Chuyện làng - Chuyện phố: Phá lệ “Không nhận hoa, không tiếp các đoàn đến chúc mừng”

“Chúc mừng bác nhé!”

“Có gì đâu, anh em tình cảm với nhau…”

Nói là tình cảm. Nhưng lạ thay, những dịp “tình cảm” ấy thường xuất hiện rất đúng lúc, đúng người và đúng… chức vụ.

Ông Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương trao quyết định cho ông Vương Quốc Tuấn (thứ hai từ trái sang).

Chuyện tưởng chỉ ở làng, ở phố. Hóa ra trong công việc công quyền cũng có những “lệ” tương tự.

Bởi vậy, việc tân Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Vương Quốc Tuấn vừa nhận nhiệm vụ đã đề nghị các cơ quan, đơn vị, địa phương không tổ chức đoàn đến thăm hỏi, tặng hoa chúc mừng khiến nhiều người chú ý.

Văn phòng Tỉnh ủy Quảng Trị sau đó có văn bản thông báo, nêu rõ việc này nhằm thực hiện các quy định về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, chống hình thức; đồng thời không để những cuộc thăm hỏi, chúc mừng ảnh hưởng đến thời gian, công việc chung.

Một đồng nghiệp là Cựu chiến binh thạo tin đã bày tỏ hy vọng: “Chưa biết dấu ấn thành tích của anh để lại ở Bắc Ninh và Thái Nguyên là gì nhưng khi đến Quảng Trị anh đã để dấu ấn một Bí thư Tỉnh ủy thể hiện sự thanh liêm và hi vọng anh thật sự sẽ thanh liêm trong suốt cuộc đời công tác”. Bởi “Đã có thực tế một vị lãnh đạo cấp cao được một cá nhân đến tặng hoa chúc mừng ông vô tình không kiểm tra để cho chị phục vụ vứt vào sọt rác phát hiện một phong bì đựng nhiều nghìn đô la. Ông giật mình thấy rằng tệ hối lộ quả là tinh vi và từ đó ông quyết tâm đẩy mạnh công cuộc phòng chống tham nhũng, tiêu cực, tham ô hối lộ”.

Do đó, một hành xử ban đầu phá lệ “không nhận hoa, không tiếp các đoàn đến chúc mừng” của tân Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Vương Quốc Tuấn tưởng đơn giản mà đụng vào một chuyện không hề đơn giản.

Bởi thử nghĩ xem, một người vừa nhận nhiệm vụ mới, việc cần nhất là gì?

Đọc hồ sơ. Nắm tình hình. Gặp cán bộ. Nghe dân. Làm việc với doanh nghiệp. Tìm hiểu những việc đang dang dở. Tìm cách tháo gỡ những điểm nghẽn.

Thế mà nếu sáng mở cửa đã có đoàn một đến.

“Chúng tôi đến chúc mừng đồng chí!”

Bó hoa đặt xuống.

Bắt tay. Chụp ảnh. Cảm ơn!

Đoàn một vừa ra, đoàn hai đã tới.

“Chúng tôi cũng xin được chúc mừng!”

Lại hoa. Lại bắt tay. Lại chụp ảnh!

Đến chiều, phòng làm việc có thể đầy hoa, nhưng những tập hồ sơ trên bàn vẫn nằm im.

Chẳng lẽ đó là cách chúng ta “chúc mừng” một người nhận nhiệm vụ?

Hay nói cho vui theo kiểu Chuyện làng - Chuyện phố: Chúc mừng đến mức người được chúc mừng không còn thời gian làm việc?

Hoa không có lỗi. Người tặng hoa bằng tình cảm chân thành cũng chẳng có lỗi.

Cái đáng bàn là khi tặng hoa, tặng quà trở thành một thứ lệ, đến mức người không tặng lại thấy áy náy; cơ quan không đi lại sợ bị coi là “không nhiệt tình”; người khác đi thì mình cũng phải đi, vì “người ta đi hết rồi”.

Thế là một cuộc chạy đua rất lạ bắt đầu.

Không ai ra lệnh. Không ai bắt buộc. Nhưng ai cũng thấy… nên đi.

Đây mới là cái đáng ngại.

Một bó hoa vài trăm nghìn đồng có thể chẳng đáng bao nhiêu. Nhưng hàng chục cơ quan cùng tặng, hàng chục lần tổ chức đoàn, thời gian của cán bộ, phương tiện đi lại, công sức phục vụ… cộng lại thì câu chuyện không còn nằm ở giá của một bó hoa.

