Chuyển đổi số mở ra cách tiếp cận mới trong an toàn lao động

Chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu

Phóng viên (PV:) Thưa đồng chí, năm nay chủ đề của Tháng hành động an toàn, vệ sinh lao động hướng tới nội dung gì?

Đồng chí Chu Thị Hạnh: Chủ đề của Tháng hành động an toàn, vệ sinh lao động năm 2026 là "Đổi mới quản lý và nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động trong kỷ nguyên số", chủ đề gắn chặt với tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Điểm cốt lõi là thay đổi phương thức quản lý từ mô hình truyền thống sang quản lý hiện đại dựa trên dữ liệu số. Nếu trước đây công tác quản lý chủ yếu dựa trên báo cáo giấy tờ thủ công thì hiện nay các hoạt động như khai báo, báo cáo tai nạn lao động, quản lý máy móc, thiết bị hay kiểm định viên đang từng bước được số hóa và tích hợp vào hệ thống dữ liệu tập trung. Hiện Bộ Nội vụ đang chỉ đạo xây dựng cơ sở dữ liệu về tai nạn lao động cũng như hệ thống quản lý liên quan đến thiết bị và đội ngũ kiểm định. Đây là bước chuyển rất quan trọng, tạo nền tảng cho một phương thức quản lý mới, minh bạch và hiệu quả hơn. Không chỉ thay đổi trong quản lý nhà nước, tư duy của doanh nghiệp cũng cần chuyển biến mạnh mẽ. Theo đó, đầu tư cho an toàn lao động không còn là chi phí mang tính đối phó mà phải được coi là khoản đầu tư thiết yếu nhằm bảo vệ tính mạng người lao động, giảm thiểu rủi ro và tổn thất trong sản xuất.

Bà Chu Thị Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vụ). Ảnh: AN AN

Công nghệ số mở ra cơ hội phòng ngừa rủi ro

PV: Tháng hành động an toàn, vệ sinh lao động đã được tổ chức nhiều năm. Vậy năm 2026 có những điểm mới nào, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số, thưa đồng chí?

Đồng chí Chu Thị Hạnh: Trong kỷ nguyên số, công tác an toàn, vệ sinh lao động không chỉ dừng ở việc xử lý hậu quả mà hướng mạnh đến phòng ngừa chủ động thông qua ứng dụng công nghệ. Đối với các công việc có nguy cơ cao gây tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp, doanh nghiệp hoàn toàn có thể sử dụng robot và các công nghệ tự động hóa để thay thế con người. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ mất an toàn, đồng thời nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất. Bên cạnh đó, công nghệ số còn cho phép xử lý, phân tích dữ liệu và đưa ra các cảnh báo sớm về nguy cơ mất an toàn lao động. Thông qua các hệ thống giám sát thông minh, doanh nghiệp có thể phát hiện sớm các nguy cơ, từ đó kịp thời có biện pháp can thiệp, hạn chế tai nạn lao động xảy ra. Vai trò của công tác giám sát, kiểm tra an toàn lao động là vô cùng quan trọng, đặc biệt là việc phòng ngừa từ sớm, từ xa. Hiện nay nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng công nghệ, kể cả trí tuệ nhân tạo AI, để giám sát và đưa ra cảnh báo sớm về nguy cơ mất an toàn.

Hoạt động lao động sản xuất tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Tiên Sơn Thanh Hóa. Ảnh: VŨ DUNG

Thách thức lớn nhất là thay đổi tư duy

PV: Theo đồng chí, trong bối cảnh kỷ nguyên số, công tác an toàn, vệ sinh lao động đang đứng trước những thách thức và cơ hội gì?

Đồng chí Chu Thị Hạnh: Dù chuyển đổi số mở ra nhiều cơ hội nhưng quá trình này cũng đặt ra không ít thách thức cho công tác an toàn, vệ sinh lao động. Trước hết là thách thức về tư duy. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn chưa sẵn sàng thay đổi phương thức quản lý hoặc đầu tư cho công nghệ phục vụ an toàn lao động. Bên cạnh đó là áp lực về kinh phí khi việc đầu tư vào hệ thống dữ liệu, thiết bị hiện đại hay công nghệ AI đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn. Ngoài ra, yếu tố con người cũng là vấn đề quan trọng, bởi người lao động cần được đào tạo để có thể thích ứng và sử dụng hiệu quả các công nghệ mới. Thực tế hiện nay tai nạn lao động vẫn xảy ra nhiều tại các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, khu vực lao động phi chính thức hoặc trong lĩnh vực xây dựng dân dụng, nơi công tác an toàn lao động chưa được quan tâm đúng mức. Các tai nạn liên quan đến điện giật, rò rỉ điện vẫn là nhóm rủi ro phổ biến. Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao động cần có sự đồng bộ về tư duy, nguồn lực và con người. Việc đổi mới phương thức quản lý, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng môi trường làm việc an toàn, hiện đại và bền vững trong giai đoạn tới.