Chuyên gia lưu ý điều kiện triển khai đồng thời thi tốt nghiệp THPT trên giấy và máy tính

Triển khai đồng thời thi trên giấy và máy tính cần bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, cơ chế hỗ trợ và quy trình giám sát, kiểm tra tương ứng.

Thí sinh thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Ảnh: Hiếu Nguyễn.

Thí sinh thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Ảnh: Hiếu Nguyễn.

Bộ GD&ĐT dự kiến từ năm 2027 sử dụng chung nội dung đề thi cho thí sinh thi tốt nghiệp THPT trên giấy và máy tính.

TS Tôn Quang Cường - Chủ nhiệm Khoa Công nghệ giáo dục, Trường ĐH Giáo dục, ĐHQG Hà Nội nhận định, sử dụng chung đề thi cho cả hai hình thức thi trên giấy và trên máy tính là phù hợp về mặt nguyên tắc, bởi lẽ mục tiêu cốt lõi của kỳ thi là đánh giá năng lực và kiến thức của thí sinh dựa trên cùng một chuẩn đầu ra tốt nghiệp.

Sự khác biệt chủ yếu nằm ở phương thức làm bài và ghi nhận kết quả, không phải ở nội dung kiến thức được kiểm tra.

Theo TS Tôn Quang Cường, các nghiên cứu về tính tương đương giữa thi trên giấy và thi trên máy tính đã chỉ ra rằng, với thiết kế phù hợp, kết quả từ hai hình thức này có thể tương đương về mặt đo lường.

Tuy nhiên, để đạt được sự tương đương này, cần phải xem xét kỹ lưỡng các yếu tố có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm, hiệu suất thực hiện của thí sinh, các yếu tố kỹ thuật, tâm lý và môi trường thi…

TS Tôn Quang Cường đã đưa ra một số lưu ý để đảm bảo công bằng và hiệu quả.

Tiêu chuẩn hóa hạ tầng kỹ thuật, môi trường thi, cơ chế hỗ trợ kỹ thuật

Về tiêu chuẩn hạ tầng kỹ thuật và môi trường thi, TS Tôn Quang Cường lưu ý, các địa điểm thi trên máy tính phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật một cách đồng bộ, hệ thống về phần cứng (máy tính, màn hình, bàn phím, chuột), phần mềm (hệ điều hành, trình duyệt, phần mềm thi chuyên dụng), đường truyền Internet ổn định…

Tất cả thí sinh, đặc biệt là những em lựa chọn hoặc được phân bổ thi trên máy tính, cần được đào tạo và làm quen trước với giao diện, chức năng và các công cụ hỗ trợ của phần mềm thi.

Cần có các bài thi thử trên máy tính được cung cấp rộng rãi, mô phỏng chính xác điều kiện thi thật, để thí sinh có thể thực hành, làm quen với định dạng, cách điều hướng và các thao tác như đánh dấu, xem lại câu hỏi, sử dụng bảng tính (nếu có). Điều này giúp giảm thiểu áp lực tâm lý và đảm bảo không có thí sinh nào bị bất lợi do thiếu kinh nghiệm sử dụng công nghệ.

Hệ thống thi trên máy tính phải được trang bị các công nghệ bảo mật cao (để ngăn chặn mọi hình thức gian lận, từ việc truy cập trái phép tài liệu, sử dụng phần mềm hỗ trợ, đến việc sao chép đề thi...) tích hợp với các biện pháp như giám sát bằng camera, phần mềm khóa trình duyệt (secure browser), nhận diện khuôn mặt, phân tích hành vi thí sinh trong quá trình thi…

Đối với thi trên giấy, quy trình giám sát và kiểm tra tương ứng cũng cần được tăng cường để đảm bảo tính đồng nhất về mức độ bảo mật giữa hai hình thức.

Theo TS Tôn Quang Cường, do trong quá trình chuyển đổi, tích hợp song song cả 2 phương án nên tại các điểm thi trên máy tính, cần có đội ngũ hỗ trợ kỹ thuật chuyên trách, được đào tạo có khả năng xử lý nhanh chóng mọi sự cố phát sinh (lỗi phần mềm, hỏng hóc phần cứng, mất kết nối Internet…) trong suốt quá trình thi.

Các sự cố này cần được ghi nhận và có quy trình bù giờ hoặc xử lý phù hợp để không ảnh hưởng đến thời gian làm bài của thí sinh. Sự cố kỹ thuật là một trong những lo ngại lớn nhất khi chuyển đổi sang thi trên máy tính.

TS Tôn Quang Cường.

TS Tôn Quang Cường.

Đánh giá định kỳ để hoàn thiện lộ trình thi trên máy tính

Nhấn mạnh lại thách thức hiện nay khi triển khai đồng thời 2 mô hình thi chính là hạ tầng và thói quen của đội ngũ và thí sinh, TS Tôn Quang Cường cho rằng, trước mắt nên triển khai thí điểm, lựa chọn những nơi có điều kiện, khả năng phù hợp; đào tạo, huấn luyện, bồi dưỡng đội ngũ triển khai, giới thiệu cho học sinh làm quen dần, đăng ký hình thức thi.

Trong thời gian tới nên thực hiện một số nghiên cứu và đánh giá định kỳ về tính công bằng, hiệu quả và trải nghiệm của thí sinh đối với cả hai hình thức thi.

Các nghiên cứu này nên tập trung vào việc phân tích dữ liệu điểm số, thời gian làm bài, phản hồi của thí sinh và cán bộ coi thi, cũng như các yếu tố tâm lý… làm cơ sở để điều chỉnh, cải tiến quy trình, công nghệ và chính sách liên quan.

Đặc biệt, tiến tới xây dựng mô hình "Thi thích ứng máy tính có yếu tố cá nhân hóa" cho các môn trắc nghiệm chứ không chỉ đơn thuần là chuyển đổi đề thi trắc nghiệm từ giấy sang máy tính với cùng một nội dung.

“Điều này không chỉ giúp đánh giá năng lực thí sinh một cách chính xác và hiệu quả hơn (do mỗi thí sinh nhận được một bộ đề tối ưu cho năng lực của mình), mà còn giảm thiểu đáng kể khả năng gian lận (vì mỗi thí sinh có một đề thi gần như độc nhất)”, TS Tôn Quang Cường cho hay.

Hiếu Nguyễn

Nguồn GD&TĐ: https://giaoducthoidai.vn/chuyen-gia-luu-y-dieu-kien-trien-khai-dong-thoi-thi-tot-nghiep-thpt-tren-giay-va-may-tinh-post786665.html