Chuyên gia hé lộ manh mối quan trọng tìm mộ liệt sĩ ở Công viên Lê Thị Riêng

Sau giai đoạn khảo sát thực địa bằng thiết bị ra-đa xuyên đất (từ ngày 15-18/6), Viện Thiết kế (Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng), Trường Đại học Bách Khoa TPHCM và Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TPHCM đã xác định một số khu vực có dấu hiệu bất thường dưới lòng đất tại Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TPHCM).

Phát hiện nhiều dị thường khi 'siêu âm' lòng đất

Theo Thượng tá Phạm Thị Thanh Vân, Viện Thiết kế (Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng), việc khảo sát gặp nhiều khó khăn do địa hình công viên phức tạp, có hồ nước, đường dạo và nhiều công trình trong khi thiếu bản đồ chi tiết. Đơn vị phải đo vẽ lại hiện trạng trước khi triển khai ra-đa xuyên đất.

Mùa mưa khiến mực nước ngầm dâng cao, cùng lớp bê tông, thảm thực vật và đá dăm trên bề mặt làm suy giảm tín hiệu ra-đa. Dù vậy, kết quả khảo sát vẫn ghi nhận nhiều khu vực có dấu hiệu địa chất bị xáo trộn bất thường.

Thượng tá Phạm Thị Thanh Vân, Viện Thiết kế (Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng) báo cáo kết quả khảo sát. Ảnh: Nguyễn Huế

Theo báo cáo khảo sát, khu vực nghiên cứu được chia thành ba vùng A, B, C và tiếp tục chia nhỏ theo từng điểm đo. Tại điểm A1, nhóm chuyên gia phát hiện ba vị trí có dấu hiệu xáo trộn địa chất hoặc dị vật. Đáng chú ý, từ khu vực bia tưởng niệm đến cầu bê tông bắc qua hồ xuất hiện một dải đất xáo trộn sâu 1,2-1,8m, rộng 2,5-3,5m và kéo dài hơn 10m.

Từ dấu hiệu này, đơn vị khảo sát mở rộng thu thập dữ liệu tại khu C. Kết quả cho thấy đây là khu vực có tín hiệu nổi bật nhất với vùng xáo trộn sâu khoảng 1,1m, rộng 2,5-4,5m và tiếp tục mở rộng vào phía trong công viên. Khi ghép dữ liệu giữa hai điểm A1 và C1, các chuyên gia nhận thấy dải xáo trộn có tính liên tục nhưng bị chia cắt bởi hồ nước và cây cầu hiện hữu.

Theo Viện Thiết kế, dù độ cao mặt bằng ở hai bên khu vực có chênh lệch, các tín hiệu ghi nhận vẫn cho thấy sự tương đồng về đặc điểm địa chất.

Đơn vị này kiến nghị khi khai quật cần gia cố taluy chống sạt lở, tính toán kỹ phương án thoát nước để làm khô hố đào nhưng không ảnh hưởng đến vật chất trong vùng xáo trộn, đồng thời có biện pháp ngăn nước mặt tràn vào khi xảy ra mưa lớn.

Quân đội thực hiện khảo sát thực địa ngày 15/6 tại Công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: Tuấn Hùng

PGS.TS Lê Văn Anh Cường, Trưởng Bộ môn Vật lý Địa cầu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TPHCM, cho biết nhóm nghiên cứu kết hợp phương pháp đo điện trở suất và ra-đa xuyên đất, đồng thời dựng mô hình không gian 3D để phân tích dữ liệu.

Tại khu vực A (nhà truyền thống), hai tuyến đo song song cho kết quả tương đồng giữa tín hiệu ra-đa và điện trở suất, cho thấy khả năng tồn tại dị vật dưới lòng đất. Đáng chú ý, ngay trong khu vực nhà truyền thống xuất hiện một đới bất thường dài khoảng 8m, rộng 1-2m, nằm ở độ sâu 2,5-3m, thậm chí có thể sâu hơn.

Theo ông Cường, đới bất thường này gồm hai phần tách biệt, một nằm gần bờ hồ, phần còn lại gần đường Cách Mạng Tháng Tám. Do chưa có đủ cơ sở khoa học để xác định tính liên kết giữa hai phần nên nhóm chỉ thể hiện một phần trên bản vẽ.