Nó nằm ở tâm lý hình thức.

Và xa hơn nữa là nguy cơ biến việc chúc mừng thành một thứ “đầu tư quan hệ”.

Hôm nay anh được bổ nhiệm.

Ngày mai tôi cần anh giải quyết một việc.

Hôm nay tôi đến chúc mừng.

Ngày mai biết đâu anh nhớ đến tôi.

Nếu mối quan hệ công vụ bị kéo vào vòng tròn “cho - nhận”, dù mới chỉ là tâm lý, thì ranh giới giữa tình cảm và vụ lợi sẽ ngày càng mong manh.

Bởi vậy, điều đáng suy nghĩ trong câu chuyện Quảng Trị không phải là “nhận hay không nhận một bó hoa”.

Mà là cán bộ có thể nói không với những thứ tưởng như rất bình thường hay không.

Một cán bộ mới nhận nhiệm vụ mà chủ động nói: “Xin đừng tổ chức đoàn đến chúc mừng, hãy dành thời gian làm việc”, thì thông điệp phía sau bó hoa bị từ chối còn lớn hơn giá trị của bó hoa ấy.

Đó là thông điệp về tiết kiệm. Về chống hình thức. Và trên hết, về cách nhìn đối với chức vụ.

Chức vụ không phải là cái cớ để người khác kéo đến chúc tụng.

Chức vụ là trách nhiệm được giao. Người dân không cần một vị lãnh đạo có căn phòng đầy hoa.

Người dân cần đường sá được làm đúng tiến độ, thủ tục được giải quyết đúng hạn, môi trường đầu tư minh bạch, nguồn lực công được sử dụng hiệu quả và những khó khăn của họ được lắng nghe, giải quyết.

Chính ông Vương Quốc Tuấn cũng nhấn mạnh mong muốn các cơ quan, đơn vị thể hiện sự quan tâm bằng việc tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, đoàn kết, phối hợp chặt chẽ và nỗ lực hoàn thành các mục tiêu của tỉnh.

Nói nôm na theo kiểu làng Đông: Không cần mang hoa đến cửa phòng, hãy mang kết quả công việc đến.

Tôi hỏi ông hàng xóm vốn nổi tiếng hay “bình luận thời sự”:

– Thế không tặng hoa thì biết chúc mừng bằng gì?

Ông ấy nhấp chén trà, thủng thẳng:

- Bằng việc làm.  Việc làm có gói được không?

- Không.

- Có buộc nơ được không?

- Cũng không.

- Thế có chụp ảnh được không?

Ông hàng xóm cười:

- Có. Nhưng phải chờ đến lúc công việc xong.

Ngẫm ra, ông nói cũng có lý.

Bởi một nền công vụ liêm chính không thể chỉ được xây dựng bằng những khẩu hiệu thật hay. Nó phải bắt đầu từ những việc nhỏ: Không tổ chức đoàn khi không cần thiết, không dùng tiền công cho những cuộc thăm hỏi hình thức, không để cán bộ mất thời gian vì những nghi thức không phục vụ công việc.

Và đặc biệt, đừng để chuyện tặng quà, tặng hoa trở thành “văn hóa lấy lòng”.

Cái đáng sợ nhất của một cái lệ không phải là nó tốn bao nhiêu tiền.

Mà là mọi người làm nó lâu đến mức không còn ai đặt câu hỏi: Tại sao phải làm?

Hoa rồi sẽ tàn. Lời chúc rồi cũng qua.

Những bức ảnh chụp chung rồi cũng chìm vào vô số tấm ảnh khác.

Chỉ có kết quả công việc là còn lại.

Vì thế, nếu một ngày nào đó cán bộ nhận nhiệm vụ mới mà các cơ quan không còn chen nhau mang hoa đến chúc mừng, có lẽ cũng chẳng phải chuyện đáng buồn.

Trái lại, biết đâu đó lại là một tín hiệu đáng mừng.

Bởi thay vì xếp hàng trước cửa phòng lãnh đạo để chúc mừng “tân quan”, người ta xếp hàng giải quyết công việc.

Thay vì mang hoa, mang quà, người ta mang hồ sơ đã hoàn thành.

Thay vì nói những lời chúc tụng, người ta nói:

“Thưa đồng chí, việc này chúng tôi đã làm xong.”

Ấy mới là lời chúc mừng thiết thực nhất.

Và cũng là bó hoa… lâu tàn nhất !

V.X.B