Chuyển đổi số, giảm chi phí logistics để thúc đẩy kinh tế cửa khẩu

Tỉnh đang tập trung cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí cho doanh nghiệp, đầu tư hạ tầng và mở rộng không gian giao thương, từng bước đưa kinh tế cửa khẩu trở thành động lực tăng trưởng quan trọng.

Đội Hải quan cửa khẩu quốc tế Tà Lùng thực hiện vận hành Nền tảng cửa khẩu số. Ảnh: Chu Hiệu/TTXVN

Bà Ma Thị Phương, Phó Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Xuất nhập khẩu Cao Thịnh cho biết, Cao Bằng có nhiều tiềm năng phát triển xuất nhập khẩu, nhất là các mặt hàng thực phẩm và nông sản. Doanh nghiệp mong muốn các cơ quan chức năng tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để việc kiểm tra chuyên ngành, kiểm tra an toàn thực phẩm được thực hiện thuận lợi ngay tại địa phương; đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục để doanh nghiệp tiết giảm chi phí, mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu.

Khó khăn lớn nhất của kinh tế cửa khẩu ở Cao Bằng là chi phí logistics và dịch vụ cửa khẩu còn cao, ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh của hàng hóa. Chi phí vận chuyển, lưu kho bãi, bốc xếp, kiểm tra chuyên ngành cùng thời gian hoàn tất thủ tục thông quan làm tăng giá thành, nhất là đối với các mặt hàng nông sản có yêu cầu cao về thời gian bảo quản.

Bên cạnh đó, hạ tầng phục vụ xuất nhập khẩu chưa đồng bộ, năng lực kho bãi, bảo quản, trung chuyển và các dịch vụ logistics còn hạn chế. Hoạt động vận chuyển chủ yếu phụ thuộc vào đường bộ, trong khi phương tiện chưa có nguồn hàng hai chiều, làm gia tăng chi phí vận chuyển toàn trình. Khoảng cách địa lý đến các trung tâm kinh tế lớn cũng là một bất lợi đối với doanh nghiệp khi lựa chọn tuyến giao thương qua Cao Bằng.

Đáng chú ý, nguồn hàng xuất khẩu qua địa bàn chủ yếu được tập kết, trung chuyển từ các tỉnh, thành phố khác. Tỷ trọng hàng hóa có nguồn gốc sản xuất trực tiếp tại Cao Bằng mới chiếm khoảng 8,7%. Điều này cho thấy mối liên kết giữa hoạt động kinh tế cửa khẩu với sản xuất, chế biến tại địa phương còn lỏng lẻo, chưa tạo được chuỗi giá trị đủ mạnh để khai thác lợi thế giao thương biên giới.

Việc thiếu cơ sở kiểm nghiệm nông sản, thực phẩm tại địa phương cũng khiến doanh nghiệp phải phụ thuộc vào các địa bàn khác, phát sinh thêm thời gian và chi phí. Trong khi đó, một số nhóm hàng xuất khẩu giảm, kim ngạch chưa đạt kỳ vọng, khả năng thu hút nguồn hàng và doanh nghiệp đầu tư vào các dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu còn hạn chế.

Những hạn chế trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân; trong đó, Cao Bằng là tỉnh miền núi, địa hình chia cắt, khoảng cách đến các trung tâm kinh tế và cảng biển lớn còn xa. Hệ thống giao thông kết nối liên vùng chưa hoàn thiện, khiến hoạt động vận chuyển hàng hóa chưa thực sự thuận lợi. Kinh tế cửa khẩu của tỉnh đang phải cạnh tranh thu hút nguồn hàng với những địa phương có lợi thế về hạ tầng và hệ thống dịch vụ logistics phát triển hơn.

Việc khai thác tiềm năng của từng cửa khẩu chưa đồng đều. Hoạt động giao thương vẫn chủ yếu dựa vào các hình thức truyền thống, chưa hình thành được hệ sinh thái dịch vụ đủ sức thu hút các doanh nghiệp lớn. Quy hoạch, đầu tư hạ tầng, phát triển kho bãi, trung tâm phân phối và dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu cần thêm thời gian và nguồn lực để hoàn thiện. Đặc biệt, sản xuất hàng hóa tại địa phương còn phân tán, quy mô nhỏ, chưa hình thành được vùng nguyên liệu tập trung và các cơ sở chế biến đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.

Đại hội Đảng bộ tỉnh Cao Bằng lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định phát triển kinh tế cửa khẩu là một trong ba chương trình trọng tâm. Tỉnh tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp; trong đó, ưu tiên cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí cho doanh nghiệp, hoàn thiện hạ tầng và mở rộng kết nối giao thương.

Đến tháng 10/2026, kim ngạch tiếp tục tăng 8% so với cùng kỳ, cho thấy hoạt động giao thương qua biên giới có chuyển biến tích cực. Từ tháng 5/2026, ngành công thương tỉnh chính thức vận hành hệ thống cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong hoàn thiện hồ sơ, tiết kiệm thời gian và chi phí; đồng thời, tận dụng ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do.

Tỉnh cũng triển khai các giải pháp giảm chi phí dịch vụ tại cửa khẩu. Phí dịch vụ làm thủ tục được các doanh nghiệp cam kết giảm từ khoảng 1,5 - 2 triệu đồng/xe xuống còn 500.000 - 700.000 đồng/xe; phí kho bãi giảm còn khoảng 200.000 đồng/xe. Tổng các khoản chi phí dịch vụ được tiết giảm khoảng 2,15 - 2,6 triệu đồng/xe.

Đối với phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng cửa khẩu, HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết điều chỉnh giảm 20% mức thu; đồng thời, không tổ chức thu phí đối với hàng hóa là ô tô, xe tự hành, xe chuyên dùng, máy chuyên dùng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Cùng với đó, Cao Bằng đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý hoạt động cửa khẩu. Nền tảng cửa khẩu số đã được tổ chức vận hành thử tại cửa khẩu quốc tế Tà Lùng và Trà Lĩnh, góp phần số hóa một số khâu quản lý thủ công, hỗ trợ lực lượng chức năng theo dõi hoạt động xuất nhập khẩu, tăng khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu liên ngành và đẩy nhanh quy trình thông quan.

Phó trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Cao Bằng Lý Quốc Khánh cho biết, Ban phối hợp với các sở, ngành, địa phương triển khai công khai, kiểm soát chặt chẽ giá bốc xếp, lưu kho bãi, hàng hóa, container tại cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh và Tà Lùng; rà soát, đề xuất giải pháp giảm chi phí logistics; đồng thời, tập trung thu hút các doanh nghiệp có năng lực đầu tư hạ tầng logistics, thương mại điện tử xuyên biên giới, kho lạnh, trung tâm phân phối và cảng cạn ICD tại khu vực cửa khẩu. Tỉnh phấn đấu 100% doanh nghiệp thực hiện khai báo trực tuyến, giảm tỷ lệ hồ sơ lỗi kỹ thuật, nâng cao hiệu quả thông quan…