Chuyển đổi sinh kế, hướng tới các ngành nghề phát triển bền vững, an toàn, văn minh

Đến nay đã có 28 cơ sở giết mổ, kinh doanh thịt chó, mèo dừng hoạt động, 25 cơ sở đăng ký chuyển đổi mô hình kinh doanh, 5 hộ tích cực học tập được hỗ trợ nguồn lực khởi nghiệp.

Quang cảnh buổi tập huấn chuyển đổi sinh kế ngày 16-9 tại phường Hà Đông. Ảnh: Ánh Dương

Đồng hành chuyển đổi sinh kế

Theo thống kê sơ bộ, từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước đã ghi nhận 54 trường hợp tử vong do bệnh dại tại 21 tỉnh, thành phố; bệnh dại trên động vật đã xảy ra tại 22 tỉnh, thành phố với 167 ổ dịch; tổng số động vật chết và tiêu hủy là 298 con, tăng 9,55% so với cùng kỳ năm 2025.

Tại thành phố Hà Nội, từ đầu năm đến nay, bệnh dại trên động vật đã xảy ra ở 8 thôn thuộc 6 xã, gồm: Hòa Lạc, Hạ Bằng, Đoài Phương, Thạch Thất, Kiều Phú và Yên Xuân, 100% số ca bệnh là trên chó. Do đó, việc kiểm soát rủi ro dịch bệnh ngay từ nguồn là yêu cầu cấp thiết.

Thực hiện Dự án "Thí điểm mô hình phòng chống bệnh dại và phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó mèo tại một số phường trên địa bàn thành phố Hà Nội", Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội đã phối hợp cùng Tổ chức Soi Dog Foundation và Doanh nghiệp xã hội Truyền thông thay đổi hành vi hướng tới phát triển bền vững Việt Nam (SBCC Vietnam) tổ chức nhiều đợt tập huấn chuyển đổi sinh kế bền vững. Qua đó thu hút sự tham dự của các cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia về thú y, y tế công cộng, phát triển kinh tế bền vững, cùng đông đảo đại diện các hộ đang trong quá trình chuyển đổi từ kinh doanh, giết mổ thịt chó, mèo tại 14 phường thí điểm của Dự án (Giảng Võ, Việt Hưng, Long Biên, Ba Đình, Hồng Hà, Dương Nội, Hà Đông, Kiến Hưng, Yên Nghĩa, Phú Lương, Xuân Phương, Từ Liêm, Tây Mỗ, Đại Mỗ).

Bà Bùi Thị Duyên - Thạc sỹ, Giám đốc SBCC Vietnam phát biểu. Ảnh: Ánh Dương

Với hơn 20 năm kinh nghiệm triển khai các dự án phát triển bền vững, làm việc sâu sát cùng cộng đồng, trong đó có hơn 10 năm chuyên sâu về hỗ trợ và chuyển đổi sinh kế, bà Bùi Thị Duyên - Thạc sỹ, Giám đốc Doanh nghiệp xã hội Truyền thông Thay đổi Hành vi hướng tới Phát triển Bền vững Việt Nam (SBCC Vietnam) đã chia sẻ, hướng dẫn các hộ kinh doanh thịt chó, mèo tại các đợt tập huấn về những vấn đề cụ thể, thiết thực liên quan đến chuyển đổi sinh kế.

Các hộ cũng được Phó Trưởng phòng Quản lý dịch bệnh Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội- Tiến sỹ Cấn Xuân Minh phổ biến những quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, phòng chống dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát giết mổ…; ông Faizan Jalil - Thạc sỹ, Quản lý Cấp cao, Tổ chức Soi Dog Foundation chia sẻ kinh nghiệm vận hành thực tế từ các mô hình chuyển đổi thành công trên thế giới, trong khi SBCC Vietnam trực tiếp hướng dẫn quy trình đăng ký tham gia chương trình chuyển đổi sinh kế cùng các khóa học nghề tiếp theo…

Bà Hà Đặng Mỹ Linh - Đại diện Tổ chức Soi Dog Foundation tại Việt Nam cho biết: Theo kết quả rà soát của 14 UBND phường tham gia dự án và Ban Quản lý Dự án, đã có 28 cơ sở giết mổ, kinh doanh thịt chó, mèo dừng hoạt động và 25 cơ sở đăng ký chuyển đổi mô hình kinh doanh; phường Giảng Võ là địa phương đầu tiên không còn cơ sở kinh doanh thịt chó, mèo hoạt động. Những thay đổi này cho thấy hỗ trợ sinh kế thiết thực chính là động lực quan trọng giúp các hộ tự tin lựa chọn hướng đi mới.

Triển vọng từ hướng đi mới

Tiếp nối thành công của 4 đợt tập huấn sinh kế và 3 khóa đào tạo kỹ năng bán hàng trực tuyến trước đó, tại đợt tập huấn lần thứ 5, diễn ra ngày 16-9 tại phường Hà Đông, các hộ đăng ký chuyển đổi sinh kế được xem các chuyên gia thị phạm, hướng dẫn thực hành pha chế đồ uống; thực hành 3 món ăn của Hàn Quốc. Các hộ cũng trao đổi và được chuyên gia giải đáp những ý kiến, thắc mắc khi thực hiện chuyển đổi nghề, kinh nghiệm pha chế đồ uống, chế biến đồ ăn... Hoạt động trải nghiệm thực tế này đã mang lại không khí sôi nổi và giúp các hộ cảm nhận rõ tính khả thi của những mô hình kinh doanh mới trước khi quyết định đăng ký tham gia.

