Chuyên gia cảnh báo nguy cơ suy thận nếu tiêu thụ quá nhiều loại dưỡng chất này

Cơ thể con người có một hệ thống lọc tương tự, trong đó thận giữ vai trò quan trọng nhất. 

"Thận là cơ quan giúp lọc và giữ cân bằng cho cơ thể. Chúng loại bỏ các chất thải và nước thừa từ máu để tạo thành nước tiểu",  bác sĩ gia đình Uma Darji tại Mỹ giải thích. "Thận cũng duy trì nồng độ khoáng chất ở mức an toàn, giúp duy trì sự cân bằng axit trong cơ thể, điều hòa huyết áp và nhiều chức năng khác".

Hầu như mọi bộ phận trong cơ thể đều phụ thuộc vào thận, tuy nhiên bệnh lý về thận ở giai đoạn đầu thường diễn biến thầm lặng khiến người bệnh không nhận ra. Dù các thói quen lành mạnh giúp phòng ngừa bệnh thận, nhiều xu hướng chăm sóc sức khỏe hiện nay lại vô tình gây hại. 

Nhiều xu hướng chăm sóc sức khỏe hiện nay lại vô tình gây hại thận. Ảnh minh họa: Durham Nephrology

Đáng chú ý, một trong những xu hướng kể trên là việc tiêu thụ quá nhiều protein, hay còn gọi là đạm. Dù đạm có vai trò hỗ trợ cơ bắp, phục hồi sau tập luyện và mang lại cảm giác no, cơ thể lại không thể lưu trữ lượng đạm dư thừa như đối với carbohydrate hay chất béo.

"Không giống như carbohydrate và chất béo, cơ thể không thể tích trữ lượng đạm dư thừa để dùng sau. Khi bạn ăn nhiều hơn mức cần thiết, cơ thể phải phân hủy lượng dư thừa đó, tạo ra các chất thải như urea mà thận bắt buộc phải lọc bỏ",  Bác sĩ Yoshua Quinones, chuyên gia nội khoa tại Mỹ, chỉ rõ.

Tình trạng này khiến các bộ lọc nhỏ trong thận phải hoạt động liên tục và rơi vào trạng thái "siêu lọc". Sau nhiều năm, áp lực kéo dài sẽ làm mòn và để lại sẹo trên các bộ lọc mỏng manh, dẫn đến hiện tượng rò rỉ đạm vào nước tiểu và suy giảm chức năng thận. 

Bác sĩ gia đình Alex McDonald so sánh tác động của việc ăn quá nhiều đạm với việc "đạp kịch chân ga ô tô". Điều đó có thể ổn trong một thời gian ngắn, nhưng việc ép động cơ hoạt động ở mức tối đa liên tục có thể gây ra áp lực lớn và làm mài mòn, hư hỏng sớm.

Chọn đúng nguồn đạm để phòng ngừa bệnh thận

Cơn sốt tiêu thụ đạm hiện nay một phần xuất phát từ văn hóa và được thúc đẩy mạnh mẽ bởi các loại thuốc giảm cân GLP-1. Do các dòng thuốc này làm giảm cả mỡ lẫn cơ bắp, nhiều người đã tìm cách tăng cường nạp đạm để bảo vệ khối lượng cơ trong quá trình giảm cân. 

Tuy nhiên, bác sĩ S. Adam Ramin, Giám đốc y khoa Trung tâm Ung thư Niệu tại Los Angeles (Mỹ), chỉ rõ rằng: "Một bữa ăn giàu đạm riêng lẻ không lập tức gây hại cho người khỏe mạnh. Mối lo ngại thực sự nằm ở thói quen duy trì lượng đạm quá cao trong thời gian dài, đặc biệt ở những người đã có sẵn tổn thương ở thận".

Nguồn gốc của đạm cũng đóng vai trò quan trọng không kém lượng đạm tiêu thụ. Bác sĩ Quinones cho biết, đạm thực vật mang lại nhiều lợi ích hơn cho thận và tim mạch nhờ bổ sung chất xơ cùng các dưỡng chất khác. 

Bác sĩ Quinones cho biết, đạm thực vật mang lại nhiều lợi ích hơn cho thận và tim mạch nhờ bổ sung chất xơ cùng các dưỡng chất khác. Ảnh minh họa: Vegan Food and Living

Trong khi đó, các dữ liệu nghiên cứu chỉ ra mối liên hệ rõ rệt giữa thịt đỏ, thịt chế biến sẵn như thịt lợn muối, xúc xích hay thịt nguội với các vấn đề về thận. Các loại bột đạm bổ sung dù tiện lợi cho vận động viên hay người cao tuổi, nhưng mỗi muỗng bột có thể cung cấp từ 20 đến 30 g đạm cô đặc, rất dễ khiến cơ thể rơi vào tình trạng dư thừa.

Hiện chưa có hướng dẫn chính thức về lượng đạm cố định mỗi ngày cho tất cả mọi người vì nhu cầu phụ thuộc vào từng cá nhân. Mức tham khảo chung do bác sĩ Darji đưa ra là khoảng 1,2 đến 1,6 gram đạm trên mỗi kg trọng lượng cơ thể mỗi ngày. 

"Tuy nhiên, những người mắc bệnh mãn tính không nên tự động áp dụng quy tắc này cho bản thân. Tôi cảm thấy lo ngại khi ai đó thường xuyên ăn lượng đạm vượt quá xa nhu cầu của họ mà không có lý do rõ ràng", vị bác sĩ lưu ý. 

Việc ăn thừa đạm không biểu hiện triệu chứng rõ ràng nhưng có thể nhận biết qua một số dấu hiệu như táo bón, buồn nôn, tiêu chảy, hơi thở có mùi, cảm giác đầy bụng, nước tiểu xuất hiện bọt hoặc sưng phù ở chân và cổ chân. 

Do đó, nhiều bác sĩ khuyến cáo mọi người nên thực hiện xét nghiệm máu và nước tiểu đơn giản để đánh giá chức năng thận, từ đó điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp thay vì lo sợ đạm một cách quá mức.