Chuyển đổi số và ứng dụng AI để tạo việc làm tốt hơn tại Việt Nam

Ngày 18/11/2026, tại Hà Nội, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp tổ chức Hội nghị Thúc đẩy chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vì việc làm thỏa đáng tại Việt Nam.

Hội nghị Thúc đẩy chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vì việc làm thỏa đáng tại Việt Nam. (Nguồn: ILO)

Hội nghị Thúc đẩy chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vì việc làm thỏa đáng tại Việt Nam. (Nguồn: ILO)

Khai thác tiềm năng AI gắn với nâng cao năng suất và chất lượng việc làm

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số, đại diện Chính phủ, các tổ chức đại diện người lao động, người sử dụng lao động và Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khai thác hiệu quả trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số nhằm nâng cao năng suất lao động, tăng cường năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy việc làm thỏa đáng cho tất cả mọi người.

Định hướng này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Ông Nguyễn Tiến Huy, Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững và Tổng Thư ký Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững Việt Nam thuộc VCCI. (Nguồn: ILO)

Ông Nguyễn Tiến Huy, Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững và Tổng Thư ký Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững Việt Nam thuộc VCCI. (Nguồn: ILO)

Ông Nguyễn Tiến Huy, Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững và Tổng Thư ký Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững Việt Nam thuộc VCCI, cho biết: “AI mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao hiệu quả hoạt động, đổi mới sáng tạo và tăng cường năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, chỉ đầu tư vào công nghệ thôi là chưa đủ. Doanh nghiệp cần xác định rõ những lĩnh vực mà AI có thể tạo ra giá trị thực chất, củng cố năng lực tổ chức và phát triển kỹ năng cho lực lượng lao động để biến những cải tiến về công nghệ thành những thành quả tăng năng suất bền vững."

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), việc ứng dụng AI vẫn đang ở giai đoạn đầu. Công nghệ này có thể hỗ trợ tự động hóa các nhiệm vụ lặp lại, nâng cao hiệu quả quản lý thông tin và cải thiện chất lượng ra quyết định.

Tuy nhiên, ứng dụng công nghệ không đồng nghĩa với việc năng suất doanh nghiệp sẽ tự động gia tăng. Để khai thác hiệu quả tiềm năng của AI, doanh nghiệp cần đồng thời đổi mới quy trình vận hành, nâng cao năng lực quản trị và chú trọng đào tạo, trang bị cho người lao động những kỹ năng cần thiết để thích ứng, làm chủ và phối hợp hiệu quả với công nghệ mới.

Hội nghị cũng đề cập đến quản trị AI, sử dụng AI để kết nối người tìm việc với nhà tuyển dụng và nâng cao hiệu quả hoạt động của các dịch vụ việc làm công. (Nguồn: ILO)

Hội nghị cũng đề cập đến quản trị AI, sử dụng AI để kết nối người tìm việc với nhà tuyển dụng và nâng cao hiệu quả hoạt động của các dịch vụ việc làm công. (Nguồn: ILO)

Tác động của AI đối với việc làm vẫn đang tiếp tục định hình. Theo ước tính của ILO, năm 2024, khoảng 11,5 triệu việc làm tại Việt Nam, tương đương 20,8% tổng số việc làm, có khả năng chịu tác động của AI tạo sinh. Lao động nữ chiếm tỷ lệ cao hơn đáng kể trong các nhóm nghề có mức độ chịu tác động lớn, cho thấy tầm quan trọng của việc lồng ghép bình đẳng giới trong quá trình quản lý chuyển đổi.

Thực tiễn cho thấy, AI không chỉ mở ra nhiều cơ hội giúp doanh nghiệp tối ưu hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh, nâng cao hiệu quả quản trị, mà còn góp phần tạo ra những việc làm chất lượng và cải thiện các dịch vụ hỗ trợ tìm kiếm, kết nối việc làm.

Tuy nhiên, tác động của AI đối với thị trường lao động không đồng đều giữa các ngành nghề và nhóm lao động, đặc biệt về nhu cầu kỹ năng, cơ hội việc làm và điều kiện làm việc.

Vì vậy, quá trình ứng dụng AI cần lấy con người làm trung tâm, bảo đảm tiến bộ công nghệ không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo cơ hội phát triển công bằng, bao trùm cho cả doanh nghiệp và người lao động.

Từ góc độ người lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm lợi ích của người lao động trong quá trình chuyển đổi công nghệ.

Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. (Nguồn: ILO)

Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. (Nguồn: ILO)

Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, nhấn mạnh: "AI có tiềm năng nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy việc làm thỏa đáng và cải thiện đời sống người lao động. Tuy nhiên, cần đặc biệt quan tâm trang bị kiến thức và kỹ năng cho các nhóm lao động dễ bị tổn thương, để không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi công nghệ."

Cần nhấn mạnh, việc một công việc có khả năng chịu tác động của AI không đồng nghĩa với việc công việc đó sẽ bị mất đi hoặc doanh nghiệp đã và đang ứng dụng AI hiệu quả.

