Chuyến thăm của lãnh đạo Mỹ và Nga biến Trung Quốc thành tâm điểm ngoại giao cường quốc

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc hội đàm ở Bắc Kinh, ngày 20/5/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo hãng tin CNA, các nhà phân tích cho rằng việc Washington và Moskva đều thúc đẩy tiếp xúc cấp cao với Bắc Kinh phản ánh vai trò trung tâm ngày càng rõ của Trung Quốc trong các vấn đề chiến lược, kinh tế và an ninh quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc gia tăng, Bắc Kinh tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận linh hoạt: vừa duy trì ổn định quan hệ với Mỹ, vừa củng cố quan hệ đối tác chiến lược với Nga.

Ông Michael Clarke, Phó giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Quốc gia Tương lai, Đại học Deakin (Australia), nhận định việc đồng thời tiếp đón lãnh đạo Mỹ và Nga đã góp phần củng cố hình ảnh Trung Quốc như một cường quốc mà các trung tâm quyền lực lớn đều phải tìm cách đối thoại và hợp tác.

Hai chuyến thăm, hai trọng tâm chiến lược

Theo giới quan sát, chuyến thăm của ông Putin mang đậm tính chiến lược dài hạn khi tập trung vào việc củng cố quan hệ đối tác toàn diện Trung – Nga. Hai bên đã ra tuyên bố chung về tăng cường phối hợp chiến lược, đồng thời ký nhiều văn kiện hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, thương mại, công nghệ và kết nối kinh tế.

Năm nay cũng đánh dấu 30 năm Trung Quốc và Nga thiết lập quan hệ đối tác chiến lược, trong khi Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và Hợp tác song phương bước sang năm thứ 25. Các chuyên gia nhận định đây tiếp tục là nền tảng quan trọng giúp hai nước duy trì phối hợp trong nhiều vấn đề quốc tế và khu vực.

Dù nhiều chi tiết thương mại vẫn đang được đàm phán, nhưng hợp tác năng lượng tiếp tục được xem là trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương.

Một trong những nội dung đáng chú ý là định hướng thúc đẩy các dự án năng lượng quy mô lớn, trong đó có đường ống khí đốt “Sức mạnh Siberia 2”, từng được thảo luận trong nhiều năm qua nhằm vận chuyển khí đốt từ Tây Siberia sang Trung Quốc thông qua Mông Cổ.

Ông Philipp Ivanov, nhà sáng lập công ty tư vấn rủi ro địa chính trị GRASP, bình luận: “Chuyến thăm của ông Putin cho thấy Moskva tiếp tục coi Bắc Kinh là đối tác then chốt về thị trường, công nghệ và hợp tác chiến lược trong bối cảnh môi trường quốc tế biến động phức tạp”.

Trong khi đó, chuyến thăm của ông Trump được nhìn nhận chủ yếu nhằm duy trì ổn định trong quan hệ Mỹ – Trung, vốn có ảnh hưởng sâu rộng tới kinh tế và an ninh toàn cầu. Nội dung trao đổi tập trung vào thương mại, chuỗi cung ứng, kiểm soát công nghệ, an ninh hàng hải và các vấn đề khu vực.

Giới quan sát nhận định Bắc Kinh vẫn xem quan hệ với Washington là biến số đối ngoại có ảnh hưởng lớn nhất tới môi trường chiến lược và triển vọng kinh tế của nước này. Vì vậy, việc duy trì đối thoại cấp cao với Mỹ được xem là yếu tố cần thiết nhằm kiểm soát bất đồng và hạn chế nguy cơ cạnh tranh vượt ngoài tầm kiểm soát.

Ông Ivanov cho rằng quan hệ Mỹ – Trung vẫn là mối quan hệ “có ảnh hưởng lớn nhất đối với cục diện chính trị và kinh tế toàn cầu”, trong khi Nga tiếp tục giữ vai trò đối tác chiến lược quan trọng của Trung Quốc.

Bắc Kinh phát tín hiệu về thế cân bằng chiến lược

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) trong cuộc hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái, phía trước) đang ở thăm Bắc Kinh, ngày 14/5/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Việc Trung Quốc liên tiếp đón lãnh đạo Mỹ và Nga trong thời gian ngắn cũng được đánh giá là thông điệp cho thấy Bắc Kinh vẫn duy trì được không gian chiến lược đáng kể trong quan hệ với các trung tâm quyền lực lớn.

