Chuyển từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”

Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Phú Thọ đã phỏng vấn Nhà giáo Ưu tú Phùng Quốc Lập - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo về những giải pháp đổi mới quản trị và tạo chuyển biến về chất lượng giáo dục trên địa bàn tỉnh.

Nhà giáo Ưu tú Phùng Quốc Lập - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo.

Phóng viên: Thưa đồng chí, chuyển từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục” được xem là một yêu cầu quan trọng trong đổi mới giáo dục. Ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh sẽ cụ thể hóa sự chuyển đổi này như thế nào trong công tác chỉ đạo, điều hành thời gian tới?

Nhà giáo Ưu tú Phùng Quốc Lập: Ngành Giáo dục và Đào tạo xác định việc chuyển dịch từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục” là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt, quyết tâm tạo bước chuyển căn bản và thực chất trong toàn hệ thống qua 4 nhóm giải pháp. Ngành cụ thể hóa mục tiêu phát triển thành Bộ chỉ số phát triển giáo dục địa phương, áp dụng đồng bộ với lộ trình phân kỳ hằng năm đến năm 2030.

Mọi nhiệm vụ được vận hành nghiêm túc theo nguyên tắc: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm. Kiên quyết thay đổi phương thức đánh giá, chuyển từ sổ sách hành chính sang đo lường kết quả đầu ra (sự tiến bộ của người học, điều kiện làm việc của nhà giáo, chất lượng nguồn nhân lực).

Ngành sẽ dồn lực kiểm tra, hỗ trợ các đơn vị triển khai chậm để kịp thời tháo gỡ điểm nghẽn. Tỉnh tập trung từng bước giải quyết các vướng mắc về nhân lực và cơ sở vật chất nhằm bảo đảm mục tiêu: Đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên; tuyệt đối không để học sinh vì hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường.

Việc rà soát, bố trí đội ngũ và đầu tư hạ tầng được thực hiện sát thực tế, ưu tiên khu vực khó khăn và địa bàn gia tăng dân số cơ học. Ngành triệt để cắt giảm các cuộc thi phong trào, hội họp và hồ sơ thủ tục không cần thiết để trả lại thời gian cho giáo viên tập trung vào chuyên môn.

Trọng tâm là nâng cao chất lượng giờ học chính khóa, đẩy mạnh giáo dục STEM, kỹ năng số, ứng dụng AI có kiểm soát và thực hiện lộ trình từng bước đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai. Đồng thời, giữ vững kỷ cương “thầy ra thầy, trò ra trò” gắn với văn hóa Đất Tổ; đề cao trách nhiệm người đứng đầu về an toàn trường học và an toàn thực phẩm bán trú.

Tỉnh tập trung mở rộng xây dựng, làm sạch cơ sở dữ liệu ngành và hoàn thiện hệ điều hành thông minh. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và AI vào quản lý, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá là nền tảng cốt lõi giúp nâng cao hiệu quả điều hành, thúc đẩy giáo dục Đất Tổ phát triển bền vững.

Trường Tiểu học Văn Lang, xã Văn Lang được đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị đảm bảo phục vụ tốt công tác dạy - học.

Phóng viên: Trong mô hình quản trị mới, quyền tự chủ và trách nhiệm của các cơ sở giáo dục, nhất là người đứng đầu nhà trường sẽ được phát huy ra sao để mỗi trường chủ động xây dựng Kế hoạch giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế, thay vì chỉ thực hiện các nhiệm vụ hành chính được giao thưa đồng chí?

Nhà giáo Ưu tú Phùng Quốc Lập: Trong mô hình "quản trị phát triển", người đứng đầu nhà trường không còn là người thụ động thi hành mệnh lệnh hành chính, mà phải trở thành "kiến trúc sư" chủ động kiến tạo chất lượng.

