Chung tay phân loại rác, vun đắp tương lai xanh

Phân loại rác tại nguồn được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu ô nhiễm, tiết kiệm tài nguyên và hướng đến phát triển bền vững. Từ những mô hình hiệu quả, thói quen phân loại rác đang từng bước lan tỏa, góp phần hình thành lối sống xanh trong cộng đồng dân cư nông thôn.

Thay đổi từ những thói quen nhỏ

Tại Đặc khu Côn Đảo - nơi sở hữu hệ sinh thái biển đảo đặc biệt nhạy cảm, việc bảo vệ môi trường luôn được chính quyền và người dân đặt lên hàng đầu. Nhiều năm qua, phân loại rác tại nguồn đã trở thành hoạt động quen thuộc trong đời sống hằng ngày của nhiều hộ dân nơi đây.

Gia đình chị Trần Kim Lệ Thi, ngụ khu phố 5, đường Nguyễn Huệ, là một trong những hộ thực hiện nghiêm túc việc phân loại rác. Ngay trong không gian sinh hoạt gia đình, rác được chia thành bốn nhóm gồm rác tái chế, rác hữu cơ, rác nguy hại và rác còn lại.

Những "Ngôi nhà xanh" phân loại rác thải ngay tại nguồn được mọc lên khắp nơi ở Đặc khu Côn Đảo

Chị Thi cho biết, việc phân loại rác không quá phức tạp nếu hình thành được thói quen từ đầu. Nhờ thực hiện đúng cách, nhiều loại rác có thể tái sử dụng hoặc tái chế hiệu quả, giúp giảm đáng kể lượng rác phải xử lý cuối cùng.

"Gia đình tôi hưởng ứng đề án kinh tế tuần hoàn của địa phương nên thực hiện phân loại rác rất nghiêm túc. Những loại rác có thể tái chế đều được tận dụng lại, vừa tiết kiệm vừa góp phần bảo vệ môi trường sống của đảo" - chị Thi chia sẻ.

Tại xã Long Sơn, việc phân loại rác cũng đang từng bước đi vào đời sống người dân. Với nhiều hộ gia đình, đây đã trở thành thói quen sinh hoạt thường ngày.

Chị Võ Phước Hạnh, ngụ thôn 3, xã Long Sơn tận dụng rác thải từ các loại rau củ dư thừa để ủ làm phân hữu cơ bón cho cây trong vườn.

Gia đình chị Võ Phước Hạnh, ngụ thôn 3, xã Long Sơn, sau mỗi buổi đi chợ đều tận dụng rau củ dư thừa để ủ thành phân hữu cơ phục vụ trồng trọt. Các loại giấy vụn, chai nhựa, lon kim loại được thu gom riêng để mang đổi lấy nhu yếu phẩm.

Theo chị Hạnh, việc phân loại rác không chỉ giúp nhà cửa sạch sẽ mà còn mang lại những giá trị thiết thực trong cuộc sống. "Những loại rác tái chế như lon, chai nhựa, giấy vụn tôi gom lại, khi đủ nhiều sẽ mang đi đổi lấy dầu ăn, nước mắm, đường hay sữa. Người dân ai cũng phấn khởi vì vừa giảm rác thải vừa có thêm động lực duy trì việc phân loại" - chị Hạnh nói.

Từ những hành động nhỏ trong từng hộ gia đình, ý thức bảo vệ môi trường đang dần được lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

Một trong những điểm sáng của mô hình tại Long Sơn là đưa hoạt động phân loại rác vào trường học. Tại Trường Tiểu học Long Sơn 2, việc phân loại rác được thực hiện bài bản ở tất cả các lớp học. Mỗi lớp đều được trang bị thùng rác phân loại riêng, đồng thời thường xuyên tổ chức các buổi tuyên truyền, hướng dẫn học sinh thực hành đúng cách.

Từ những loại rác thải nhựa, các em học sinh đã được giáo viên hướng dẫn tái chế lại để làm những chậu trồng các cây xanh trong khuôn viên trường

Cô Lê Thanh Hải, giáo viên phụ trách đội phân loại rác tại nguồn của trường, cho biết nhà trường hiện có hơn 800 học sinh và tất cả đều được tiếp cận kiến thức về bảo vệ môi trường ngay từ nhỏ. "Các em học sinh tiếp thu rất nhanh và có ý thức tốt. Không chỉ thực hiện ở trường, nhiều em còn mang kiến thức về hướng dẫn lại cho gia đình" - cô Hải chia sẻ.

Từ môi trường học đường, thông điệp sống xanh đã được lan tỏa đến từng gia đình và cộng đồng dân cư. Nhiều học sinh trở thành những "đại sứ môi trường" nhỏ tuổi, góp phần thay đổi nhận thức của người thân về việc giảm rác thải và bảo vệ môi trường sống.

Trái ngọt từ hành trình giảm rác thải

Hiệu quả của các mô hình phân loại rác tại nguồn đang được thể hiện rõ qua những con số cụ thể. Tại Đặc khu Côn Đảo, lượng rác thải nhựa dùng một lần ở các cơ sở dịch vụ du lịch đã giảm từ 35% đến 40%. Hơn một nửa cơ sở lưu trú trên địa bàn đã áp dụng mô hình không sử dụng nhựa dùng một lần.

Nhiều mô hình như "Ngôi nhà xanh", "Đổi rác lấy quà", "Trường học không rác thải nhựa" hay "Nghĩa trang Hàng Dương không rác thải nhựa" cũng được triển khai hiệu quả, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức cộng đồng.

Các em học sinh tại Đặc khu Côn Đảo trong tiết học mỹ thuật với các sản phẩm được làm từ rác thải tái chế

Trong khi đó, tại xã Long Sơn, dự án phân loại rác tại nguồn đã thu hút hơn 1.000 hộ dân tham gia, thu gom hàng tấn rác tái chế và tận dụng lượng lớn rác hữu cơ để làm phân bón.

Đến nay, khoảng 43% hộ dân trên địa bàn xã đã thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn; nhiều cơ sở tôn giáo, trường học và đơn vị lực lượng vũ trang cũng tham gia tích cực vào chương trình.

Theo ông Lữ Sỹ Phương, Phó Chủ tịch UBND xã Long Sơn, thời gian đầu triển khai gặp không ít khó khăn do người dân chưa quen với việc phân loại rác. Tuy nhiên, nhờ đẩy mạnh tuyên truyền và hướng dẫn thường xuyên, đến nay nhận thức của người dân đã thay đổi rõ rệt.

Để việc phân loại rác tại nguồn đạt hiệu quả cần có sự chung tay của cả chính quyền, doanh nghiệp và người dân.

Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng đến mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, những mô hình này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn góp phần hình thành lối sống văn minh, thân thiện với thiên nhiên, tạo ra giá trị kinh tế từ chính những nguồn rác thải tưởng chừng bỏ đi.