Các chủ cơ sở kinh doanh được chuyên gia hướng dẫn, thực hành pha chế đồ uống. Ảnh: Ánh Dương

Là một trong những hộ tích cực tham gia chương trình, ông Nguyễn Văn Hùng, nguyên chủ cơ sở kinh doanh thịt chó, mèo tại phường Tây Mỗ - nay đã chuyển sang kinh doanh bia và đồ uống - chia sẻ: “Địa điểm kinh doanh của tôi không nằm ở khu trung tâm nên thời gian đầu chuyển hướng gặp không ít khó khăn. May mắn nhờ có Dự án đồng hành, tôi được tham gia đầy đủ các lớp học từ bán hàng online, chế biến món ăn và pha chế đồ uống. Những kiến thức thực tế này đã giúp tôi biết cách ứng dụng công nghệ để phát triển kinh doanh và thu hút thêm nhiều khách hàng mới mà không bị phụ thuộc quá nhiều vào mặt bằng…”.

Bên cạnh các hoạt động tư vấn hướng nghiệp, đào tạo kỹ năng nghề mới và kết nối thị trường, Ban tổ chức cũng công bố gói hỗ trợ nguồn lực khởi nghiệp ban đầu đợt I cho 5 hộ kinh doanh tích cực học tập, đồng thời đẩy nhanh tiến độ xét duyệt cho 5 hộ tiếp theo để kịp thời trao tặng trong năm 2026. Toàn bộ chi phí chuyên gia, đào tạo và vật tư thực hành đều do Dự án tài trợ.

Ông Faizan Jalil, Quản lý cấp cao Tổ chức Soi Dog Foundation phát biểu. Ảnh: Ánh Dương

Ông Faizan Jalil, Quản lý cấp cao Tổ chức Soi Dog Foundation chia sẻ: “Thực tiễn từ một số nước khu vực Đông Nam Á và thế giới cho thấy: Khi người dân thấy được cơ hội nghề nghiệp mới an toàn với thu nhập ổn định, họ sẽ chủ động đăng ký tham gia chuyển đổi. Nhìn lại hành trình 5 đợt tập huấn tại Hà Nội, chúng tôi đánh giá cao sự kiên trì đồng hành của chính quyền và các đơn vị thực hiện. Những kết quả thực tế này không chỉ thay đổi cuộc sống của từng gia đình, mà còn đặt nền móng cho một mô hình điểm mang tầm khu vực về phòng, phòng chống bệnh dại gắn liền với phát triển kinh tế bền vững thông qua việc từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó, mèo.”

Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội Ngô Đình Loát phát biểu. Ảnh: Ánh Dương

Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội Ngô Đình Loát thông tin thêm: Đến nay, Dự án đã đạt nhiều kết quả tích cực với 28 cơ sở dừng hoạt động và 25 cơ sở đăng ký chuyển đổi mô hình kinh doanh. Chúng tôi khuyến khích các hộ còn lại mạnh dạn tham gia chương trình, tận dụng tối đa các lớp tập huấn và gói hỗ trợ đang triển khai. Chi cục cũng sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, phối hợp chặt chẽ với các địa phương để bảo đảm an toàn dịch bệnh, an toàn thực phẩm trong suốt quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên địa bàn. Đồng thời, sự vào cuộc quyết liệt, sát sao của cấp ủy, chính quyền, các tổ chức, đoàn thể ở địa phương khi tuyên truyền, vận động các hộ kinh doanh thịt chó, mèo chuyển đổi nghề, hướng tới những ngành nghề phát triển bền vững, an toàn và văn minh.

Bà Bùi Thị Duyên, Giám đốc SBCC Vietnam cũng cho rằng chuyển đổi sinh kế là một hành trình bắt đầu từ thực tiễn. Qua 5 kỳ tập huấn và 3 lớp dạy nghề trong thời gian qua cho thấy sự chủ động chỉ thực sự đến khi các hộ được tự tay làm, tự mình trải nghiệm, vững tâm và tự tin bắt tay vào làm. Thành công từ những hộ chuyển đổi nghề đi trước chính là lời thuyết phục hiệu quả nhất và cũng là nền tảng bền vững cho công tác phòng, chống bệnh dại theo hướng tiếp cận “Một sức khỏe (One Health) - nơi sức khỏe con người, vật nuôi và sinh kế luôn gắn liền, không thể tách rời”.

Các chủ cơ sở kinh doanh được chuyên gia hướng dẫn chế biến đồ ăn là gà rán. Ảnh: Ánh Dương

Phát huy những kết quả đã đạt được, thời gian tới, Ban Quản lý Dự án tiếp tục đồng hành, mở rộng các hoạt động đào tạo nghề và trao các gói hỗ trợ đợt 1, đợt 2 cho các chủ cơ sở từng kinh doanh thịt chó mèo. Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội cũng sẽ tiếp tục tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội phối hợp với các sở, ngành, UBND các phường, các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo nhằm nâng cao hiệu quả hỗ trợ, giúp người các chủ cơ sở kinh doanh thịt chó mèo từng hoạt động trước đây chuyển đổi sang nghề nghiệp mới ổn định và bền vững. Qua đó, đóng góp tích cực vào Chương trình quốc gia phòng, chống bệnh dại, hướng tới mục tiêu không còn người tử vong vì bệnh dại vào năm 2030.