Chuyện thầy cô 9x hái sim gây quỹ, gieo tiếng Việt nơi dốc núi

Cùng là những người con của đồng bào thiểu số lớn lên trong gian khó, thầy La Văn Du (dân tộc Tày) và cô Lỷ Móc Làu (dân tộc Sán Chỉ) đã trở về chính quê hương mình để cắm bản gieo chữ, thắp sáng tri thức và ước mơ cho nhiều thế hệ học trò.

Con đường dẫn vào xã vùng cao Nghĩa Tá (tỉnh Thái Nguyên) những ngày mưa phùn trơn như đổ mỡ. Dưới chân những con dốc dựng đứng, bóng dáng thầy giáo La Văn Du thoăn thoắt bước đi đã trở nên quen thuộc suốt nhiều năm qua. Ở một góc trời biên cương khác, tại xã Hải Sơn (tỉnh Quảng Ninh) – nơi có đến hơn 91% là đồng bào Dao, Sán Chỉ sinh sống, cô giáo Lỷ Móc Làu miệt mài nắn nót từng âm vần đầu đời cho những đứa trẻ mầm non còn bẽn lẽn.

Họ cùng sinh năm 1990, cùng sinh ra từ bản làng, nơi những mái nhà thưa thớt giữa núi rừng. Tuổi thơ của thầy Du là những chuỗi ngày cuốc bộ trên những con dốc đá lởm chởm, còn tuổi thơ của cô Làu là mái ấm nghèo đông anh chị em nơi dải đất biên viễn thiếu thốn đủ bề.

Những khó khăn ấy đã hun đúc nghị lực vượt khó và tình yêu tri thức, thôi thúc họ trở thành giáo viên mang con chữ về bản.

Thầy La Văn Du hướng dẫn học sinh bán trú gấp xếp chăn sau giờ ngủ trưa. Ảnh: NVCC

Thầy La Văn Du hướng dẫn học sinh bán trú gấp xếp chăn sau giờ ngủ trưa. Ảnh: NVCC

Học sinh của họ phần lớn là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Nhà các em nằm sâu trong những bản làng, thưa thớt dưới chân đồi. Có em mỗi ngày phải vượt qua những con đường quanh co, dốc núi để đến trường. Những ngày trời mưa, đường đất trở nên trơn trượt; những ngày mùa đông giá lạnh, các em vẫn khoác chiếc áo mỏng manh, mang theo quyển vở nhỏ đến lớp.

“Nhìn các em, tôi như thấy chính tuổi thơ của mình. Vì thế tôi luôn tự nhủ, giáo viên ở vùng cao không chỉ dạy học sinh những con chữ, mà còn phải là người thấu hiểu, sẻ chia và đồng hành với các em trên hành trình trưởng thành”, thầy Du bộc bạch.

Những quả sim tím gom thành sách, áo

Mười năm trong nghề giáo là chừng ấy năm thầy La Văn Du gắn bó với những điểm trường khó khăn. Ký ức của thầy là những bữa trưa chia nhau từng gói mì tôm sống cùng học trò; những ngày cùng phụ huynh vào rừng chặt nứa, dựng lán tạm làm chỗ ở bán trú cho các em; và mùa hái sim tím gây quỹ học trò.

Ngày còn công tác tại Trường Tiểu học Cốc Đán (huyện Ngân Sơn cũ), nhìn nhiều học trò đói ăn, thiếu sách vở, thầy Du đã nảy ra sáng kiến gây quỹ. Mỗi buổi chiều sau giờ tan học, thầy trò lại rủ nhau lên sườn đồi hái quả sim rừng mang ra chợ bán. Từng đồng tiền lẻ tích cóp từ những quả sim tím mọng nơi bìa rừng đã trở thành manh áo ấm, tập vở mới trao tận tay trò nghèo.

“Với nhiều người, đó chỉ là những quả sim nhỏ bé, nhưng với tôi, đó là một bài học lớn. Tôi đã nhìn thấy trong đôi bàn tay nhỏ bé của học trò sự sẻ chia; nhìn thấy những em học sinh dù cuộc sống của chính mình còn nhiều khó khăn nhưng vẫn sẵn sàng cùng thầy cô giúp đỡ những bạn có hoàn cảnh khó khăn hơn”, thầy Du nói.

Năm 2021 khi chuyển công tác về trường Tiểu học và THCS Nghĩa Tá tại quê hương, thầy Du vẫn tiếp tục hành trình truyền dạy kiến thức và tìm kiếm nguồn lực để hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn. “Tôi luôn nghĩ rằng, nếu có thể làm được một điều gì đó, dù rất nhỏ thôi, để giúp các em có thêm một bữa cơm, một chiếc áo ấm, một quyển sách hay đơn giản có thêm động lực để tiếp tục đến trường, thì cũng đã là một niềm hạnh phúc lớn đối với tôi”, thầy Du nói.

Thầy Du thăm hỏi, trao tiền vận động được cho em Triệu Quốc Hoàn. Ảnh: NVCC

Thầy Du thăm hỏi, trao tiền vận động được cho em Triệu Quốc Hoàn. Ảnh: NVCC

Và trong hành trình ấy có câu chuyện xúc động về Triệu Quốc Hoàn - cậu học trò người Dao nhỏ bé, gầy gò, nước da xanh xao ở Trường TH&THCS Nghĩa Tá.

