Chuỗi cung ứng toàn cầu tái định hình, Việt Nam giữ vị thế điểm đến ưu tiên

Việt Nam vẫn kiên định là một điểm đến đáng tin cậy của chuỗi cung ứng toàn cầu. Ảnh BTC

Phát biểu tại Hội nghị kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa xuất nhập khẩu, thương mại điện tử tổ chức tại tỉnh Tây Ninh ngày 5/9/2026, ông Tô Ngọc Sơn - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công thương) cho biết, những năm gần đây, thương mại quốc tế đang bước vào một giai đoạn có nhiều thay đổi sâu sắc. Những thay đổi này không diễn ra riêng lẻ, mà đang đồng thời làm thay đổi cả “luật chơi” và cách thức tổ chức chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông Sơn, địa chính trị và chính sách thương mại ngày càng tác động mạnh đến thương mại hàng hóa. Thuế quan, phòng vệ thương mại và các biện pháp kỹ thuật gia tăng đang khiến môi trường thương mại khó dự báo hơn. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) dự báo tăng trưởng thương mại hàng hóa thế giới năm 2026 khoảng 1,9%, thấp hơn nhiều so với mức 4,6% của năm 2025.

Cùng với đó, nguy cơ phân mảnh thương mại và hình thành các “luật chơi” khác biệt ngày càng rõ nét. Sự phân tách giữa một số nền kinh tế lớn có thể kéo theo khác biệt về chính sách, tiêu chuẩn hàng hóa, công nghệ và quy định chuỗi cung ứng, hình thành những hệ thống thương mại với yêu cầu khác nhau. Trên nền tảng đó, chuỗi cung ứng toàn cầu không chỉ được tái cấu trúc theo hướng đa dạng hóa, mà còn có xu hướng tăng cường các mạng lưới sản xuất và cung ứng trong khu vực, ưu tiên những đối tác có mức độ tin cậy cao, quan hệ kinh tế ổn định và khoảng cách địa lý thuận lợi.

Ông Sơn cũng nhấn mạnh, “xanh hóa” đang trở thành một yêu cầu mới của thương mại quốc tế, khi các yêu cầu về phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường và minh bạch chuỗi cung ứng ngày càng được đưa vào các quy định và điều kiện tiếp cận thị trường, điển hình như cơ chế CBAM hay các tiêu chuẩn ESG.

Một xu hướng đáng chú ý khác là thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế, từ bán hàng, thanh toán đến logistics và kho hàng. Trung Quốc là một ví dụ rõ nét khi phát triển mô hình “TMĐT xuyên biên giới + cụm sản xuất công nghiệp”, giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp hơn với thị trường nước ngoài. Đến cuối năm 2025, nước này có 178 khu thí điểm TMĐT xuyên biên giới, với hơn 2.500 kho hàng ở nước ngoài. Theo ông Sơn, điều đáng chú ý không chỉ là quy mô, mà là cách TMĐT được gắn với sản xuất, logistics và hệ thống kho hàng ở nước ngoài, giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp hơn với thị trường quốc tế.

Số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho biết, 8 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu tăng 22,4%, nhập khẩu tăng 35,3%. Cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 20,46 tỷ USD. Về thị trường xuất, nhập khẩu hàng hóa 8 tháng năm 2026, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 122,0 tỷ USD. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 161,9 tỷ USD.

Theo Bộ Công thương, thương mại toàn cầu đang bước vào một giai đoạn mới, với nhiều biến động khó dự báo. Chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, các rào cản thương mại ngày càng phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn tiếp tục định hình lại dòng chảy đầu tư và thương mại. Chuỗi cung ứng toàn cầu không chỉ được tổ chức lại theo tiêu chí chi phí và hiệu quả, mà ngày càng được đặt trên những yêu cầu mới về an toàn, khả năng chống chịu, tính minh bạch và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam vẫn kiên định là một điểm đến đáng tin cậy của chuỗi cung ứng toàn cầu. Với mạng lưới 17 hiệp định thương mại tự do đã ký kết và thực thi, môi trường đầu tư ổn định, năng lực sản xuất không ngừng được nâng cao và vị trí địa kinh tế chiến lược tại trung tâm khu vực Đông Nam Á, Việt Nam tiếp tục là lựa chọn ưu tiên trong chiến lược đa dạng hóa nguồn cung của các tập đoàn, nhà mua hàng quốc tế.

Chính phủ Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu khoảng 15 - 16% trong năm 2026, hướng tới quy mô kim ngạch xuất khẩu 546 - 550 tỷ USD. Đây là mục tiêu đầy thách thức, nhưng cũng thể hiện quyết tâm và niềm tin của Việt Nam vào nội lực và vị thế của mình trong dòng chảy thương mại thế giới.