Chuyển từ 'chăm lo, hỗ trợ' sang đồng hành, khơi dậy nội lực của đồng bào dân tộc thiểu số

Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài vừa ký ban hành Kết luận số 01 về đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác dân tộc giai đoạn mới.

Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam với các đại biểu dự Đại hội XI MTTQ Việt Nam, tháng 5/2026. Ảnh: Như Ý.

Đổi mới tư duy và cách tiếp cận trong công tác dân tộc

Theo kết luận, trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam yêu cầu quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng: Bảo đảm các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ cùng phát triển; thúc đẩy tính tích cực, ý chí tự lực, tự cường của đồng bào các dân tộc trong phát triển kinh tế - xã hội, vươn lên thoát nghèo và giảm nghèo đa chiều bền vững. Đảm bảo sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng; sự phối hợp thường xuyên với các cơ quan Nhà nước; sự phối hợp thống nhất hành động với các tổ chức thành viên và sự chủ động, sáng tạo của Ủy ban MTTQ các cấp trong chủ trì, phối hợp thực hiện công tác dân tộc nhằm củng cố, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Cùng với đó, cần thống nhất nhận thức: Vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược cơ bản, lâu dài, đồng thời cũng là vấn đề cấp bách hiện nay của cách mạng Việt Nam. Làm tốt công tác dân tộc của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội là yêu cầu vừa mang tính cấp bách, vừa mang tính chiến lược, góp phần phát huy sức mạnh nội sinh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

“Gắn công tác dân tộc của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo đa chiều bền vững, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, bảo đảm quốc phòng - an ninh, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, bảo vệ chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ”, kết luận nêu rõ.

Kết luận cũng lưu ý, phải đổi mới tư duy và cách tiếp cận trong công tác dân tộc, chuyển mạnh từ tư duy “chăm lo, hỗ trợ” sang đồng hành, khơi dậy nội lực, phát huy vai trò chủ thể của đồng bào dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế - xã hội. Xác định đồng bào dân tộc thiểu số vừa là đối tượng vận động, vừa là chủ thể tham gia xây dựng và thực thi chính sách.

Bên cạnh đó, đổi mới công tác dân tộc phải trên cơ sở rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm trong phân công, phối hợp và thống nhất hành động, cụ thể: Rõ về vai trò, trách nhiệm chủ trì của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp; sự phân công và vai trò nòng cốt thực hiện của các tổ chức chính trị - xã hội và vai trò chủ động phối hợp, thống nhất hành động của các tổ chức thành viên cùng cấp trong lựa chọn nội dung tuyên truyền, vận động, đoàn kết; thực hiện quyền làm chủ của đồng bào dân tộc trên các lĩnh vực kinh tế, xã hội, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, bảo đảm quốc phòng, an ninh và công tác đối ngoại.

Một vấn đề khác, cần thực hiện tốt chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đồng bào dân tộc thiểu số. Bảo đảm vai trò nòng cốt chính trị của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội để đồng bào dân tộc thực hiện quyền làm chủ theo chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Phân công thực hiện rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm

Kết luận cũng nêu rõ các nhiệm vụ, giải pháp phải thực hiện, trong đó, yêu cầu đổi mới toàn diện nội dung, phương thức công tác tuyên truyền, vận động nhân dân, tập hợp đoàn viên, hội viên vùng đồng bào dân tộc thiểu số tham gia xây dựng và hoàn thiện các chủ trương, chính sách về dân tộc và công tác dân tộc, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi trong tình hình mới.

Cùng với đó, cần nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện xã hội, giám sát việc thực hiện chính sách dân tộc và đầu tư công ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số; theo dõi, đôn đốc việc giải quyết kiến nghị sau giám sát. Tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, lực lượng vũ trang trong công tác dân tộc, bảo đảm an ninh, trật tự và đối ngoại nhân dân ở vùng biên giới.

Một vấn đề nữa, cần đổi mới việc lựa chọn nội dung hoạt động, phương thức phối hợp và thống nhất hành động trong công tác dân tộc theo hướng phân công thực hiện rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, tránh chồng chéo nhiệm vụ; đẩy mạnh các phong trào thi đua, các cuộc vận động; xây dựng và nhân rộng các mô hình hiệu quả, phù hợp với đặc điểm dân tộc, địa bàn.

Theo kết luận, ở Trung ương, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Thường trực các tổ chức chính trị - xã hội xây dựng hướng dẫn/chương trình/kế hoạch hành động để quán triệt, triển khai thực hiện Kết luận tới Ủy ban MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội các cấp; hướng dẫn cơ chế phối hợp, thống nhất hành động trong công tác dân tộc, nhất là công tác vận động, tập hợp phát huy vai trò già làng, trưởng bản, người có uy tín, trí thức trẻ là người dân tộc thiểu số trong tuyên truyền, vận động và tham gia các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động do MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội phát động.

Ở địa phương, cần tổ chức quán triệt, triển khai nghiêm túc các nội dung của kết luận; cụ thể hóa kết luận vào chương trình, kế hoạch công tác và các nhiệm vụ thường xuyên của Ủy ban MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp tại địa phương, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn từng vùng, từng địa bàn đồng bào dân tộc thiểu số…