Các chuyên gia cho rằng Trung Quốc đang theo đuổi chiến lược “song hành”: vừa ổn định cạnh tranh với Mỹ, vừa duy trì quan hệ đối tác chiến lược với Nga nhằm bảo đảm lợi ích an ninh, năng lượng và vị thế quốc tế.

Ông Dylan Loh, Phó giáo sư tại Trường Khoa học Xã hội thuộc Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), nhận định các chuyến thăm cho thấy dù là vô tình hay có chủ đích, Trung Quốc vẫn có nhiều lựa chọn chiến lược và có thể duy trì quan hệ với cả Washington lẫn Moskva. “Hai mối quan hệ này không loại trừ lẫn nhau”, ông nói.

Theo một số học giả quốc tế, cục diện hiện nay chưa phản ánh sự hình thành một G2 thực chất giữa Mỹ và Trung Quốc. Bắc Kinh tiếp tục nhấn mạnh quan điểm ủng hộ trật tự thế giới đa cực, đồng thời thúc đẩy hợp tác với nhiều đối tác khác ngoài Washington.

Trong tuyên bố chung nhân chuyến thăm của ông Putin, Trung Quốc và Nga tái khẳng định quan điểm ủng hộ một cấu trúc quốc tế đa cực, đề cao vai trò của đối thoại, hợp tác và các cơ chế đa phương.

Li Yaqi, nhà nghiên cứu về quan hệ quốc tế tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (Singapore), cho rằng Bắc Kinh không muốn bị nhìn nhận như đang xây dựng một cơ chế “đồng quản trị toàn cầu” với Washington, mà tiếp tục ưu tiên cách tiếp cận đa cực và linh hoạt hơn trong quan hệ quốc tế.

Cạnh tranh nước lớn tiếp tục định hình trật tự thế giới

Giới quan sát cho rằng quan hệ Mỹ – Trung vẫn là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất tới xu hướng chính trị và kinh tế toàn cầu trong nhiều năm tới. Tuy nhiên, Nga tiếp tục giữ vai trò đối tác chiến lược quan trọng đối với Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, an ninh và cân bằng địa chính trị.

Trong bối cảnh thế giới bước vào giai đoạn cạnh tranh chiến lược ngày càng sâu sắc, các cường quốc đều đang điều chỉnh chính sách nhằm mở rộng không gian ảnh hưởng và bảo đảm lợi ích quốc gia.

Theo các chuyên gia, việc Bắc Kinh đồng thời duy trì tiếp xúc cấp cao với cả Washington và Moskva cho thấy Trung Quốc đang nỗ lực củng cố vị thế như một cực quyền lực quan trọng trong trật tự quốc tế đang chuyển dịch theo hướng đa trung tâm hơn.

Ông Jonathan Ping, Phó giáo sư tại Đại học Bond (Australia), nhận định khả năng hình thành một cơ chế G2 chính thức giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn còn khá xa, dù hai nền kinh tế lớn nhất thế giới buộc phải duy trì phối hợp trong xử lý một số vấn đề toàn cầu.

Trong khi đó, ông Chong Ja Ian, Phó giáo sư tại Đại học Quốc gia Singapore, cho rằng cục diện thế giới thời gian tới sẽ còn phụ thuộc lớn vào vai trò của các chủ thể khác như Liên minh châu Âu, Ấn Độ, Nhật Bản và các nền kinh tế mới nổi.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gia tăng, việc Bắc Kinh liên tiếp đón tiếp lãnh đạo Mỹ và Nga cho thấy Trung Quốc đang nỗ lực duy trì thế cân bằng linh hoạt giữa cạnh tranh và hợp tác, đồng thời củng cố vai trò như một cực quyền lực quan trọng trong trật tự quốc tế đang chuyển dịch.

Giới quan sát cho rằng cục diện thế giới thời gian tới nhiều khả năng sẽ không vận động theo mô hình lưỡng cực truyền thống, mà theo hướng đa trung tâm, đan xen giữa cạnh tranh, kiềm chế và phụ thuộc lẫn nhau giữa các cường quốc.