Chuyên gia khuyến nghị giải pháp cho doanh nghiệp xuất khẩu vào Hoa Kỳ

Gỗ là một trong những ngành có tỷ trọng xuất khẩu lớn vào Hoa Kỳ. Trong ảnh: Các doanh nghiệp tham gia một hội chợ triển lãm quốc tế đồ gỗ tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025. Ảnh: Vương Thế

Thời gian qua, Hoa Kỳ đã có nhiều chính sách nghiêm ngặt về thuế quan với các biện pháp đánh thuế vào hàng hóa nhập khẩu. Do đó, để tiếp tục khai thác hiệu quả thị trường trọng điểm này cũng như tận dụng tốt cơ hội, theo các chuyên gia, doanh nghiệp (DN) cần bám sát, nhạy bén với thị trường. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu thêm giải pháp liên doanh liên kết, chuyển hướng từ xuất khẩu thuần túy sang hợp tác đầu tư...

Thị trường lớn, dễ biến động chính sách

Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu chính của Việt Nam khi chiếm đến hơn 32% kim ngạch xuất khẩu. Năm 2025, bất chấp rào cản thuế gia tăng, xuất khẩu sang thị trường này vẫn lập kỷ lục với hơn 153 tỷ USD. Thách thức không chỉ nằm ở con số tỷ lệ áp thuế cao như trong thời gian vừa qua mà còn ở độ mở của nền kinh tế Việt Nam. Khi thị trường Hoa Kỳ bị biến động bởi các chính sách mới, liên tục, áp lực sẽ dội ngược về các DN làm hàng xuất khẩu của Việt Nam bởi không thể tìm được thị trường có quy mô tương ứng.

Các chuyên gia cũng cảnh báo về tính bền vững trong tăng trưởng xuất khẩu bởi khu vực FDI chiếm tỷ trọng lớn và hiện tượng chuyển tải hàng hóa sang xuất xứ từ Việt Nam nhằm tránh thuế nổi lên như một thách thức lớn. Bên cạnh đó, xuất siêu của Việt Nam sang Hoa Kỳ trong năm 2025 là gần 134 tỷ USD (theo Cục Thống kê) cũng là một trong những vấn đề khiến cho Chính phủ Hoa Kỳ chú ý, có thể áp đặt các biện pháp thuế quan.

Hơn nữa, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều biến động, chính sách thương mại của Hoa Kỳ có những điều chỉnh theo hướng gia tăng các yêu cầu về tiêu chuẩn, xuất xứ, minh bạch và phát triển bền vững.

Do đó, đối với cộng đồng DN, cần đặc biệt chủ động và linh hoạt. Đơn cử như ngành gỗ, một trong những ngành có giá trị xuất khẩu lớn, xuất khẩu gỗ sang Hoa Kỳ chiếm hơn 50% giá trị xuất khẩu của ngành gỗ Việt Nam. Các DN phải chủ động nắm bắt sát sao diễn biến của thị trường, các chính sách thương mại để có giải pháp linh hoạt, thích ứng.

Theo ông Nguyễn Phương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và thủ công mỹ nghệ Đồng Nai (Dowa), các DN làm hàng xuất khẩu cũng cần hướng tới việc sáng tạo, đột phá trong xây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế. Giải pháp bền vững là xây dựng đội ngũ thiết kế, marketing chuyên nghiệp để DN có thể bán hàng trực tiếp bằng thương hiệu của chính mình. Khi hàng hóa đã thâm nhập tốt vào thị trường Hoa Kỳ sẽ có cơ hội khai thác được nhiều thị trường khác, giảm áp lực cho DN và cả nền kinh tế.

Chuyển hướng từ xuất khẩu thuần túy sang liên kết, hợp tác đầu tư

Với thị trường khó tính như Hoa Kỳ và trước các chính sách thuế quan, một trong những yêu cầu đặt ra đối với DN là cần thay đổi mô hình xuất khẩu thuần túy truyền thống.

Chia sẻ cùng cộng đồng DN tại Diễn đàn đầu tư vào vùng trung tâm kinh tế trọng điểm phía Nam, được tổ chức vào đầu tháng 2-2026, ông Hoàng Anh Tuấn, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại San Francisco (Hoa Kỳ) cho rằng: Muốn giữ thị phần, DN Việt cần chủ động hấp thụ thuế để duy trì năng lực cạnh tranh. Đồng thời xây dựng thương hiệu, chiếm lĩnh thị trường tại nhiều phân khúc do sự dịch chuyển chuỗi cung ứng mà Việt Nam đang hưởng lợi.

Cũng theo ông Hoàng Anh Tuấn, DN cần liên minh với đối tác, DN Hoa Kỳ để hợp tác chiến lược, tận dụng mạng lưới phân phối và am hiểu thị trường nội địa. Các lĩnh vực ưu tiên trong hợp tác cho DN Việt Nam là công nghệ, bán dẫn và AI; tham gia sâu vào chuỗi cung ứng linh kiện toàn cầu; hợp tác nghiên cứu phát triển (R&D) với các tập đoàn Hoa Kỳ cũng như tận dụng làn sóng dịch chuyển sản xuất công nghệ cao.

Đặc biệt, với phương châm mang sản xuất trở lại Hoa Kỳ thì các DN cần quan tâm, hợp tác, mở chi nhánh, nhà máy sản xuất tại các khu vực trên thị trường này. Bởi sản phẩm sản xuất tại Hoa Kỳ hoặc liên kết với DN của Hoa Kỳ sẽ tránh được rủi ro thuế quan; hưởng các ưu đãi thuế thu nhập DN và chi phí năng lượng thấp; tiếp cận trực tiếp thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới... “Thay vì sản xuất tại Việt Nam rồi xuất khẩu theo mô hình truyền thống, cần dịch chuyển chiến lược từ xuất khẩu sang hợp tác, đầu tư cùng có lợi” - ông Tuấn chia sẻ.

Đó cũng là giải pháp để các DN nhỏ và vừa xây dựng thương hiệu và đi trực tiếp đến thị trường Hoa Kỳ một cách bền vững. Chủ một DN ngành hàng cà phê ở Đồng Nai từng chia sẻ: Để khai thác thị trường, DN của ông đã mở chi nhánh ở Hoa Kỳ; đồng thời mở cửa hàng giới thiệu sản phẩm, đồ uống để khách hàng trải nghiệm cà phê Việt Nam ngay trên nước sở tại.

Bên cạnh sự nỗ lực, cộng đồng DN mong cơ quan nhà nước, cơ quan ngoại giao cung cấp thông tin kịp thời về các sắc lệnh mới từ Hoa Kỳ và thay đổi trong chính sách thương mại. Hỗ trợ DN xác minh uy tín, năng lực tài chính và pháp lý của các đối tác để tránh những tranh chấp phát sinh.

Vương Thế