Năm 2024, Hoan liên tục bỏ học. Cứ mỗi lần thấy bóng dáng thầy cô bước vào bản, cậu bé gầy gò, xanh xao lại hốt hoảng chạy trốn biệt tăm vào rừng sâu. Có hôm trời mưa phùn, thầy Du lặn lội hơn 7 cây số vào tận nhà tìm, thấy Hoàn đang co ro nấp sau tảng đá bên khe suối cạnh mấy con vịt.

Tìm hiểu ngọn nguồn, người thầy chết lặng khi nghe lời thú nhận ngây ngô: “Em đi học em bị mệt… em không muốn đi”. Cậu bé không sợ trường, sợ lớp, mà sợ cơ thể không còn sức lực, những lúc không thể thở được. Đi khám, bác sĩ kết luận Hoàn bị tim bẩm sinh nặng.

Cùng với nhà trường, thầy Du động viên gia đình đưa Hoàn đi khám và chữa bệnh. Thầy Du cũng tích cực kêu gọi sự hỗ trợ từ cộng đồng, các mạnh thường quân, để Hoàn có thêm cơ hội được chữa bệnh và tiếp tục sống khoẻ mạnh. Những điều tốt đẹp đã đến, những tấm lòng nhân ái từ cộng đồng đã chung tay đưa Hoàn xuống Hà Nội phẫu thuật thành công.

“Đôi khi trong cuộc đời của một người giáo viên, điều hạnh phúc nhất không phải là những gì mình đã làm được cho bản thân, mà chính là được nhìn thấy học trò của mình khỏe mạnh hơn, hạnh phúc hơn và có thêm cơ hội để tiếp tục sống, tiếp tục học tập và tiếp tục thực hiện những ước mơ của tuổi thơ”, thầy Du nói.

Chắp cánh tiếng Việt cho trẻ vùng biên

Đến với dải đất biên giới Hải Sơn (Quảng Ninh), cô giáo Lỷ Móc Làu mang đến hành trình về sự tỉ mỉ, kiên trì và ngọn lửa xung kích của thủ lĩnh phong trào.

Hải Sơn điều kiện kinh tế địa phương còn nhiều khó khăn. Một số cha mẹ đi làm thuê xa nhà, con trẻ ở với ông bà, vốn tiếng Việt và khả năng giao tiếp càng thêm hạn chế.

Không để rào cản ngôn ngữ ảnh hưởng tới chất lượng dạy học và hạn chế tương lai của học trò, cô Làu trăn trở liên tục tìm tòi, cho ra đời nhiều sáng kiến tăng cường khả năng tiếng Việt đối với trẻ em dân tộc thiểu số lớp 2-3 tuổi, lớp 5-6 tuổi…; cũng như phát triển kỹ năng nghe-nói, phát triển thể chất cho trẻ. Sáng kiến phát triển khả năng nghe, nói tiếng Việt của cô Làu đã đạt giải cấp thành phố và được nhân rộng toàn địa bàn.

Cô Lỷ Móc Làu có nhiều sáng kiến giúp học sinh phát triển khả năng nghe, nói tiếng Việt. Ảnh: NVCC

Cô Lỷ Móc Làu có nhiều sáng kiến giúp học sinh phát triển khả năng nghe, nói tiếng Việt. Ảnh: NVCC

Trong quá trình giảng dạy, cô Làu còn liên tục tìm giải pháp để giờ học thêm sinh động, gần gũi và phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi mầm non. Cô tận dụng vỏ sò, quả thông, hòn sỏi bên suối, cành cây khô làm đồ dùng học tập; lồng ghép phương pháp giáo dục tiên tiến STEAM, Montessori và thậm chí ứng dụng cả công nghệ số trong bài giảng.

Cô còn tổ chức các trò chơi gắn với vận động, âm nhạc tiếp cận đa văn hóa, và kể chuyện sáng tạo, giúp các con tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, nhẹ nhàng và hiệu quả, luôn tăng cường tiếng Việt cho trẻ trong tất cả các hoạt động trong ngày.

Từ những đứa trẻ ngơ ngác, sau một năm học dưới bàn tay chăm sóc của cô Lầu, tỷ lệ trẻ nghe hiểu tiếng Việt tăng hay khả năng trẻ diễn đạt câu trọn vẹn tăng ấn tượng.

Cô Làu bộc bạch: “Nụ cười trong sáng của các con chính là nguồn động lực lớn lao nhất, giúp tôi thêm vững tin, thêm yêu nghề và gắn bó lâu dài với sự nghiệp trồng người. Dù còn nhiều vất vả, nhưng chính môi trường đặc thù ấy đã rèn luyện cho tôi sự kiên trì, tinh thần trách nhiệm và tình yêu thương dành cho trẻ”.

Cùng với việc đứng lớp, trên cương vị Bí thư Chi đoàn trường, cô giáo Lỷ Móc Làu luôn tích cực tham gia các phong trào thi đua, hoạt động văn nghệ – thể thao, chương trình thiện nguyện và hoạt động trải nghiệm cho học trò.

Cô Lỷ Móc Làu được tuyên dương trong chương trình Chia sẻ cùng thầy cô năm 2026.

Cô Lỷ Móc Làu được tuyên dương trong chương trình Chia sẻ cùng thầy cô năm 2026.

Thầy La Văn Du và cô Lỷ Móc Làu là 2 trong số 34 giáo viên tiêu biểu, được T.Ư Hội LHTN Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp tổ chức tuyên dương trong chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2026 dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11).

Xuân Tùng

Nguồn Tiền Phong: https://tienphong.vn/chuyen-thay-co-9x-hai-sim-gay-quy-gieo-tieng-viet-noi-doc-nui-post1895467.tpo