Chuyên gia: Kinh tế Mỹ đang ở trong một trạng thái rất mong manh

Nhân viên trạm xăng đổ đầy nhiên liệu diesel vào một chiếc xe tải vào ngày 16/10 tại Bayonne, New Jersey. (Nguồn: Getty Images)

Theo CNBC, các nhà kinh tế cho rằng, áp lực về khả năng chi trả, mức chi tiêu lớn của chính phủ và tăng trưởng phụ thuộc vào động lực từ AI nhiều khả năng sẽ tiếp tục kéo dài. Tất cả những yếu tố này đều tiềm ẩn rủi ro đối với nền kinh tế.

Ông Mark Zandi, nhà kinh tế trưởng của Moody’s Analytics nhận định, nền kinh tế Mỹ đang ở trong một trạng thái rất mong manh.

Ông Zandi cho biết, trước cuộc bầu cử, ông đã lo ngại nền kinh tế bị đe dọa bởi lạm phát, thị trường lao động kém khả quan và những nguy cơ địa chính trị, và hiện nay ông vẫn giữ nguyên mối quan ngại này.

Đảng Dân chủ giành chiến thắng áp đảo ngoài dự kiến không chỉ trong các cuộc đua vào Hạ viện và Thượng viện mà còn ở các cuộc bầu cử thống đốc và nhiều vị trí khác tại các bang.

Tuy nhiên, chính sách kinh tế và đối ngoại phần lớn được quyết định bởi nhánh hành pháp, trong khi Tổng thống Mỹ vẫn có những bất đồng với các đối thủ thuộc đảng Dân chủ, mặc dù hôm 4/11 ông cho biết dự kiến sẽ hợp tác với họ.

Ông Zandi không kỳ vọng chính sách kinh tế sẽ có bất kỳ thay đổi nào.

Theo ông, cuộc xung đột với Iran, thuế quan và chính sách thương mại, chính sách nhập cư cứng rắn đều được thực hiện thông qua các sắc lệnh hành pháp. Những chính sách này không xuất phát từ hoạt động lập pháp.

Ông Zandi coi việc các tập đoàn công nghệ quy mô lớn xây dựng hạ tầng AI siêu lớn là yếu tố then chốt đối với tăng trưởng kinh tế, nhưng đồng thời cũng là một nguồn rủi ro tiềm tàng.

Theo ông, các rủi ro rõ ràng nghiêng về chiều hướng tiêu cực, bởi tăng trưởng phụ thuộc quá nhiều vào AI, trong khi tác động tăng trưởng của AI lại phụ thuộc quá nhiều vào thị trường chứng khoán và thị trường chứng khoán phụ thuộc rất nhiều vào mức định giá cổ phiếu. Mọi thứ tạo cảm giác nền kinh tế đang ở trong một trạng thái rất mong manh, trong khi thị trường lao động hoạt động không hiệu quả.

Theo các cuộc thăm dò của CNBC, sự phản đối của người dân địa phương đối với các trung tâm dữ liệu là một vấn đề tương đối đáng kể trong cuộc bầu cử, đặc biệt đối với đảng Dân chủ. Đây có thể trở thành một lực cản khác đối với kinh tế.

Cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh tồn tại sự đối lập trong cách nhìn nhận về nền kinh tế. Các chỉ số tổng thể như Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), chi tiêu tiêu dùng và tỷ lệ thất nghiệp cho thấy một nền kinh tế tăng trưởng khá nhanh, trong khi người tiêu dùng tiếp tục chi tiêu và phần lớn người Mỹ có nhu cầu tìm việc làm đều có việc làm.

GDP tăng tốc với tốc độ thường niên 3,4% trong quý III, trong khi chi tiêu tiêu dùng tăng 3,8%. Tỷ lệ thất nghiệp ở mức 4,2%, còn số vụ sa thải lao động ở mức thấp nhất kể từ năm 1969.

Tuy nhiên, giá cả tăng cao đã làm lu mờ những chỉ số vốn khá tích cực này. Theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tỷ lệ lạm phát trong tháng 9 ở mức 3,7%, tăng mạnh so với mức 2,3% hồi tháng 4/2025, thời điểm ông Trump công bố đợt áp thuế quan đối ứng quyết liệt nhằm vào các đối tác thương mại của Mỹ.

Cuộc xung đột với Iran càng làm trầm trọng thêm tình hình này. Khi Mỹ và Israel phát động các hoạt động quân sự nhằm vào Iran vào cuối tháng 2, CPI chỉ ở mức 2,4%. Cuộc xung đột này đã khiến giá xăng tăng vọt.