Chuyển từ duy trì năng lực sản xuất sang xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hàng hải

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc với các cơ quan liên quan về phát triển công nghiệp hàng hải. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng; lãnh đạo Chính phủ, các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương và một số tập đoàn, tổng công ty.

Sau khi nghe báo cáo và các ý kiến phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, để Việt Nam trở thành một quốc gia biển mạnh phải có nền công nghiệp hàng hải phát triển. Đây không chỉ là phát triển một ngành sản xuất, mà là xây dựng năng lực quốc gia trên biển và đường thủy, gắn phát triển kinh tế với quốc phòng-an ninh, tự chủ vận tải, logistics, an ninh chuỗi cung ứng và hội nhập quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, nước ta đã có nền tảng công nghiệp đóng tàu, lao động kỹ thuật, hệ thống cảng, mạng lưới đường thủy và nhu cầu lớn về phương tiện, nhưng năng lực còn phân tán, thiếu liên kết; các khâu thiết kế, công nghiệp phụ trợ, đăng kiểm, tài chính, dữ liệu, nhân lực, quản trị còn hạn chế. Nhu cầu đóng mới, sửa chữa, hoán cải, hiện đại hóa chưa được tổ chức thành thị trường dài hạn, có tiêu chuẩn và khả năng phát triển. Trong khi đó, cạnh tranh hiện nay là cạnh tranh của cả hệ sinh thái, không chỉ của từng nhà máy.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại cuộc làm việc. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Để phát triển ngành công nghiệp hàng hải quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh quan điểm chỉ đạo: Phải đặt ngành công nghiệp hàng hải đúng vị trí trong chiến lược xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Đây là năng lực công nghiệp nền tảng, phục vụ phát triển kinh tế biển, tổ chức hệ thống giao thông thủy, bảo đảm quốc phòng-an ninh và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược.

Phải phát triển công nghiệp đóng tàu theo tư duy hệ sinh thái, đồng bộ với đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa, cảng, logistics, công nghiệp phụ trợ và dịch vụ trong suốt vòng đời phương tiện. Phát triển có chọn lọc, có trọng tâm, có điều kiện, dựa trên nhu cầu và lợi thế cạnh tranh quốc gia. Không phát triển từng nhà máy, từng địa phương hoặc từng loại sản phẩm biệt lập.

Nhà nước kiến tạo phát triển, định hướng chiến lược; doanh nghiệp trực tiếp đầu tư, sản xuất, đổi mới, cạnh tranh và chịu trách nhiệm về hiệu quả. Hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài và phát triển công nghiệp quốc phòng lưỡng dụng phải phục vụ nâng cao năng lực tự chủ quốc gia.

Định hướng nhiệm vụ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tập trung mở khóa thị trường, khai thác hiệu quả năng lực hiện có. Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp hàng hải và cơ khí biển đến năm 2035, tầm nhìn năm 2050; khắc phục tình trạng chính sách phân tán, thiếu công cụ và thiếu sản phẩm đầu ra.

Các đồng chí lãnh đạo tham dự cuộc làm việc. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Tổ chức rà soát, đánh giá, phân loại toàn diện năng lực của ngành; xác định rõ năng lực nào cần bảo toàn, nâng cấp, liên kết, chuyển đổi hoặc xử lý; nhận diện những doanh nghiệp, tài sản, công nghệ, dữ liệu và đội ngũ kỹ thuật có giá trị chiến lược để có phương án phù hợp. Kết quả rà soát phải trở thành căn cứ cho hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực và kiểm tra hiệu quả. Hoàn thiện cơ chế tài chính, tín dụng, bảo lãnh và bảo hiểm phù hợp với đặc thù hợp đồng lớn, chu kỳ dài, rủi ro cao của ngành đóng tàu. Cơ chế hỗ trợ phải có điều kiện, đúng đối tượng, gắn với đơn hàng, năng lực doanh nghiệp, phương án tài chính khả thi và quản trị minh bạch.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tổ chức lại thị trường trong nước, gắn nhu cầu phát triển đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa, tàu công vụ, dịch vụ ngoài khơi và quốc phòng-an ninh với năng lực công nghiệp trong nước trên nguyên tắc cạnh tranh, chất lượng và hiệu quả. Trước mắt, coi sửa chữa, hoán cải, nâng cấp xanh, bảo trì và dịch vụ vòng đời là hướng quan trọng để khai thác năng lực hiện có, tạo dòng tiền và giữ lao động có kỹ thuật.

Khẩn trương xử lý các tồn tại của Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) theo theo đúng chủ trương của Đảng và pháp luật; tách bạch xử lý pháp lý, tài chính với bảo toàn có chọn lọc năng lực công nghiệp còn giá trị; bảo đảm kỷ luật, minh bạch, không để thất thoát tài sản Nhà nước; không xử lý cơ học làm mất hạ tầng, công nghệ, dữ liệu, quan hệ khách hàng, đội ngũ lao động kỹ thuật khó tái tạo.

Về nhiệm vụ lâu dài, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt, phải chuyển từ duy trì năng lực sản xuất sang xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hàng hải và đường thủy hiện đại, xanh, số, có khả năng tự chủ và cạnh tranh quốc tế. Phát triển đồng bộ công nghiệp phụ trợ, thiết kế, khoa học-công nghệ, đăng kiểm, tiêu chuẩn, dữ liệu và nhân lực chất lượng cao.

Các đồng chí lãnh đạo tham dự cuộc làm việc. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Khuyến khích hình thành những doanh nghiệp đủ năng lực tổ chức chuỗi, quản trị hợp đồng tổng thể và chịu trách nhiệm về sản phẩm cuối cùng. Hình thành một số trung tâm, cụm liên kết công nghiệp hàng hải và đường thủy trọng điểm theo lợi thế vùng, có chuyên môn hóa và kết nối trong mạng lưới quốc gia. Việc phát triển sửa chữa, tháo dỡ, tái chế tàu phải gắn với kinh tế tuần hoàn và tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn quốc tế về lao động, an toàn, môi trường.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị ngay sau cuộc họp, Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể hóa các định hướng và nhiệm vụ thành chương trình, đề án, kế hoạch và cơ chế, chính sách theo thẩm quyền. Quá trình tổ chức thực hiện phải bảo đảm rõ trách nhiệm, tiến độ và kết quả, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm sự trì trệ, né tránh.

Tinh thần chung là phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia bằng tư duy hệ sinh thái; phát huy đúng vai trò của Nhà nước, các khu vực doanh nghiệp và hợp tác quốc tế; không cứu trợ dàn trải, không bao cấp trở lại, không đầu tư theo phong trào; xử lý dứt điểm tồn tại, bảo toàn cái còn giá trị và tổ chức lại nhu cầu của đất nước thành thị trường có kỷ luật cho những doanh nghiệp thực sự có năng lực.