Chuyển đổi số nâng cao hiệu quả kiểm soát thị trường

Đội QLTT số 10 triển khai niêm yết mã QR đường dây nóng.

Trong 8 tháng năm 2026, lực lượng QLTT Thanh Hóa đã kiểm tra 187 vụ, xử lý 183 vụ vi phạm; thu nộp ngân sách Nhà nước 1,872 tỷ đồng, trị giá hàng hóa vi phạm 1,262 tỷ đồng. Những con số này cho thấy khối lượng công việc của lực lượng ngày càng lớn trong bối cảnh thị trường liên tục biến động, hàng hóa lưu thông qua nhiều kênh, đặc biệt là các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội. Nếu phương thức quản lý chỉ dựa vào kiểm tra trực tiếp, việc nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường sẽ ngày càng khó khăn.

CĐS vì thế đang được Chi cục QLTT Thanh Hóa từng bước đưa vào hoạt động nghiệp vụ, hướng tới thay đổi từ cách quản lý chủ yếu dựa trên kiểm tra sang chủ động giám sát, thu thập và phân tích thông tin. Dữ liệu về địa bàn, cơ sở kinh doanh, mặt hàng, phương thức vi phạm và thông tin phản ánh từ người dân nếu được cập nhật, kết nối và khai thác hiệu quả sẽ giúp lực lượng quản lý có thêm căn cứ xác định những lĩnh vực, địa bàn và đối tượng có nguy cơ vi phạm cao, từ đó nâng cao tính chủ động trong kiểm tra, kiểm soát.

Một trong những biểu hiện cụ thể của cách làm này là việc ứng dụng mã QR trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Đội QLTT số 10 đã triển khai niêm yết mã QR tại các cơ sở kinh doanh, qua đó tạo thêm kênh để người dân, hộ kinh doanh dễ dàng tiếp cận thông tin và kết nối với lực lượng QLTT.

Điều đáng nói, mã QR không đơn thuần là một phương thức cung cấp thông tin bằng công nghệ. Khi được đặt tại các điểm kinh doanh, mã QR giúp rút ngắn khoảng cách giữa cơ quan quản lý với người dân và doanh nghiệp, đồng thời mở rộng khả năng tiếp nhận phản ánh ngay từ cơ sở. Đây cũng là một mắt xích trong quá trình số hóa hoạt động quản lý, bởi thông tin từ nhiều kênh có thể trở thành nguồn dữ liệu phục vụ công tác giám sát, đánh giá rủi ro và xác định trọng điểm kiểm tra. Từ chỗ chờ phát hiện vi phạm qua các đợt kiểm tra, lực lượng quản lý có điều kiện chuyển dần sang phương thức chủ động nắm bắt thông tin và phòng ngừa từ sớm.

Cùng với số hóa nghiệp vụ, kiểm soát thị trường trên môi trường mạng ngày càng cần thiết. Thương mại điện tử tạo cơ hội kinh doanh nhưng cũng là “đất” để hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tiếp cận người tiêu dùng. Vì vậy, nếu không chủ động theo dõi không gian số, cơ quan quản lý rất dễ rơi vào thế bị động.

Mới đây, qua điều tra và bám sát các thông tin trên nền tảng thương mại điện tử, lực lượng chức năng Thanh Hóa đã triệt phá vụ sản xuất, buôn bán sản phẩm yến chưng giả mang nhãn hiệu “Mina Nest” và “Gold Nest”. Vũ Thùy Trang, sinh năm 1991, trú tại căn hộ Rivera Point, phường Tân Mỹ, TP Hồ Chí Minh cùng các đối tượng liên quan đã sử dụng mạng xã hội để quảng cáo, livestream sản phẩm “yến chưng cao cấp”, đưa ra thông tin về tỷ lệ tổ yến lên tới 70% và thông tin không đúng về đơn vị sản xuất nhằm tạo niềm tin với người tiêu dùng.

Vụ việc cho thấy một thực tế, khi hoạt động kinh doanh chuyển dịch lên môi trường số, dấu vết vi phạm cũng nằm trong dữ liệu số. Việc phát hiện, xác minh và xử lý vì thế đòi hỏi lực lượng chức năng không chỉ có nghiệp vụ kiểm tra truyền thống mà còn phải biết khai thác thông tin trên nền tảng số, nhận diện dấu hiệu bất thường và phối hợp các nguồn dữ liệu để làm rõ hành vi vi phạm. Đây chính là một trong những yêu cầu cốt lõi của CĐS trong quản lý thị trường.

Từ thực tiễn đó, Chi cục QLTT Thanh Hóa xác định CĐS phải gắn với đổi mới phương thức thực thi công vụ, chứ không dừng ở việc đưa thêm phần mềm hay thiết bị công nghệ vào hoạt động. Lực lượng tiếp tục tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm như chủ động giám sát, phòng ngừa vi phạm 24/7; tăng cường đấu tranh với hàng giả, gian lận thương mại trên môi trường số; thúc đẩy CĐS toàn diện trong hoạt động quản lý thị trường; xây dựng lực lượng QLTT hiện đại, chuyên nghiệp; đồng thời nâng cao trách nhiệm người đứng đầu gắn với hiệu quả thực thi công vụ.

Theo ông Đinh Khánh Toàn, Chi cục trưởng Chi cục QLTT Thanh Hóa, việc ứng dụng công nghệ thông tin và CĐS cần được thực hiện đồng bộ, gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý địa bàn, đấu tranh với các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và vi phạm trong hoạt động thương mại điện tử. Qua đó từng bước xây dựng lực lượng QLTT Thanh Hóa chính quy, chuyên nghiệp, hiện đại.

CĐS đang thay đổi cách thức quản lý thị trường, từ kiểm soát trực tiếp sang giám sát cả không gian số, từ xử lý vi phạm sang nhận diện nguy cơ từ sớm. Việc kết nối dữ liệu, ứng dụng công nghệ giúp lực lượng quản lý sớm phát hiện những dấu hiệu bất thường ngay khi mới phát sinh, nâng cao hiệu quả kiểm soát và góp phần xây dựng thị trường minh bạch, lành mạnh.