Bám sát chuẩn hiệu trưởng theo quy định hiện hành, quyền tự chủ và trách nhiệm của người đứng đầu sẽ được phát huy qua 4 khía cạnh đột phá: Tự chủ kiến tạo bản sắc thay vì rập khuôn chờ chỉ tiêu, hiệu trưởng được trao quyền chủ động thiết kế Kế hoạch giáo dục sát với thực tiễn địa phương và năng lực người học.

Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo hướng cá thể hóa; linh hoạt đưa các xu hướng giáo dục hiện đại (STEM, AI, kỹ năng số, Tiếng Anh) gắn kết với chiều sâu lịch sử, văn hóa Đất Tổ. Chính sự chủ động này sẽ định hình bản sắc, uy tín và “thương hiệu” riêng cho từng cơ sở giáo dục, hướng tới nâng cao chất lượng giáo dục.

Quản trị nhân sự trong giai đoạn mới đòi hỏi người đứng đầu phải biết phân cấp, ủy quyền triệt để cho các tổ chuyên môn. Đặc biệt, phải kiên quyết cắt giảm các hồ sơ sổ sách, họp hành và những cuộc thi phong trào mang tính hình thức.

Hoạt động quản trị phải tuân thủ nguyên tắc “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm). Năng lực của hiệu trưởng không đo bằng độ dày của báo cáo, mà đo bằng khả năng khắc phục các “vùng lõm” chất lượng; bằng cam kết giữ vững kỷ cương “thầy ra thầy, trò ra trò”, bảo đảm an toàn học đường. Đồng thời, phải công khai kết quả, sẵn sàng lắng nghe và giải quyết thấu đáo mọi phản hồi từ phụ huynh, cộng đồng.

Phóng viên: Thưa đồng chí, để quản trị giáo dục thực sự hướng tới chất lượng và phát triển bền vững, ngành sẽ có những giải pháp gì trong xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; phân bổ nguồn lực và ứng dụng chuyển đổi số, qua đó, lấy sự tiến bộ của người học làm thước đo hiệu quả?

Nhà giáo Ưu tú Phùng Quốc Lập: Trước yêu cầu đổi mới quản trị phát triển giáo dục, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh xác định trọng tâm trước hết là phát triển đội ngũ, tối ưu hóa nguồn lực tại chỗ, đồng thời quyết liệt tháo gỡ những điểm nghẽn về biên chế. Việc phân bổ nguồn lực cũng được thực hiện theo hướng tập trung, hiệu quả, ưu tiên những nhiệm vụ thiết yếu, những địa bàn còn khó khăn, không đầu tư dàn trải. Quản trị dựa trên dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" và đổi mới sinh thái giáo dục.

Đổi mới sinh thái quản trị và phương pháp dạy - học: 100% cơ sở giáo dục vận hành trên không gian số với hồ sơ điện tử, liên lạc phụ huynh, thanh toán không dùng tiền mặt và tuyển sinh trực tuyến. Thí điểm mô hình lớp học thông minh, dạy học kết hợp (blended learning), tích hợp trợ lý ảo AI và khai thác triệt để cổng học liệu mở dayhocso.phutho.edu.vn. Đẩy mạnh xây dựng ngân hàng câu hỏi trực tuyến và dịch chuyển mạnh mẽ sang kiểm tra, thi trên máy tính để đón đầu lộ trình thi Tốt nghiệp THPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Phổ cập kỹ năng số và phát triển mạng lưới chuyên gia nòng cốt: Triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” đào tạo đại trà kỹ năng số cho toàn bộ nhân sự và học sinh; 100% nhà giáo được cấp tài khoản và hồ sơ số để chủ động tự bồi dưỡng mọi lúc, mọi nơi. Thành lập đội ngũ chuyên gia nòng cốt cấp tỉnh về chuyển đổi số làm đầu tàu dẫn dắt toàn ngành. Kiện toàn hạ tầng số, bảo mật và bứt phá không gian STEM.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!