Ông cũng lưu ý không loại trừ khả năng tín hiệu bị ảnh hưởng bởi hiện tượng sụt lún địa chất. Tuy nhiên, các lớp đất phía trên vẫn cho thấy ranh giới tương đối đồng nhất. Ngoài ra, tại vườn hoa phía sau khu di tích, nhóm tiếp tục ghi nhận một số dị thường nhỏ với đới kéo dài khoảng 8m, rộng khoảng 2m và sâu khoảng 2m.

PGS.TS Lê Văn Anh Cường thông tin về công tác khảo sát phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: Nguyễn Huế

Tại khu vực B (gần quán cà phê chim cảnh), nhóm khảo sát ghi nhận một đới bất thường kéo dài, xuất hiện liên tục trên nhiều tuyến đo. Trong khi đó, khu vực C có cấu trúc địa chất tương đối đồng nhất, ít xuất hiện dị vật ở độ sâu 2-3m nên được tạm dừng khảo sát.

Theo PGS.TS Lê Văn Anh Cường, kết quả đo điện trở suất và ra-đa xuyên đất cho thấy sự tương đồng, giúp loại trừ khả năng tồn tại các hố sụt nông ở một số vị trí. Tuy nhiên, dữ liệu vẫn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố gây nhiễu do điều kiện địa hình phức tạp và thiếu các thông tin đối chứng từ hố khoan.

Nhóm nghiên cứu nhận định phương pháp kết hợp ra-đa xuyên đất và đo điện trở suất có thể hỗ trợ hiệu quả công tác tìm kiếm mộ liệt sĩ, song cần được kiểm chứng bằng các biện pháp thực địa như đào thăm dò tại những vị trí xuất hiện dị thường.

Đại diện Khoa Kỹ thuật Địa chất và Dầu khí, Trường Đại học Bách khoa TPHCM, cũng cho biết kết quả khảo sát của đơn vị cơ bản trùng khớp với Viện Thiết kế. Theo đó, khu vực A và C được xác định là hai vị trí trọng điểm, cần ưu tiên đào hố thăm dò để làm rõ các dấu hiệu bất thường dưới lòng đất.

Toàn cảnh Công viên Lê Thị Riêng - nơi đây từng là nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán. Ảnh: Tuấn Hùng

Khoanh vùng các khu vực trọng điểm, sẵn sàng công tác thăm dò

Kết quả khảo sát của các đơn vị độc lập cho thấy mức độ trùng khớp cao. Trong đó, khu vực gần Nhà truyền thống và quảng trường trước đài tưởng niệm được xác định là hai vị trí có tín hiệu bất thường rõ nhất, làm cơ sở cho giai đoạn thăm dò thực địa sắp tới.

Các chuyên gia cho rằng ra-đa xuyên đất giúp khoanh vùng khu vực cần kiểm tra, nhưng chỉ phản ánh sự xáo trộn của các lớp đất, chưa thể khẳng định bên dưới có hài cốt hay công trình chôn lấp. Vì vậy, cần tiếp tục đào thăm dò để kiểm chứng các dị thường đã phát hiện.

Các nhóm nghiên cứu thực hiện công tác đo ra-đa xuyên đất. Ảnh: Tuấn Hùng

Để làm rõ các dị thường đã khoanh vùng, Bộ Tư lệnh TPHCM cho biết sẽ triển khai đào thăm dò thực địa tại các vị trí nghi vấn. Trước đó, đơn vị quản lý công viên sẽ rào chắn một số khu vực nhằm bảo đảm an toàn thi công.

Việc thăm dò được thực hiện theo từng giai đoạn, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến cảnh quan công viên, dưới sự giám sát của các cơ quan chuyên môn, lực lượng quân đội và các chuyên gia địa vật lý.

Nếu phát hiện dấu hiệu chôn cất hoặc hài cốt, Bộ Tư lệnh TPHCM và Ban Chỉ đạo 515 sẽ tiếp tục thực hiện các bước nghiệp vụ theo quy định để xác định nguồn gốc và danh tính.