Cơ cấu mới cây trồng lâm nghiệp

Thời gian qua, việc phát triển rừng trồng sản xuất (RTSX) đã tạo ra bước đột phá tương đối toàn diện, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế lâm nghiệp tỉnh. Đặc biệt, RTSX còn tạo nguồn sinh kế chủ lực, việc làm ổn định, giúp nâng cao thu nhập và xóa đói giảm nghèo cho nhiều người dân tại các khu vực nông thôn, miền núi.

Tuy nhiên, quá trình phát triển RTSX vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, như: Cơ cấu cây trồng RTSX chưa phù hợp; phần lớn diện tích RTSX với mục đích chủ yếu khai thác gỗ dăm, giấy với các loại cây mọc nhanh như keo, bạch đàn, kèm theo chu kỳ khai thác ngắn (thường từ 4-5 năm) nên giá trị kinh tế thu được còn thấp, chịu nhiều rủi ro bởi các yếu tố như thiên tai, mức độ tiêu thụ và giá thu mua.

Gia đình ông Nguyễn Thanh Bình, trú tại xã Trung Thuần hiện đang sở hữu trên 3ha đất vùng gò đồi. Với số diện tích kể trên, trước đây, gia đình ông Bình hầu như chỉ biết trồng cây bạch đàn, keo lai nên hiệu quả kinh tế mang lại không cao. Chừng 10 năm trở lại đây, ông Bình đã mạnh dạn chuyển hơn 2ha đất gò đồi sang trồng cây mít kết hợp với hồ tiêu, nén lấy củ và ong lấy mật, gà thả vườn... Nhờ đó, hiệu quả kinh tế gia đình đã có sự chuyển biến tích cực so với những năm trước đây.

Vườn trồng mít bản địa kết hợp cây hồ tiêu tại xã Nam Trạch mang lại hiệu quả kinh tế cao - Ảnh: V.Minh

Ông Bình chia sẻ: “Nhờ mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, bình quân mỗi năm gia đình tôi thu về lãi ròng gần 100 triệu đồng/ha từ việc bán các sản phẩm hồ tiêu, nén, mật ong, gà thả vườn. Nếu trên diện tích này chỉ trồng cây keo lai thì phải chờ đợi ít nhất từ 4-5 năm mới có thể bán được khoảng 60-80 triệu đồng/ha, hiệu quả kinh tế mang lại rất thấp. Đó là chưa tính tới việc rừng keo phải luôn đối mặt với nguy cơ cháy rừng vào mùa khô, những trận bão lũ xảy ra hằng năm nên độ rủi ro khá cao.

Quanh khu vực này hiện có khá nhiều diện tích đất lâm nghiệp trồng “độc canh” cây keo lai, rất lãng phí. Nếu được các cấp thẩm quyền cho phép chuyển đổi sang trồng mít kết hợp hồ tiêu, chắc chắn hiệu quả kinh tế trên cùng một đơn vị diện tích sẽ tăng lên gấp nhiều lần…”

Ông Phạm Thanh Trung, Trưởng phòng Sử dụng và Phát triển rừng, Chi cục Kiểm lâm tỉnh cho biết: “Hiện nay, Quảng Trị đang đặt ra mục tiêu phát triển rừng trồng bền vững cả về kinh tế, xã hội và môi trường; từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lâm nghiệp phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu địa phương; nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của RTSX; đưa Quảng Trị trở thành trung tâm cung cấp nguyên liệu gỗ lớn và sản phẩm chế biến sâu từ gỗ có uy tín.

Căn cứ vào Thông báo số 109/TB-VP của Văn phòng UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tổ chức thực hiện nghiên cứu chuyển đổi cơ cấu cây lâm nghiệp ở RTSX, giảm diện tích keo tràm…, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đang tập trung tham mưu, đề xuất Sở Nông nghiệp và Môi trường trình UBND tỉnh đồng ý chủ trương bổ sung một số loài cây trồng lâm nghiệp đa mục đích (cây ăn quả thân gỗ, cây công nghiệp) nhằm thực hiện RTSX, đáp ứng mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững, nâng cao tỉ lệ che phủ rừng và thu nhập cho người trồng rừng, giảm thiểu rủi ro về thiên tai… Từ đó, mở ra hướng đi mới trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lâm nghiệp ở tỉnh”.

Theo Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT quy định chi tiết một số nội dung của Luật Lâm nghiệp và sửa đổi, bổ sung một số Thông tư trong lĩnh vực lâm nghiệp và kiểm lâm, tiêu chí lựa chọn loài cây trồng lâm nghiệp chính để trồng RTSX là cây bản địa hoặc nhập nội có năng suất, chất lượng và giá trị kinh tế, đáp ứng mục đích sản xuất, kinh doanh và phù hợp với điều kiện lập địa nơi trồng; cây trồng lâm nghiệp chính là những loài cây gỗ, cây lâm sản ngoài gỗ, cây đa mục đích khác trồng trên đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất và trồng phân tán.

Thông tư quy định, Chủ tịch UBND cấp tỉnh xem xét ban hành bổ sung loài cây trồng lâm nghiệp chính để trồng rừng tại địa phương ngoài danh mục quy định tại Phụ lục III ban hành kèm theo thông tư... Đây chính là căn cứ về pháp lý để tỉnh tiến hành bổ sung một số loài cây lâm nghiệp chính nhằm phát triển RTSX trên địa bàn tỉnh ngày càng hiệu quả hơn, phù hợp tiêu chí về RTSX theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.