Theo đại diện Cục Thống kê, cần tăng cường dữ liệu và thông tin thị trường lao động nhằm hiểu rõ hơn cách AI đang làm thay đổi việc làm, dự báo xu hướng chuyển dịch trong cơ cấu nghề nghiệp và xác định các nhu cầu kỹ năng mới phát sinh.

Bên cạnh ứng dụng AI trong hoạt động doanh nghiệp, hội nghị cũng đề cập đến những lĩnh vực ứng dụng rộng hơn, bao gồm quản trị AI, sử dụng AI để kết nối người tìm việc với nhà tuyển dụng và nâng cao hiệu quả hoạt động của các dịch vụ việc làm công từ kinh nghiệm Cơ quan Thông tin Việc làm Hàn Quốc (KEIS)

Lấy chất lượng việc làm làm thước đo hiệu quả chuyển đổi số

ILO kêu gọi thúc đẩy cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm trong ứng dụng AI, trong đó năng suất cao hơn phải song hành với việc làm tốt hơn, quyền của người lao động được bảo đảm và cơ hội phát triển các kỹ năng mới được mở rộng.

Điều này không chỉ đòi hỏi việc sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm mà còn cần các thể chế thị trường lao động vững mạnh hơn, chính sách hiệu quả và đối thoại xã hội thực chất.

Bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam. (Nguồn: ILO)

Bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam. (Nguồn: ILO)

Bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam, nhấn mạnh: "AI không đơn thuần là câu chuyện chuyển đổi công nghệ hay nâng cao năng suất. Thành công của quá trình này còn phải được nhìn nhận qua những cơ hội việc làm tốt hơn và điều kiện làm việc được cải thiện mà nó mang lại. Muốn vậy, cần đầu tư phát triển kỹ năng cho người lao động song song với đầu tư công nghệ, củng cố các thể chế thị trường lao động và thúc đẩy đối thoại thực chất giữa chính phủ, người sử dụng lao động và người lao động."

Để khai thác hiệu quả tiềm năng của AI, Việt Nam cần kết hợp đầu tư và đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp với việc hoàn thiện dữ liệu, chính sách và thể chế thị trường lao động.

Quan trọng không kém là bảo đảm người lao động có cơ hội nâng cao kỹ năng và được tham gia đóng góp ý kiến vào những quyết định định hình tương lai việc làm. Mục tiêu không chỉ đơn thuần là ứng dụng AI nhanh hơn, mà quan trọng hơn là ứng dụng AI hiệu quả hơn, vì lợi ích của người sử dụng lao động, người lao động và sự phát triển bền vững của Việt Nam.

Giảm thiểu nguy cơ thất nghiệp trong quá trình ứng dụng AI

Sự phát triển nhanh chóng của AI cũng đặt ra những thách thức mới đối với nguy cơ thất nghiệp và chuyển dịch cơ cấu lao động. Việc tự động hóa một số công việc, đặc biệt là những nhiệm vụ mang tính lặp lại, có thể làm giảm nhu cầu tuyển dụng ở một số vị trí, trong khi các ngành nghề mới lại đòi hỏi trình độ chuyên môn và kỹ năng công nghệ cao hơn.

Người lao động cần được đào tạo, chuyển đổi kỹ năng kịp thời để giảm thiểu nguy cơ thất nghiệp kéo dài. (Nguồn: VGP)

Người lao động cần được đào tạo, chuyển đổi kỹ năng kịp thời để giảm thiểu nguy cơ thất nghiệp kéo dài. (Nguồn: VGP)

Nếu không được đào tạo, chuyển đổi kỹ năng kịp thời, một bộ phận người lao động có nguy cơ mất việc làm, thất nghiệp kéo dài hoặc gặp khó khăn khi tái gia nhập thị trường lao động.

Trong bối cảnh đó, việc tăng cường dự báo nhu cầu nhân lực, đẩy mạnh đào tạo lại, nâng cao kỹ năng và phát huy vai trò của hệ thống dịch vụ việc làm, chính sách bảo hiểm thất nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong hỗ trợ người lao động thích ứng với sự thay đổi của thị trường, hạn chế nguy cơ thất nghiệp và bảo đảm an sinh xã hội trong quá trình chuyển đổi số.

Đáng chú ý, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện khung pháp lý về bảo hiểm thất nghiệp thông qua Luật Việc làm số 74/2025/QH15 và Nghị định số 374/2025/NĐ-CP, cùng có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, tạo cơ sở để mở rộng diện bao phủ bảo hiểm thất nghiệp, tăng cường hỗ trợ tư vấn, giới thiệu việc làm và đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề, giúp người lao động chủ động thích ứng với những biến động của thị trường lao động, trong đó có tác động từ chuyển đổi số và AI.

Đỗ Trang

Nguồn Pháp Luật VN: https://baophapluat.vn/chuyen-doi-so-va-ung-dung-ai-de-tao-viec-lam-tot-hon-tai-viet-nam.html