểu biết, trách nhiệm xã hội, đầu tư mạnh hơn cho các công cụ bảo vệ trẻ em, cải thiện cơ chế phát hiện và xử lý nội dung độc hại, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong phòng ngừa và xử lý vi phạm.

“Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng an ninh mạng mà còn là trách nhiệm chung của gia đình, giáo dục, xã hội và toàn bộ hệ sinh thái số. Với sự chung tay của tất cả các bên, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh và nhân văn hơn cho trẻ em Việt Nam”, Đại tá Hà Văn Bắc khẳng định.

90% từng trải qua hoặc chứng kiến rủi ro trên môi trường số

Tại tọa đàm, Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD) đã công bố số liệu sơ bộ từ khảo sát “Tiếng nói trẻ em Việt Nam 2026” đang được triển khai trên 2.500 em (độ tuổi từ 12-15). Kết quả cho thấy một thực trạng đáng chú ý: khoảng 9/10 thiếu niên cho biết đã được học hoặc tiếp cận nội dung về an toàn mạng, nhưng đồng thời cũng có tới 9/10 em phản ánh đã trực tiếp hoặc gián tiếp đối mặt với các rủi ro trên môi trường số.

Tiếng nói trẻ em 2026

Thực tế này cho thấy đang tồn tại khoảng cách lớn giữa nhận thức lý thuyết và khả năng ứng phó thực tế của trẻ, đòi hỏi sự quan tâm, hướng dẫn sát sao hơn từ gia đình, nhà trường cùng các bên liên quan. Trước bối cảnh Chính phủ Việt Nam đang đẩy mạnh công tác bảo vệ thanh thiếu niên trên không gian mạng và nâng cao kiến thức AI cho người dân, tọa đàm đóng vai trò là diễn đàn kịp thời đóng góp vào nỗ lực chung này.

Để giải quyết bài toán trên, “Thiếu niên nói 2026” đã đưa vào mô hình thiết kế các “Solution Labs”. Đây là không gian tương tác và đồng thiết kế, nơi thanh thiếu niên, phụ huynh và các bên liên quan cùng tham gia thảo luận, phản biện và trực tiếp đề xuất các giải pháp cụ thể cho môi trường số.

Bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD) nhấn mạnh: “Tọa đàm ngày hôm nay chính là một dấu mốc ý nghĩa, minh chứng cho hành trình đồng hành bền bỉ giữa MSD và TikTok trong việc chung tay xây dựng một không gian số an toàn cho thế hệ trẻ. Điểm khác biệt của chương trình năm nay là việc thiết kế các “Solution Labs”, không gian tương tác và đồng thiết kế... Chúng tôi tin rằng, thanh thiếu niên không nên chỉ được nhìn nhận như những đối tượng cần sự bảo vệ thụ động mà chính là những “kiến trúc sư” có tiếng nói, có góc nhìn và đủ năng lực để cùng xây dựng một môi trường mạng văn minh. Ở đó, các bạn sẽ không còn bị giới hạn bởi những rủi ro trực tuyến, mà sẽ tự tin tận dụng sức mạnh công nghệ để tối ưu hóa tiềm năng cá nhân, trở thành những người dẫn dắt sự thay đổi vì một thế giới số an toàn, tử tế và nhân văn hơn”.

Bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD)

Bên cạnh các giải pháp mang tính chiến lược, tọa đàm cũng nhấn mạnh vai trò đồng hành của phụ huynh thông qua các công cụ công nghệ hỗ trợ. Trong những năm qua, TikTok luôn chú trọng cung cấp các công cụ an toàn và quyền riêng tư dễ sử dụng, giúp phụ huynh tùy chỉnh trải nghiệm trực tuyến của con. Đặc biệt, tính năng Gia đình Thông minh cho phép cha mẹ liên kết tài khoản TikTok của mình với con để quản lý thời gian truy cập, theo dõi trạng thái hoạt động tài khoản, quản lý chủ đề, kiểm soát chặn, cài đặt chế độ hạn chế, tin nhắn trực tiếp và Tính năng Thiền định cho thanh thiếu niên.

TikTok cam kết xây dựng một nền tảng an toàn và tích cực cho người dùng Việt Nam

Ông Nguyễn Lâm Thanh, Đại diện TikTok Việt Nam cho biết: “TikTok cam kết xây dựng một nền tảng an toàn và tích cực cho người dùng Việt Nam nói chung và người trẻ nói riêng. Thông qua mối quan hệ hợp tác với Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, TikTok có thể hỗ trợ Hiệp hội trong công tác truyền thông, phối hợp sản xuất nội dung nhằm nâng cao nhận thức của người dân về an ninh mạng, phòng ngừa, phát hiện và giảm thiểu các rủi ro khi sử dụng nền tảng số; song song nâng cao nhận thức của cộng đồng, phụ huynh và thanh thiếu niên về an toàn trực tuyến”.