Chuyển đổi số phải tạo chuyển biến thực chất, không để hệ thống xây xong mà không có người dùng

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì cuộc làm việc. Ảnh: Quốc hội

Sáng 13.5, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì cuộc làm việc của lãnh đạo Quốc hội với Ban Chỉ đạo của Quốc hội về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Ban Chỉ đạo chuyển đổi số của Quốc hội.

Phát biểu chỉ đạo và kết luận cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo rất quan tâm, thường xuyên sơ kết, rút kinh nghiệm trong triển khai thực hiện Nghị quyết 57.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận, đánh giá cao công tác phối hợp khá đồng bộ, bài bản, toàn diện của 2 Ban Chủ đạo với các cơ quan: từ xây dựng thể chế, Kiến trúc Quốc hội số, phát triển dữ liệu số, nền tảng số, ứng dụng số; bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, an toàn, an ninh thông tin; phát triển nguồn nhân lực số đến đến thử nghiệm và vận hành nhiều hệ thống CNTT phục vụ hoạt động của Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, những kết quả ứng dụng AI đã góp phần hỗ trợ rất lớn cho hoạt động của Quốc hội, nhất là trong việc đẩy nhanh tốc độ xử lý văn bản, hỗ trợ công tác lập pháp. Có những khối lượng công việc nhờ ứng dụng AI có thể rút ngắn đáng kể thời gian đọc, tổng hợp, rà soát văn bản với độ chính xác cao.

Về nhiệm vụ cụ thể thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội giao Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội chỉ đạo việc hợp nhất hai Ban Chỉ đạo thành một Ban Chỉ đạo chung; đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê duyệt danh sách thành viên, đồng thời sửa đổi, thay thế các nghị quyết, quy định có liên quan. Trường hợp cần thiết, nghiên cứu thành lập ban quản lý dự án hoặc mô hình phù hợp để triển khai đấu thầu, mua sắm thiết bị, bảo đảm cơ sở pháp lý và điều kiện tổ chức thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, sau khi kiện toàn, Ban Chỉ đạo khẩn trương chỉ đạo, đôn đốc, giám sát, kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ tại các kế hoạch của Đảng ủy Quốc hội, các kết luận của Ban Chỉ đạo Trung ương, Văn phòng Trung ương, Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo, cũng như các nghị quyết, quyết định, văn bản chỉ đạo của Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội liên quan đến thực hiện Nghị quyết 57.

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ban Chỉ đạo phải sát sao công việc, không để nhiệm vụ chậm, muộn. Nếu chậm, phải xác định rõ trách nhiệm thuộc về đơn vị nào, cá nhân nào để có giải pháp thay thế. “Những đơn vị, cá nhân không tham gia hoặc không đáp ứng yêu cầu thì phải đứng sang một bên trong quá trình triển khai Nghị quyết 57 cũng như công tác chuyển đổi số của Quốc hội”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Về kho dữ liệu của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thường trực Ban Chỉ đạo tính toán theo hướng xây dựng kho dữ liệu của Quốc hội làm nền tảng kết nối với kho dữ liệu dùng chung của quốc gia. Muốn tham gia được kho dữ liệu lớn thì trước hết Quốc hội phải có kho dữ liệu riêng được tổ chức bài bản, đầy đủ và chất lượng.

Đối với phong trào “Bình dân học vụ số - Quốc hội số”, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an và các cơ quan liên quan để nghiên cứu lan tỏa kết quả ra toàn hệ thống chính trị khi đủ điều kiện. Cùng với đó, tiếp tục triển khai tài liệu kỹ năng số cho cán bộ, công chức trong các cơ quan của Quốc hội, bảo đảm các kiến thức, kỹ năng được đào tạo có giá trị ứng dụng thực tế cao.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu việc đào tạo, tập huấn phải cụ thể, xác định rõ ai tập huấn, tập huấn cho đối tượng nào, trong thời gian bao lâu, nội dung gì. Ban Chỉ đạo cần nghiên cứu xây dựng các bài học, tình huống thực hành có giá trị cao, gắn trực tiếp với hoạt động của Quốc hội.

Về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giai đoạn 2026-2027, Chủ tịch Quốc hội nêu định hướng vận hành theo mô hình “kiềng ba chân”, gồm: người đặt đề bài, nhiệm vụ; chuyên gia AI; và đơn vị hạ tầng. AI cần được tích hợp vào các quy trình nghiệp vụ trọng tâm của Quốc hội, gồm lập pháp, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, đối ngoại, công tác đại biểu, dân nguyện và các lĩnh vực liên quan.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh vai trò nêu gương của người đứng đầu:"Lãnh đạo quan tâm, trực tiếp sử dụng, trực tiếp chỉ đạo thì chuyển đổi số mới chuyển biến; Nếu lãnh đạo thờ ơ thì không thể dẫn dắt được cấp dưới.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu xây dựng hệ sinh thái hợp tác trong và ngoài nước, kết nối Quốc hội với các nghị viện trên thế giới và cộng đồng AI tại Việt Nam. Tới đây, Quốc hội sẽ nghiên cứu thành lập Trung tâm AI riêng để phục vụ trực tiếp các nhiệm vụ lập pháp, giám sát tối cao, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và kết nối với các nghị viện quốc tế.

Về lĩnh vực chuyển đổi số tại Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Văn phòng Quốc hội chủ động có kế hoạch khắc phục triệt để tồn tại, hạn chế. Đẩy nhanh tiến độ vận hành chính thức, hoàn chỉnh thủ tục thuê dịch vụ, thanh toán đối với hệ thống, phần mềm, nền tảng số đã thử nghiệm thành công. “Lưu ý không để tình trạng hệ thống xây dựng xong mà không có người dùng, không có dữ liệu, không hiệu quả. Đây cũng là một hình thức lãng phí”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đặc biệt, do có nhiều nhiệm vụ được triển khai cùng một thời điểm nên cần xác định những phần mềm, ứng dụng nào cần phải được ưu tiên triển khai trước, không để kéo dài. Đề nghị Ban chỉ đạo rà soát, xác định danh mục các ưu tiên này và thời điểm hoàn thành để báo cáo Lãnh đạo Quốc hội trong tháng 7 năm 2026.

Tiếp tục cập nhật, ban hành Kiến trúc Quốc hội số phiên bản 2.0, tuân thủ Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số; tương thích hoạt động chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng; kết nối, tích hợp với các nền tảng số quốc gia, các nền tảng số dùng chung của ngành... hoàn thành trong 2026.

Cùng với đó hoàn thiện Trung tâm dữ liệu số của Quốc hội và nâng cao chất lượng dữ liệu. “Dữ liệu phải coi là tài sản chiến lược của Quốc hội, từ đó, xây dựng và ban hành Chiến lược dữ liệu số của Quốc hội và kế hoạch số hóa kho dữ liệu lưu trữ của Quốc hội. Phải bảo đảm kết nối, chia sẻ với Trung tâm dữ liệu quốc gia và các hạ tầng kết nối dữ liệu của các cơ quan trong hệ thống chính trị”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu khẩn trương triển khai mạng Mật và Hệ thống điều hành tác nghiệp Mật dùng chung trong khối các cơ quan của Quốc hội; hoàn thành trong Quý II/2026. Văn phòng Quốc hội phối hợp với cơ quan chuyên trách rà soát, đánh giá an toàn hệ thống; tăng cường kiểm tra, giám sát, diễn tập, cảnh báo sớm nguy cơ mất an toàn thông tin.

Tiếp tục phát triển, thử nghiệm, hoàn thiện các nền tảng, phần mềm hỗ trợ chuyên môn cho các cơ quan của Quốc hội và Văn phòng Quốc hội. Triển khai nền tảng số dùng chung của Quốc hội đến Hội đồng nhân dân các địa phương; bảo đảm tận dụng hiệu quả, tránh trùng lặp, lãng phí, tăng cường liên thông giữa Trung ương và địa phương.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển nguồn nhân lực số, văn hóa số và cơ chế thu hút chuyên gia. Hoàn thiện quy chế, quy trình, cơ chế phối hợp và bộ tiêu chí đánh giá chuyển đổi số. Văn phòng Quốc hội khẩn trương tham mưu UBTVQH ban hành Quy chế phối hợp trong việc ứng dụng và triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số tại các cơ quan của Quốc hội và Văn phòng Quốc hội. Hoàn thành trong quý IV năm 2026.

Đối với các cơ quan của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tăng cường trách nhiệm tham gia trong quá trình thử nghiệm, đánh giá các hệ thống thông tin, ứng dụng số.